Education Union Budget 2025: લોકસભામાં સામાન્ય બજેટ રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. કેન્દ્રીય બજેટમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે ફાળવવામાં આવેલા બજેટમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો છે. યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC)ના અધ્યક્ષ એમ. જગદીશ કુમારે 2025-26ના બજેટમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ, ભારતીય જ્ઞાન પ્રણાલી, કેન્દ્રીય યુનિવર્સિટીઓ, કેન્દ્રીય પ્રાયોજિત યોજનાઓ અને વિદ્યાર્થીઓને આર્થિક સહાય માટે ફાળવેલ વધારાના બજેટ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. તેમણે કહ્યું કે ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે બજેટમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવામાં આવ્યો છે. તે વર્ષ 2024-25માં રૂ. 46,482.35 કરોડથી વધારીને વર્ષ 2025-26માં રૂ. 50,077.95 કરોડ કરવામાં આવી છે. 7.74% નો વધારો થયો છે.
ઈન્ડિયન નોલેજ સિસ્ટમ માટે બજેટમાં વધારો
ભારતીય નોલેજ સિસ્ટમ માટે બજેટમાં મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. આ માટે વર્ષ 2025-26માં ફાળવણી 10 કરોડ રૂપિયાથી વધારીને 50 કરોડ રૂપિયા કરવામાં આવી છે. આનાથી સંશોધકો અને સંસ્થાઓ વધુ ગહન અભ્યાસ, દસ્તાવેજીકરણ અને બૌદ્ધિક યોગદાનનો પ્રસાર કરવામાં સક્ષમ બનશે. આ વધારાથી 22 ભારતીય ભાષાઓમાં 22,000 પાઠ્યપુસ્તકો તૈયાર કરવામાં મદદ મળશે, જે UGCના પ્રયત્નોને વધુ વેગ આપશે. બજેટમાં ભારતીય જ્ઞાન પ્રણાલી માટે નેશનલ ડિજિટલ રિપોઝીટરીની પણ દરખાસ્ત કરવામાં આવી છે.
સેન્ટ્રલ યુનિવર્સિટીને વધારાનું બજેટ મળ્યું
વર્ષ 2025-26ના કેન્દ્રીય બજેટમાં સેન્ટ્રલ યુનિવર્સિટી માટે 16,146.11 કરોડ રૂપિયાની ફાળવણી કરવામાં આવી છે. અગાઉ આ બજેટ 15,538.23 કરોડ રૂપિયા હતું. બજેટમાં આ વધારો આ યુનિવર્સિટીઓના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત કરવામાં, સંશોધન પહેલને પ્રોત્સાહન આપવા અને વિદ્યાર્થીઓને ગુણવત્તાયુક્ત શિક્ષણ પ્રદાન કરવામાં મદદરૂપ થશે. બજેટમાં કેન્દ્રીય પ્રાયોજિત યોજનાઓ માટે ફાળવણી વધારીને રૂ. 1,815 કરોડ કરવામાં આવી છે. બજેટમાં આ વધારો PM-USHA અને RUSA જેવી યોજનાઓને મજબૂત બનાવશે. જેનો સીધો ફાયદો વિદ્યાર્થીઓને થશે.
વિદ્યાર્થી નાણાકીય સહાયમાં વધારો અને AI પર ફોકસ
આ બજેટમાં વિદ્યાર્થીઓની આર્થિક સહાય માટે રૂ. 2,160 કરોડનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ વધારો ગત બજેટ કરતા 68% વધુ છે. સરકારે શિક્ષણમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ને પ્રોત્સાહન આપવા રૂ. 500 કરોડના ખર્ચ સાથે શ્રેષ્ઠતાના કેન્દ્રો સ્થાપવાની યોજના બનાવી છે. આ પગલું AI ની પરીવર્તનકારી ક્ષમતા અને ભવિષ્યના શિક્ષણને સુધારવામાં તેની ભૂમિકા દર્શાવે છે.
બેંક ઓફ એકેડેમિક ક્રેડિટ અને પીએમ રિસર્ચ ફેલોશિપ
શૈક્ષણિક ધિરાણના ડિજિટલાઇઝેશનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બજેટમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ માટે 16 કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવી છે. પીએમ રિસર્ચ ફેલોશિપ સ્કીમ હેઠળ આગામી પાંચ વર્ષમાં 10,000 શિષ્યવૃત્તિ આપવામાં આવશે. આ યોજના IIT અને IISc જેવી મોટી સંસ્થાઓમાં તકનીકી સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપીને નવીનતા અને સંશોધનના વાતાવરણને મજબૂત બનાવશે.
