Sikkim History: સિક્કિમ કેવી રીતે બન્યું ભારતનું 22મું રાજ્ય? જાણો વિલયથી લઈને ઐતિહાસિક સફર સુધીની સંપૂર્ણ કહાની
Sikkim History: ભારતની આઝાદીની તારીખ 15 ઑગસ્ટ 1947 હતી, પરંતુ એક રાજ્ય એવું પણ હતું, જે તે સમયે ભારતનો ભાગ નહોતું. દેશની આઝાદીના 28 વર્ષ બાદ તે ભારતનો ભાગ બન્યું હતું. આ રાજ્યનું નામ સિક્કિમ છે. સંવિધાનના 36મા સુધારા બાદ સિક્કિમ ભારતનું 22મું રાજ્ય બન્યું હતું. આ જ કારણ છે કે સિક્કિમનો ઇતિહાસ ભારતના અન્ય રાજ્યો કરતાં ઘણો અલગ અને રસપ્રદ માનવામાં આવે છે.
રાજાશાહી, લોકશાહી આંદોલન અને ભારત સાથેના વિલય સુધીની તેની સફર અનેક મહત્વપૂર્ણ ઐતિહાસિક ઘટનાઓ સાથે જોડાયેલી છે. તેનાથી સંબંધિત જીકેના પ્રશ્નો સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓના ઇન્ટરવ્યૂમાં પૂછાઈ શકે છે. તેથી અહીં જાણીએ આ રાજ્યનો ઇતિહાસ અને તેના વિશે.
આઝાદીના 28 વર્ષ બાદ દેશનો ભાગ બન્યું હતું સિક્કિમ
ભારતને 15 ઑગસ્ટ 1947ના રોજ આઝાદી મળી હતી, પરંતુ તે સમયે ભારતના તમામ વર્તમાન રાજ્યો સંઘનો ભાગ બન્યા નહોતા. સિક્કિમનો ઇતિહાસ થોડો અલગ રહ્યો. ઑફિશિયલ વેબસાઇટ sikkim.gov.in અનુસાર, આઝાદી બાદ લગભગ ત્રણ દાયકાઓ સુધી તે ચોગ્યાલ રાજાશાહીના શાસન હેઠળ એક અલગ હિમાલયી રાજ્ય તરીકે રહ્યું. 16 મે 1975ના રોજ ઐતિહાસિક જનમત સંગ્રહ અને 36મા સંવિધાન સુધારા બાદ જ સિક્કિમ સત્તાવાર રીતે ભારતનું 22મું રાજ્ય બન્યું. આ કારણે સિક્કિમની રાજકીય સફર દેશના ઇતિહાસમાં સૌથી અનોખા રાજ્યોમાંની એક માનવામાં આવે છે.
ઇતિહાસમાં વિશેષ સ્થાન ધરાવતું રાજ્ય સિક્કિમ
સિક્કિમનો લેખિત ઇતિહાસ વર્ષ 1642થી શરૂ થાય છે, જ્યારે યુક્સોમમાં ફુન્ટસોગ નામગ્યાલને પ્રથમ ચોગ્યાલ (રાજા) બનાવવામાં આવ્યા હતા. તેની સાથે જ નામગ્યાલ વંશની શરૂઆત થઈ, જેણે ત્રણ સદીઓથી પણ વધુ સમય સુધી આ હિમાલયી રાજ્ય પર શાસન કર્યું. સમય જતાં સિક્કિમે લેપચા, ભૂટિયા અને બાદમાં નેપાળી સમુદાયોના પ્રભાવથી સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક ઓળખ વિકસાવી.
રાજ્યની પરંપરાઓ, મઠો અને તહેવારો આજે પણ સંસ્કૃતિઓના આ અનોખા સમન્વયને દર્શાવે છે.
18મી અને 19મી સદી દરમિયાન સિક્કિમનો નેપાળ અને ભૂટાન સાથે સંઘર્ષ થયો હતો.
જેમ-જેમ હિમાલયમાં બ્રિટિશ પ્રભાવ વધતો ગયો, તેમ-તેમ સિક્કિમે બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઇન્ડિયા કંપની સાથે સમજૂતીઓ કરી હતી.
ત્યારબાદ તે બ્રિટિશ સંરક્ષણ હેઠળનું રાજ્ય બન્યું, જેના કારણે રાજાશાહી તો યથાવત રહી, પરંતુ બાહ્ય બાબતો પર બ્રિટનનો નોંધપાત્ર પ્રભાવ રહ્યો. આ વ્યવસ્થા ભારતની આઝાદી સુધી ચાલુ રહી.
સિક્કિમ અલગ કેમ રહ્યું, 1947માં ભારતનો ભાગ કેમ બન્યું નહોતું
મોટાભાગની રિયાસતોની સરખામણીએ સિક્કિમ 1947 બાદ તરત જ ભારતનો ભાગ બન્યું નહોતું. 1950ની ભારત-સિક્કિમ સંધિ હેઠળ સિક્કિમને ભારતનું સંરક્ષિત રાજ્ય (protectorate) બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ સમજૂતી હેઠળ ભારતે રક્ષા, વિદેશી બાબતો અને સંચારની જવાબદારી સંભાળી, જ્યારે રાજ્યના આંતરિક વહીવટનો અધિકાર ચોગ્યાલ પાસે જ રહ્યો. પરિણામે સિક્કિમ ઘણા દાયકાઓ સુધી ભારતીય સંઘથી રાજકીય રીતે અલગ રહ્યું.
સિક્કિમ સાથે જોડાયેલા જીકેના તથ્યો
1970ના દાયકાની શરૂઆતમાં સિક્કિમમાં લોકશાહી સુધારા અને જનતાની વધુ ભાગીદારીની માંગ વધવા લાગી હતી. 1975માં એક જનમત સંગ્રહ યોજાયો, જેમાં મોટા ભાગના મતદારોએ ચોગ્યાલ રાજાશાહી સમાપ્ત કરીને રાજ્યના ભારત સાથેના વિલયને સમર્થન આપ્યું હતું.
જનમત સંગ્રહ બાદ ભારતીય સંસદે 36મો સંવિધાન સુધારા અધિનિયમ-1975 પસાર કર્યો અને 16 મે 1975ના રોજ સિક્કિમ સત્તાવાર રીતે ભારતનું 22મું રાજ્ય બન્યું.
સિક્કિમ ભારતીય સંઘમાં વિલય દ્વારા રાજ્યનો દરજ્જો મેળવનાર છેલ્લો વિસ્તાર છે.
વિસ્તારની દૃષ્ટિએ સિક્કિમ ભારતનું બીજું સૌથી નાનું રાજ્ય છે.
જનગણના મુજબ, તે દેશનું સૌથી ઓછી વસ્તી ધરાવતું રાજ્ય પણ છે.
આ રાજ્ય તેની સમૃદ્ધ જૈવ વિવિધતા, હિમાલયના મનોહર દૃશ્યો તેમજ વિવિધ પ્રકારના વૃક્ષો, છોડ અને વન્યજીવો માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઓળખાય છે.
સિક્કિમમાં વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી ઊંચો પર્વત ખાંગચેન્ડઝોંગા (કાંચનજંગા) આવેલો છે, જે રાજ્યના લોકો માટે ઊંડું ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક મહત્વ ધરાવે છે.
આ રાજ્યનો સમાજ બહુભાષી અને બહુસાંસ્કૃતિક છે. તેમાં લેપચા, ભૂટિયા અને નેપાળી સમુદાયો તેની સાંસ્કૃતિક સમૃદ્ધિને પ્રતિબિંબિત કરે છે. સિક્કિમને પર્યાવરણ સંરક્ષણના પ્રયત્નો અને ટકાઉ વિકાસની પહેલ માટે વૈશ્વિક ઓળખ મળી છે, જેમાં વર્ષ 2016માં ભારતનું પ્રથમ સંપૂર્ણ જૈવિક (organic) રાજ્ય બનવાનો સમાવેશ થાય છે.
