RBI FCNR(B) Forex Reserve: FCNR(B)થી 65.39 અબજ ડોલર આવ્યા, ભારતનો ફોરેક્સ રિઝર્વ 716.90 અબજ ડોલરે પહોંચ્યો
RBI FCNR(B) Forex Reserve: ભારતે રૂપિયા પર દબાણ અને વિદેશી ચલણ ભંડારને મજબૂત કરવા માટે શરૂ કરવામાં આવેલી રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાની વિશેષ યોજનાઓ દ્વારા અત્યાર સુધીમાં 72.8 અબજ ડોલરનું વિદેશી ચલણ મેળવ્યું છે. RBIએ શનિવારે જાહેર કરેલા આંકડામાં જણાવ્યું કે તેમાં સૌથી મોટો ફાળો વિદેશમાં રહેતા ભારતીયો માટે શરૂ કરવામાં આવેલી FCNR(B) ડિપોઝિટ યોજનાનો રહ્યો છે.
FCNR(B)થી આવ્યા 65.39 અબજ ડોલર
- RBIના આંકડા અનુસાર, 72.8 અબજ ડોલરના કુલ વિદેશી ચલણ પ્રવાહમાં FCNR(B) ડિપોઝિટ દ્વારા 65.39 અબજ ડોલર આવ્યા છે.
- જ્યારે અન્ય બે યોજનાઓ હેઠળ પણ વિદેશી ચલણ મેળવવામાં આવ્યું છે. તેમાં એક્સ્ટર્નલ કમર્શિયલ બોરોઇંગ (ECB) દ્વારા 2.59 અબજ ડોલર અને ઓવરશીઝ ફોરેન કરન્સી બોરોઇંગ (OFCB) દ્વારા 4.86 અબજ ડોલર આવ્યા છે.
- ખાસ વાત એ છે કે છેલ્લા એક સપ્તાહમાં જ બેંકોએ FCNR(B) યોજના હેઠળ આશરે 13 અબજ ડોલર મેળવ્યા છે.
- 13 ઓગસ્ટ સુધી આ આંકડો 52.30 અબજ ડોલર હતો, જે હવે વધીને 65.39 અબજ ડોલર થઈ ગયો છે.
રિઝર્વ બેંકે સમયમર્યાદા કેમ ઘટાડી?
વિદેશી ચલણના મજબૂત પ્રવાહને જોતા RBIએ ગયા સપ્તાહે FCNR(B) યોજના હેઠળ વિશેષ પ્રોત્સાહનવાળી ડિપોઝિટ સ્વીકારવાની સમયમર્યાદા એક મહિના પહેલાં જ સમાપ્ત કરવાનો નિર્ણય લીધો. હવે બેંકો 31 ઓગસ્ટ 2026 સુધી આ ડિપોઝિટ સ્વીકારી શકે છે. જોકે, ECB અને OFCB સાથે જોડાયેલી સ્વેપ યોજના અગાઉ નક્કી કરાયેલા કાર્યક્રમ મુજબ 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધી ચાલુ રહેશે.
ડોલર મેળવવા માટે શરૂ થઈ હતી યોજના
RBIએ આ સુવિધા 8 જૂન 2026થી લાગુ કરી હતી. તેનો ઉદ્દેશ દેશમાં ડોલરનો પ્રવાહ વધારવો અને વિદેશી ચલણ ભંડારને મજબૂત કરવાનો હતો. આ વ્યવસ્થા હેઠળ બેંકો પાત્ર વિદેશી ચલણ ઉધારને RBI સાથે રાહત દરે સ્વેપ કરી શકે છે. તેનાથી બેંકોની ફંડિંગ કોસ્ટ ઓછી થાય છે.
આ ઉપરાંત, નવી વ્યવસ્થા હેઠળ બેંકો FCNR(B)માંથી મળતા ડોલરને RBI સાથે ઝીરો-કોસ્ટ હેજિંગ સુવિધા હેઠળ સ્વેપ કરી શકે છે. આ સુવિધા 11 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધી ઉપલબ્ધ છે.
2013નો રેકોર્ડ તૂટ્યો
FCNR(B) યોજનાની સફળતાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે તેના હેઠળ આવનારા નાણા 2013માં લાવવામાં આવેલી આવી જ યોજના દ્વારા મેળવવામાં આવેલા 26 અબજ ડોલર કરતાં ઘણા વધારે થઈ ગયા છે.
જૂનમાં નવી વિન્ડો ખુલ્યાના ત્રણ મહિનાથી પણ ઓછા સમયમાં આ આંકડો અનેક ગણો વધી ગયો છે. તેનાથી ભારતના વિદેશી ચલણ ભંડારને પણ ઘણી મજબૂતી મળી છે. જુલાઈથી અત્યાર સુધી દેશમાં વિદેશી ચલણ ભંડાર આશરે 50 અબજ ડોલર વધી ચૂક્યું છે.
7 સપ્તાહથી સતત વધી રહ્યું ફોરેક્સ રિઝર્વ
RBIના તાજા આંકડા અનુસાર, 14 ઓગસ્ટે સમાપ્ત થયેલા સપ્તાહમાં ભારતનું વિદેશી ચલણ ભંડાર 9.905 અબજ ડોલર વધીને 716.90 અબજ ડોલર થઈ ગયું. આ સાથે જ દેશના વિદેશી ચલણ ભંડારમાં સતત સાતમા સપ્તાહે વધારો નોંધાયો.
જોકે, વિદેશી ચલણ ભંડારમાં આટલો મોટો વધારો થવા છતાં રૂપિયાને તેનો એટલો લાભ મળ્યો નથી. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલની ઊંચી કિંમતોને કારણે રૂપિયા પર હજુ પણ દબાણ યથાવત છે.
