Nana Patekar Films for Students: બોલિવૂડના દિગ્ગજ અભિનેતા નાના પાટેકર હવે આપણી વચ્ચે નથી. 8 ઓક્ટોબરની સવારે કાર્ડિયાક અરેસ્ટને કારણે તેમનું નિધન થયું. પરંતુ શ્રેષ્ઠ કલાત્મકતા અને ઉત્તમ પાત્રો દ્વારા તેઓ હંમેશા પોતાના ચાહકોના હૃદયમાં જીવંત રહેશે.
સામાન્ય પરિવારમાંથી નીકળીને પોતાની મહેનત અને અભિનયથી તેમણે જે સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું, તે પ્રેરણાદાયક છે. અહીં તેમની તે પાંચ ફિલ્મો વિશે જણાવવામાં આવી રહ્યું છે, જેમાં બેરોજગારીથી લઈને એજ્યુકેશન સિસ્ટમ સુધી વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનોને ઘણું શીખવા મળી શકે છે.
અંકુશ 1986
વર્ષ 1986માં નાના પાટેકરની અભિનયવાળી ફિલ્મ અંકુશને સામાન્ય માણસનો અવાજ કહેવામાં આવે છે. કારણ કે આ ફિલ્મમાં રવિન્દ્ર કેલકર ‘રવિ’ની ભૂમિકામાં તેમણે બેરોજગારી, ગરીબી અને વ્યવસ્થા સામે ઝઝૂમતા સામાન્ય માણસના સંઘર્ષને દર્શાવ્યો છે. સાથે જ પરીક્ષા હોલમાં સામૂહિક નકલને રોકતો દૃશ્ય એજ્યુકેશન સિસ્ટમની વાસ્તવિકતા રજૂ કરે છે.
ફિલ્મમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે કેવી રીતે કેટલાક શિક્ષિત યુવાનોને નોકરી ન મળતાં તેઓ ખોટા માર્ગે આગળ વધી જાય છે. વિદ્યાર્થીઓ માટે તેમાં સૌથી મોટી શીખ એ છે કે પરિસ્થિતિઓ કેટલી પણ મુશ્કેલ કેમ ન હોય, શોર્ટકટ અથવા ગુનાનો માર્ગ હંમેશા બરબાદી તરફ જ લઈ જાય છે. આ ફિલ્મે નાના પાટેકરના તીખા તેવરવાળા અભિનયને ઓળખ અપાવી હતી.
પ્રહાર: ધ ફાઇનલ એટેક – 1991
નાનાએ આ ફિલ્મમાં મેજર ચૌહાણની ભૂમિકા ભજવી હતી. આ ફિલ્મમાં તેમણે અભિનયની સાથે દિગ્દર્શન, વાર્તા અને પટકથાની જવાબદારી પણ સંભાળી હતી. આ ફિલ્મ માટે તેમણે સેનાની તાલીમ પણ લીધી હતી અને તેમને ફિલ્મફેર બેસ્ટ સ્ટોરી એવોર્ડ મળ્યો હતો.
આ ફિલ્મ વિદ્યાર્થીઓને કડક શિસ્ત, માનસિક રીતે મજબૂત રહેવું અને દેશ પ્રત્યેની જવાબદારી શીખવે છે. ફિલ્મ દર્શાવે છે કે એક સૈનિક માત્ર સરહદ પર જ લડતો નથી, પરંતુ સમાજમાં ફેલાયેલી બુરાઈઓ અને આળસ સામે પણ તેણે સજાગ રહેવું પડે છે. તે યુવાનોને ‘સોફ્ટ’ વલણ છોડીને પોતાના હક અને સમાજની ભલાઈ માટે ઊભા રહેવાની પ્રેરણા આપે છે.
ક્રાંતિવીર-1994
ક્રાંતિવીર, નાના પાટેકરની કારકિર્દીની સૌથી નિર્ણાયક ફિલ્મોમાંની એક રહી છે. પ્રતાપ નારાયણ તિલકની ભૂમિકામાં તેમના દમદાર અભિનય માટે 1995માં તેમને રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારમાં શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો પુરસ્કાર મળ્યો. ફિલ્મમાં અન્યાય અને ભ્રષ્ટાચાર સામે લડતા તેમના પાત્રની સામાન્ય માણસની આંતરિક શક્તિ જગાડવાની ક્ષમતાની પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી.
‘આ ગએ મેરી મોત કા તમાશા દેખને’, આ પ્રસિદ્ધ સંવાદ ક્રાંતિવીર ફિલ્મનો જ છે, જે આજે પણ યુવાનોના રૂંવાડા ઊભા કરી દે છે. આ ફિલ્મ વિદ્યાર્થીઓને ધર્મ, જાતિ અને પરસ્પર ભેદભાવથી ઉપર ઊઠીને એક સાચા નાગરિક તરીકે સમાજમાં પરિવર્તન લાવવા વિશે શીખવે છે.
પાઠશાળા 2010
આ ફિલ્મ સીધી રીતે ભારતની એજ્યુકેશન સિસ્ટમમાં કમર્શિયલાઇઝેશન પર પ્રહાર કરે છે. ફિલ્મમાં તેમને શિક્ષણ વ્યવસ્થા અને બાળકો સાથે જોડાયેલા સામાજિક મુદ્દા ધરાવતા ગંભીર પાત્રમાં દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
નાના પાટેકરે આ ફિલ્મમાં સ્કૂલ પ્રિન્સિપાલ આદિત્ય સહાયનું પાત્ર ભજવ્યું છે, જે શિક્ષણને વ્યવસાય બનાવતા મેનેજમેન્ટ સામે ઊભા રહે છે. આ ફિલ્મ વિદ્યાર્થીઓને શીખવે છે કે શિક્ષણનો સાચો હેતુ માત્ર સારા માર્ક્સ મેળવવા અથવા પૈસા કમાવાનો નથી, પરંતુ સારા નૈતિક મૂલ્યો શીખવાનો છે.
ડૉ. પ્રકાશ બાબા આમ્ટે – ધ રિયલ હીરો – 2014
સમાજસેવક ડૉ. પ્રકાશ બાબા આમ્ટેના જીવન પર બનેલી આ ફિલ્મમાં ડૉ. પ્રકાશ આમ્ટેના પાત્રમાં નાના પાટેકરે જાણ રેડી દીધી હતી. બાબા આમ્ટેએ પોતાનું આખું જીવન આદિવાસીઓની સેવા અને વન્યજીવોને બચાવવામાં સમર્પિત કરી દીધું હતું. ફિલ્મમાં નાના પાટેકરના સંવેદનશીલ અને પાત્રકેન્દ્રિત અભિનય માટે તેમને ફિલ્મફેર મરાઠી બેસ્ટ એક્ટર એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
આ ફિલ્મ વિદ્યાર્થીઓ અને યુવાનોને સમાજસેવા, નિઃસ્વાર્થ ભાવના અને માનવતાનો સાચો અર્થ સમજવા માટે ખૂબ ઉપયોગી છે. જે વિદ્યાર્થીઓ સમાજ માટે કંઈક કરવા માગે છે, તેમના માટે આ ફિલ્મ એક ઉત્તમ માર્ગદર્શક બની શકે છે.
