NRI Remittance Growth: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધ હોવા છતાં પ્રવાસી ભારતીયોએ વિદેશી મુદ્રા મોકલવામાં ખૂબ જ ઉદારતા દાખવી છે. યુદ્ધ શરૂ થયાના એક મહિના બાદ એટલે કે એપ્રિલમાં તેમણે 16 અબજ અમેરિકી ડોલર ભારત મોકલ્યા છે. નાણા મંત્રાલયના તાજા અહેવાલમાં આ માહિતી આપવામાં આવી છે. એવું માનવામાં આવતું હતું કે યુદ્ધની અસર અખાતી દેશો પર પડવાને કારણે ત્યાં કાર્યરત ભારતીયો દ્વારા નાણાં મોકલવાની ગતિ પ્રભાવિત થશે, પરંતુ આ આશંકાઓ પાયાવિહોણી સાબિત થતી જણાય છે. અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે પશ્ચિમ એશિયા ક્ષેત્રમાં ભૂ-રાજકીય તણાવને કારણે અખાતી દેશોમાંથી આવતા નાણાં પર પ્રતિકૂળ અસર પડવાની આશંકાઓથી વિપરીત વિદેશી મુદ્રાની પ્રાપ્તિ મજબૂત છે. તે એપ્રિલમાં 16.0 અબજ અમેરિકી ડોલર રહી હતી, જ્યારે એપ્રિલ 2025 માં તે 9.4 અબજ અમેરિકી ડોલર હતી.
પ્રવાસી ભારતીયો તરફથી મોકલવામાં આવતી રકમમાં થઈ રહ્યો છે વધારો
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માં પ્રવાસી રેમિટન્સ વધીને 155.1 અબજ અમેરિકી ડોલરના રેકોર્ડ ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયું છે, જ્યારે નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માં તે 135.4 અબજ અમેરિકી ડોલર હતું. આ પ્રકારે તેમાં વર્ષ-દર-વર્ષ 14.5 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. આ કારણે જીડીપી (GDP) માં પ્રવાસીઓ દ્વારા મોકલવામાં આવેલી રકમનો હિસ્સો 2024-25 ના 3.6 ટકાથી વધીને 2025-26 માં 4.0 ટકા થઈ ગયો છે.
સંકટના સમયે બને છે મદદગાર
પ્રવાસી ભારતીયોના પોતાના દેશમાં નાણાં મોકલવાના કારણોમાં પરોપકારની ભાવના પણ કામ કરતી રહી છે. વાસ્તવમાં, પરોપકારની પ્રેરણાને કારણે જ્યારે મૂળ દેશ મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરે છે ત્યારે પ્રવાસીઓ તેમના પરિવારોની સહાયતા માટે વધુ નાણાં મોકલે છે. અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે લુકાસ અને સ્ટાર્ક (1985) એ આ વ્યવહારનું સૈદ્ધાંતિક પ્રતિપાદન કર્યું હતું. કોવિડ-19 સહિતના પાછલા સંકટોના અનુભવો પણ દર્શાવે છે કે આર્થિક ગિરાવટ હોવા છતાં મૂળ દેશની મુશ્કેલીઓના સમયે પ્રવાસી રેમિટન્સમાં વધારો થયો છે, જેનાથી પરોપકાર-આધારિત આ સિદ્ધાંતની પુષ્ટિ થાય છે.
આ ઉપરાંત પ્રવાસી રેમિટન્સનો પ્રવાહ યજમાન દેશોમાં રોજગારની સ્થિતિ અને વેતન સ્તર પર આધારિત હોય છે, ન કે નાણાકીય બજારોના સંકેતો કે રોકાણકારોની ધારણા પર. પોર્ટફોલિયો રોકાણ કે ઋણ ધિરાણથી વિપરીત પ્રવાસી રેમિટન્સ પ્રવાસી શ્રમિકોના રોજગાર અને પરિવારોની આવક જેવી પ્રમાણમાં સ્થાયી પરિસ્થિતિઓ પર નિર્ભર કરે છે, જે ભૂ-રાજકીય ઘટનાઓ કે નાણાકીય બજારોના ઉતાર-ચઢાવથી તરત પ્રભાવિત થતી નથી.
