Indian Armed Forces Vision 2047: સશસ્ત્ર દળો માટે જે વિઝન 2047 સ્ટ્રેટેજિક રોડમેપ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે, તેનાથી તેના માળખામાં સંપૂર્ણપણે ફેરફાર થવાનો છે. આવનારા દાયકાઓમાં સશસ્ત્ર દળોની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને અને ભવિષ્યના દરેક પડકારોને પહોંચી વળવા માટે આ તાણાવાણા વણવામાં આવ્યા છે. દાખલા તરીકે, ભારતીય સશસ્ત્ર દળો માટે નવી ડ્રોન ફોર્સ રચવાનું લક્ષ્ય છે.
તેવી જ રીતે ડેટા ફોર્સ, કોગ્નિટિવ વોરફેર એક્શન ફોર્સ અને એક મિલિટરી જીઓ સ્પેશિયલ એજન્સી (ભૂ-સ્થાનિક એજન્સી) બનાવવાની પણ તૈયારી છે. આ યોજનાઓ એક વર્ષ સુધી ચાલેલી આંતરિક ચર્ચાઓ અને તમામ હિતધારકો (સ્ટેકહોલ્ડર્સ) પાસેથી મળેલા ઇનપુટના આધારે તૈયાર કરવામાં આવી છે.
2030 થી 2040 વચ્ચે પ્રોજેક્ટ સુદર્શન ચક્ર પૂર્ણ થશે
એટલું જ નહીં, વર્ષ 2030 થી 2040 ની વચ્ચે પ્રોજેક્ટ સુદર્શન ચક્ર પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્ય પણ રાખવામાં આવ્યું છે. આ દેશના વ્યૂહાત્મક અને નાગરિક સ્થળોની સુરક્ષા માટે બહુસ્તરીય સંરક્ષણ પ્રણાલી (Multi-layered defense system) છે, જેની જાહેરાત વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ 15 ઓગસ્ટ, 2025ના રોજ લાલ કિલ્લા પરથી કરી હતી.
“ભવિષ્યના યુદ્ધો ચપળતા, ગતિ અને ચોકસાઈથી વ્યાખ્યાયિત થશે. તેથી, આપણે પરંપરાગત અને ઉભરતા જોખમોનો અસરકારક રીતે સામનો કરવા માટે ક્ષમતા વિકસાવવાની જરૂર પડશે.” – વિઝન 2047 સ્ટ્રેટેજિક રોડમેપ
ભારતીય સશસ્ત્ર દળો માટે 2047નો રોડમેપ
2047ના રોડમેપમાં સ્વદેશીકરણ અને સ્થાનિક સંરક્ષણ ઉદ્યોગો પર ઘણો ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
વિશેષ અને જટિલ પ્રણાલીઓના સ્વદેશી સંશોધન અને વિકાસ (R&D) ને પ્રોત્સાહન આપવું એ આ રોડમેપના કેન્દ્રમાં છે.
સશસ્ત્ર દળો નજીકના ભવિષ્યમાં બેવડા ઉપયોગ (Dual-use) વાળા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવાની દિશામાં પણ વિચારી રહ્યા છે.
ભારતીય સશસ્ત્ર દળોમાં નીતિગત ફેરફારનો એજન્ડા
આવનારા વર્ષોમાં ડેટા ફોર્સ અને ડ્રોન ફોર્સની રચના.
જીઓ સ્પેશિયલ એજન્સી બનાવવાની યોજના. આનાથી હવામાંથી અને અવકાશમાંથી દુશ્મનની ગતિવિધિઓનું મોનિટરિંગ, ટ્રેકિંગ અને લક્ષ્યોને ટાર્ગેટ કરવામાં મદદ મળશે.
કોગ્નિટિવ વોરફેર એક્શન ફોર્સ: આની મદદથી માહિતી અને મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ લડવામાં સહાયતા મળશે.
આ ઉપરાંત સશસ્ત્ર દળોએ સ્પેસ અને સાયબર યુદ્ધ માટે બે નવા કમાન્ડ બનાવવાની પણ યોજના તૈયાર કરી છે.
સશસ્ત્ર દળોમાં ખાનગી ક્ષેત્રના શ્રેષ્ઠ પ્રતિભાશાળી લોકોનો લેટરલ એન્ટ્રી (Lateral Entry) દ્વારા સમાવેશ કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
ટેરિટોરિયલ આર્મીનો સશસ્ત્ર દળોમાં વધુ સારી રીતે ઉપયોગ કરવો.
અગ્નિવીર યોજનાને નવી જરૂરિયાતો મુજબ નવા સ્વરૂપમાં ઢાળવી.
સશસ્ત્ર દળો માટે ત્રણ તબક્કાનો રોડમેપ
પ્રથમ તબક્કો: આ 2030 સુધીમાં પૂર્ણ થશે. તેને ટ્રાન્ઝિશન ફેઝ (પરિવર્તનનો તબક્કો) કહેવામાં આવે છે. તેનો હેતુ મલ્ટી-ડોમેન ઓપરેશન માટે સંગઠનાત્મક ફેરફારો કરવાનો છે. આ સમય દરમિયાન દુશ્મનોને સંઘર્ષ ભડકાવતા રોકવા અને સ્વદેશી ક્ષમતાઓ હાંસલ કરવાનું લક્ષ્ય છે.
બીજો તબક્કો: આ 2030 થી 2040 સુધી ચાલશે. આ દરમિયાન સ્પેસ, સાયબર અને ડેટા ક્ષમતાઓનું એકીકરણ કરવાનું છે, જેથી મારક ક્ષમતામાં વધારો કરી શકાય.
અંતિમ તબક્કો: 2040 થી 2047 સુધી. તેનું લક્ષ્ય ભારતીય સશસ્ત્ર દળોને વર્લ્ડ ક્લાસ મિલિટરીમાં બદલવાનું છે, જે દરેક પડકારનો સ્વતંત્ર રીતે સામનો કરી શકશે.
