Steel Slag Road: છત્તીસગઢના રાયગઢમાં જિંદલ સ્ટીલે દેશના વૈજ્ઞાનિકો સાથે મળીને એક નવો કીર્તિમાન સ્થાપિત કર્યો છે. કંપનીએ ફેક્ટરીઓમાંથી નીકળતા સ્ટીલ કચરા (સ્ટીલ સ્લેગ)નો 100% ઉપયોગ કરીને 1.85 કિલોમીટર લાંબો 4-લેન માર્ગ બનાવ્યો છે. સંપૂર્ણપણે પ્રોસેસ કરવામાં આવેલા સ્ટીલ સ્લેગમાંથી બનેલો આ વિશ્વનો સૌથી લાંબો માર્ગ છે. તેને ગિનિઝ વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સમાં સામેલ કરવામાં આવ્યો છે.
2 લાખ ટન સ્ટીલ સ્લેગનો થયો ઉપયોગ
કચરામાંથી કંચન (વેસ્ટ ટુ વેલ્થ)નું સપનું સાકાર કરનારા આ માર્ગના નિર્માણમાં લગભગ 2 લાખ ટન પ્રોસેસ્ડ સ્ટીલ સ્લેગનો ઉપયોગ થયો છે. તેનાથી કુદરતી પથ્થરોના ખોદકામ અને ખનન પરની નિર્ભરતા સમાપ્ત થઈ છે.
આ માર્ગ માત્ર દેખાડા માટે નથી. તેના બદલે ભારે કમર્શિયલ વાહનો (ટ્રક વગેરે)ની અવરજવરને ધ્યાનમાં રાખીને તેને અત્યંત મજબૂત બનાવવામાં આવ્યો છે.
પૈસા અને સંસાધનોની થશે બચત
તેનાથી પૈસા અને સંસાધનોની બચત થશે. પરંપરાગત માર્ગોની તુલનામાં આ માર્ગ લગભગ 35% પાતળો છે. તેને બનાવવામાં લગભગ 40% ખર્ચની બચત થઈ છે.
જિંદલ સ્ટીલે CSIR અને રોડ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ સાથે મળીને આ સ્લેગને વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયા (ક્રશિંગ, મેટલ કાઢવું અને ગ્રેડિંગ) દ્વારા માર્ગ બનાવવા યોગ્ય પથ્થરોમાં પરિવર્તિત કર્યો. માર્ગના સૌથી નીચલા સ્તરથી લઈને ઉપરના ડામર (બિટુમિન)ના સ્તર સુધી તેનો જ ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. તમામ કડક પર્યાવરણીય પરીક્ષણો બાદ જ તેને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
મોટી સમસ્યાઓનો નીકળી રહ્યો છે ઉપાય
જિંદલ સ્ટીલના ચેરમેન નવીન જિંદલે આ પ્રસંગે કહ્યું કે ભારતની પ્રગતિ એવા નવા પ્રયોગોથી થવી જોઈએ, જે પર્યાવરણને બચાવવાની સાથે દેશને લાભ પહોંચાડે. આ ટેક્નોલોજી દર્શાવે છે કે કેવી રીતે ઉદ્યોગનો કચરો દેશનિર્માણનું માધ્યમ બની શકે છે.
ડૉ. જિતેન્દ્ર સિંહ (વિજ્ઞાન અને ટેક્નોલોજી મંત્રી)એ કહ્યું કે આ પ્રોજેક્ટ ‘વેસ્ટ ટુ વેલ્થ’ના સપનાને સાકાર કરે છે. તે સાબિત કરે છે કે આપણી સ્વદેશી ટેક્નોલોજીથી દેશની મોટી સમસ્યાઓનો ઉકેલ લાવી શકાય છે.
જિંદલ સ્ટીલે આ પ્રોસેસ્ડ સ્લેગનું નામ સ્ટીલ ગ્રિટ રાખ્યું છે. આ ટેક્નોલોજીનો દેશભરના અન્ય માર્ગોના નિર્માણમાં ઉપયોગ કરવા માટે એક સમજૂતી પર પણ હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા છે.
