Harvard Leadership Course: અમેરિકાના મેસાચુસેટ્સ રાજ્યના કેમ્બ્રિજ શહેરમાં હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટી આવેલી છે, જેની ગણના વિશ્વની ટોચની સંસ્થા તરીકે થાય છે. અહીં ભારતના વિદ્યાર્થીઓ તો ડિગ્રી લેવા જાય જ છે, હવે ભારતીય નેતાઓએ પણ હાર્વર્ડમાં અભ્યાસ શરૂ કર્યો છે. આ કડીમાં તેલંગાણાના મુખ્યમંત્રી રેવંત રેડ્ડી પણ હાર્વર્ડમાં ભણવા જઈ રહ્યા છે. અહીં આશ્ચર્યની વાત એ છે કે તેઓ જે કોર્સ ભણી રહ્યા છે તેની ફી લગભગ ૧૨ લાખ રૂપિયા છે અને તે માત્ર ૫ દિવસમાં પૂરો પણ થઈ જશે.
આ જ કારણ છે કે હવે દરેક વ્યક્તિ જાણવા માંગે છે કે હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીમાં ભણાવવામાં આવતો આ કોર્સ આખરે શું છે? આ કોર્સનું નામ શું છે અને તેમાં એવું શું ભણાવવામાં આવે છે કે લાખો રૂપિયા ફી લેવામાં આવી રહી છે? ચાલો આ સવાલોના જવાબ જાણીએ.
હાર્વર્ડમાં ભણાવવામાં આવતા કોર્સનું નામ શું છે?
હકીકતમાં, હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીમાં તેલંગાણાના સીએમ જે કોર્સનો અભ્યાસ કરશે તેનું નામ ‘Leadership for the 21st Century’ (૨૧મી સદી માટે નેતૃત્વ) છે. આ કોર્સનો અભ્યાસ કેમ્બ્રિજમાં આવેલી યુનિવર્સિટીની ‘હાર્વર્ડ કેનેડી સ્કૂલ’ (HKS) માં થશે. આ કોર્સ સંપૂર્ણપણે ઓફલાઇન છે, જેનો અર્થ છે કે તે કેમ્પસમાં જ ભણાવવામાં આવશે. આ કોર્સ કરનારા મોટાભાગના લોકો પોતપોતાના દેશના વરિષ્ઠ નેતાઓ હોય છે.
કોર્સ સાથે જોડાયેલી જરૂરી વિગતો શું છે?
Leadership for the 21st Century નો અભ્યાસ હાર્વર્ડ કેનેડી સ્કૂલમાં કરાવવામાં આવે છે, જે કેમ્બ્રિજ શહેરમાં આવેલું એક કેમ્પસ છે.
કોર્સનો સમયગાળો લગભગ એક અઠવાડિયું છે. તેની શરૂઆત ૨૫ જાન્યુઆરીથી થશે અને તે ૩૦ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ સુધી ભણાવવામાં આવશે, એટલે કે ૫ દિવસ.
આ કોર્સની ફી ૧૨,૯૦૦ ડોલર (લગભગ ૧૨ લાખ રૂપિયા) છે, જેમાં ટ્યુશન ફી, હોસ્ટેલ ફી, કોર્સ મટીરીયલ અને ખાવાનો ખર્ચ સામેલ છે.
કોર્સ પૂરો કરનાર લોકોને સર્ટિફિકેટ પણ આપવામાં આવશે. આ કોર્સની અધ્યક્ષતા હાર્વર્ડ પ્રોફેસર ટિમોથી ઓબ્રાયન કરી રહ્યા છે.
કોર્સમાં શું ભણાવવામાં આવશે?
હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીનો આ કોર્સ વરિષ્ઠ નેતાઓ માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે, જેઓ સત્તાના શિખર સુધી પહોંચી ગયા છે અને હવે જટિલ બાબતોને સંભાળવાની રીતોમાં સુધારો કરવા માંગે છે. યુનિવર્સિટીના જણાવ્યા અનુસાર, અભ્યાસક્રમમાં એ શીખવવામાં આવશે કે કોઈ નેતા કેવી રીતે લોકોને જટિલ સમસ્યાઓ ઉકેલવા માટે પ્રેરિત કરી શકે છે. ખાસ કરીને એવી પરિસ્થિતિઓમાં, જ્યાં માત્ર સત્તામાં હોવું જ પૂરતું નથી. આ કોર્સ દ્વારા એ બાબતો શીખવવામાં આવે છે જે કોઈને સારા નેતા બનવામાં મદદ કરે છે.
આમાં ઐતિહાસિક અને સમકાલીન ‘કેસ સ્ટડી’ નો ઉપયોગ કરીને નેતૃત્વ સાથે જોડાયેલી તે મુશ્કેલીઓનો ખ્યાલ મેળવવામાં આવે છે, જેનો સામનો દરેક વ્યક્તિએ કરવો પડે છે. કોર્સમાં શીખવવામાં આવે છે કે નેતૃત્વ કરવું એ એક કામ છે, જે કોઈ પણ કરી શકે છે; તે એક પ્રકારની નોકરી (Job) નથી. આ કોર્સનો મુખ્ય ભાગ એ શીખવાનો છે કે કોઈ સમુદાયના મોટા લક્ષ્યો (આકાંક્ષાઓ) અને તેની વર્તમાન સમસ્યાઓ (વાસ્તવિકતાઓ) વચ્ચેના અંતરને કેવી રીતે ઘટાડવું.
વિદ્યાર્થીઓ કોર્સમાં શું-શું કરે છે?
સૌ પ્રથમ, વિદ્યાર્થીઓ એક નાના જૂથ (Group) સાથે દિવસની શરૂઆત કરશે, જ્યાં તેમણે નેતૃત્વ સાથે જોડાયેલા તે પડકારો શેર કરવાના હોય છે જેનો સામનો તેઓ વર્તમાન નોકરી દરમિયાન કરી રહ્યા છે. ત્યારબાદ આખું જૂથ મળીને આ સમસ્યાઓ ઉકેલવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. કોર્સનો ભાગ બનનારા નેતાઓએ દરરોજ લેખિત અસાઇનમેન્ટ કરવા પડે છે અને હોમવર્ક પણ જમા કરાવવું પડે છે. વિદ્યાર્થીઓ ગ્રુપ પ્રોજેક્ટ્સ પર પણ કામ કરે છે. તમે ભલે ગમે તે પોસ્ટ પર હોવ, પરંતુ કોર્સ દરમિયાન દરેક સાથે સમાન વ્યવહાર કરવામાં આવે છે.
કોર્સ પૂરો થયા સુધીમાં વિદ્યાર્થીઓ શું શીખી ચૂક્યા હશે?
હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીના આ કોર્સનો અભ્યાસ કરનારા વિદ્યાર્થીઓ ભલે ૫ દિવસમાં તેને પૂરો કરે, પરંતુ આ દરમિયાન તેઓ એવી બાબતો શીખશે જે તેમની જોબ સરળ બનાવી દેશે. કોર્સ પૂરો કર્યા પછી તેમને લીડરશિપ (નેતૃત્વ) અને ઓથોરિટી (અધિકાર) વચ્ચેનો તફાવત સમજાઈ જશે. ઓથોરિટી નોકરીને કારણે મળે છે, જ્યારે લીડરશિપનો અર્થ નિર્ણય લેવો અને લોકોને સમસ્યાઓનો સામનો કરવા માટે પ્રેરિત કરવા તેવો થાય છે.
