Crude Oil Price Fall: અમેરિકામાં મધ્યાવધિ ચૂંટણીઓમાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે અને સંસદનાં બંને ગૃહોમાં ડેમોક્રેટ્સને બહુમતી મળી છે. આથી ઈરાન યુદ્ધ સમાપ્ત થવાની સંભાવના વધી ગઈ છે. તેના કારણે બુધવારે કાચા તેલના ભાવમાં આશરે 9 ટકાનો ઘટાડો થયો હતો અને ભાવ બે મહિનાના નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયા હતા. આજે પણ કાચા તેલના ભાવમાં 1 ટકાથી વધુ ઘટાડો થયો છે અને તે 94 ડોલર પ્રતિ બેરલથી નીચે આવી ગયા છે. આ અઠવાડિયે તેના ભાવમાં આશરે 16 ટકાનો ઘટાડો થયો છે.
બ્રેન્ટ ક્રૂડ હાલમાં 0.80 ટકાના ઘટાડા સાથે 93.86 ડોલર પ્રતિ બેરલ પર કારોબાર કરી રહ્યું છે. WTI ક્રૂડ પણ 1.36 ટકાના ઘટાડા સાથે 86.92 ડોલર પર આવી ગયું છે. ઇન્ડિયન બાસ્કેટ પણ આશરે 10 ટકાના ઘટાડા સાથે 107 ડોલર પર આવી ગયું છે. ભારત માટે આ સારા સમાચાર છે, કારણ કે કાચા તેલના ભાવમાં 1 ડોલરનો ઘટાડો થવાથી તેનું વાર્ષિક આયાત બિલ આશરે 18,000 કરોડ રૂપિયા ઘટી જાય છે.
ઇન્ડિયન બાસ્કેટ શું છે?
ઇન્ડિયન ક્રૂડ બાસ્કેટ ભારત દ્વારા આયાત કરવામાં આવતા કાચા તેલના ગ્રેડની ભારિત સરેરાશ કિંમત છે. વૈશ્વિક બજારમાંથી ભારતીય રિફાઇનરીઓ દ્વારા ખરીદવામાં આવતા કાચા તેલની વાસ્તવિક સરેરાશ કિંમત માટે તે મુખ્ય માપદંડ છે. આ બાસ્કેટમાં વધુ સલ્ફર ધરાવતા નીચી ગુણવત્તાના અને ઓછું સલ્ફર ધરાવતા સારી ગુણવત્તાના ક્રૂડનો સમાવેશ થાય છે.
નીચી ગુણવત્તાવાળો ગ્રેડ (Sour Grade) ઓમાન અને દુબઈ ક્રૂડના માપદંડોની સરેરાશ છે. બાસ્કેટમાં તેનો હિસ્સો 75થી 79 ટકા છે. તેનું કારણ એ છે કે ભારતીય રિફાઇનરીઓ ભારે અને વધુ સલ્ફર ધરાવતા મધ્ય પૂર્વના ક્રૂડને પ્રોસેસ કરવા માટે બનાવવામાં આવી છે. બાકીના 21થી 25 ટકા હિસ્સામાં સ્વીટ ગ્રેડનો સમાવેશ થાય છે.
ભારતની ક્રૂડની આયાત
ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું આશરે 90 ટકા કાચું તેલ આયાત કરે છે અને દેશમાં સૌથી વધુ આયાત કરવામાં આવતી વસ્તુ કાચું તેલ છે. ગયા કેલેન્ડર વર્ષમાં ભારતે આશરે 137 અબજ ડોલરનું કાચું તેલ આયાત કર્યું હતું. આ વર્ષે એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર દરમિયાન ભારતનું ક્રૂડ આયાત બિલ 90.6 અબજ ડોલર સુધી પહોંચી ગયું હતું, જે ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળામાં 61.9 અબજ ડોલર હતું. ઓક્ટોબરમાં ભારતની ક્રૂડની આયાત વિક્રમી સ્તરે પહોંચી ગઈ હતી.
છેલ્લા ઘણા મહિનાઓથી કાચા તેલના ભાવ સતત 100 ડોલર પ્રતિ બેરલથી ઉપર રહ્યા હતા. પશ્ચિમ એશિયામાં તણાવને કારણે પુરવઠા પર અસર થવાથી આવું થયું હતું. પરંતુ અમેરિકામાં યોજાયેલી મધ્યાવધિ ચૂંટણીઓમાં ડેમોક્રેટ્સની મોટી જીતથી ઈરાન યુદ્ધ સમાપ્ત થવાની આશા જાગી છે. આ જ કારણથી કાચા તેલના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે.
કાચા તેલના ભાવ ક્યાં સુધી જશે?
આ દરમિયાન ગોલ્ડમેન સૅક્સે તેલના ભાવ અંગેનું પોતાનું અનુમાન વધારી દીધું છે. તેનું કહેવું છે કે જો ખાડી વિસ્તારમાં કાચા તેલનું ઉત્પાદન 2025ની સરેરાશ કરતાં ઓછું રહે છે, તો આવતા વર્ષે તેની કિંમત 140 ડોલર પ્રતિ બેરલથી ઉપર જઈ શકે છે. ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંકનું કહેવું છે કે ડિસેમ્બરમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડની કિંમત 105 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે.
ગોલ્ડમેન સૅક્સે જણાવ્યું છે કે જો ખાડી વિસ્તારમાં કાચા તેલનું ઉત્પાદન 2025ના દૈનિક 35 લાખ બેરલની સરેરાશ કરતાં ઓછું રહે છે, તો 2027માં તેની કિંમત 140 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી જઈ શકે છે અને તેની સરેરાશ કિંમત 130 ડોલર પ્રતિ બેરલ રહી શકે છે. કાચા તેલના ભાવ વધવાથી દુનિયાભરમાં મોંઘવારી વધુ ગંભીર બની શકે છે. ભારતમાં મે મહિના પછી પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર થયો નથી.
