Rizwan sajan Success Story: ડેન્યૂબ ગ્રુપના સંસ્થાપક રિઝવાન સાજને એ દિવસો જોયા છે જે કદાચ કોઈને જોવા ન પડે. ૧૬ વર્ષની ઉંમરે તેમના પિતાનું છત્ર માથેથી હટી ગયું. પિતાના ન રહેવા પછી સવારે ૪ વાગ્યે ઉઠીને ઘરે-ઘરે દૂધ અને અખબાર પહોંચાડ્યા. રસ્તાઓ પર ચાદર પાથરીને તહેવારોમાં ફટાકડા અને રાખડીઓ પણ વેચી.
આજે રિઝવાન સાજન દુબઈ કે સંયુક્ત અરબ અમીરાત જ નહીં, પણ સમગ્ર ખાડી દેશોની અગ્રણી રિયલ એસ્ટેટ કંપનીના ચેરમેન છે. તેમની કંપનીનું ટર્નઓવર ૪ બિલિયન ડૉલર થઈ ગયું છે. આ સમયે તેમનું ગ્રુપ ૪૦ થી વધુ દેશોમાં કામ કરી રહ્યુ છે અને તેમની કંપનીમાં આશરે ૬,૦૦૦ લોકો કામ કરે છે.
૧. ઘાટકોપરની ઝૂંપડપટ્ટીથી સંબંધ
રિઝવાન સાજનનો જન્મ થયો ત્યારે તેમના માતા-પિતા મુંબઈના ઘાટકોપર વિસ્તારની ઝૂંપડપટ્ટીમાં રહેતા હતા. તેમના પિતાની આવક ઓછી હોવા છતાં, તેમણે MHADA (મહારાષ્ટ્ર હાઉસિંગ એન્ડ એરિયા ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી)ની એક યોજનામાં ચાલ માટે અરજી કરી. લોટરીમાં તેમના નામ પર ચાલનું એક મકાન નીકળી ગયું. તેમના પિતાએ ઘણી મુશ્કેલીથી ૩૩% રકમનું વ્યવસ્થાપન કરીને આ મકાન મેળવ્યું.
૨. દૂરંદેશી પિતા અને બાળપણનો સંઘર્ષ
રિઝવાનના પિતાની આવક ભલે ઓછી હતી, પણ તેઓ અગ્રેસર વિચારધારા ધરાવતા હતા. તેથી તેમણે પોતાના દીકરાનું એડમિશન ઘાટકોપરની જાણીતી ‘ફાતિમા કૉન્વેન્ટ સ્કૂલ’માં કરાવ્યું. ત્યાં મોટા ઘરના બાળકો ભણતા હતા, જેઓ કેન્ટીનમાં પૈસા ઉડાવતા. રિઝવાનને ખિસ્સા ખર્ચ નહિવત મળતો. મિત્રોની જેમ કેન્ટીન ખર્ચ કાઢવા માટે તેમણે સવારે દૂધ, અખબાર વગેરે વહેંચવાનું કામ પકડ્યું. આમાંથી તેમને મહિને ₹૧૦૦-૧૫૦ મળતા, જેનાથી તેમનો કેન્ટીન ખર્ચ નીકળતો.
૩. ૧૬ વર્ષની ઉંમરે ઘરની જવાબદારી
ઓક્ટોબર ૧૯૮૦ માં એક દુર્ઘટનામાં તેમના પિતાનું નિધન થતાં, ૧૬ વર્ષની ઉંમરે રિઝવાન સાજન પર ઘર ચલાવવાની જવાબદારી આવી પડી. તેમને અભ્યાસ છોડવો પડ્યો. ઘરમાં માતા, ૮ વર્ષનો નાનો ભાઈ અને એક બહેન હતા. પિતા જ્યાં કામ કરતા હતા, ત્યાં નોકરી મળી, પણ આવક ઓછી હતી. તેથી તેઓ સવારે ૪:૩૦ વાગ્યે દૂધ વહેંચતા, ૭ વાગ્યાથી અભ્યાસ અને ૧૦ વાગ્યાથી સાંજે ૬ વાગ્યા સુધી ઑફિસ જતા. વધુ કમાણી માટે તેઓ દિવાળી અને રક્ષાબંધન જેવા તહેવારોમાં ફટાકડા અને રાખડીઓ પણ વેચતા. આનાથી તેમની વેચાણ કૌશલ્ય (Selling Skill) ખૂબ મજબૂત બની.
૪. કુવૈતથી બદલાયું નસીબ
વર્ષ ૧૯૮૨ માં એક સંબંધી દ્વારા તેમને કુવૈતમાં સેલ્સમેનની નોકરીની ઓફર મળી. ભારતમાં મહિને ₹૬,૦૦૦ ની નોકરી કરતા રિઝવાનને કુવૈતમાં ૧,૫૦૦ દીનાર (આશરે ₹૧૮,૦૦૦) માસિક પગાર મળ્યો, ઉપરથી કમિશન અલગ. વેચાણ કૌશલ્યમાં માહેર હોવાથી, ત્રણ-ચાર વર્ષમાં જ તેમનો પગાર ૧,૫૦૦ થી વધીને ૧૫,૦૦૦ દીનાર થયો, ઉપરાંત દર મહિને ૫૦,૦૦૦ દીનારનું કમિશન મળતું. આ પૈસાથી તેમણે ટોયોટા લેન્ડ ક્રુઝર ખરીદી, બહેનના લગ્ન કરાવ્યા, બાંદ્રામાં મકાન ખરીદ્યું અને પોતાના પણ લગ્ન કર્યા.
૫. દુબઈમાં ‘ડેન્યૂબ’નો પાયો
ઓગસ્ટ ૧૯૯૦ માં ઇરાક દ્વારા કુવૈત પર હુમલો થતાં, રિઝવાનને જીવ બચાવીને મુંબઈ ભાગવું પડ્યું. મુંબઈમાં ડિગ્રી વગર નોકરી ન મળતાં, તેમણે જૂના સંબંધો દ્વારા ૧૯૯૩ માં પોતાના એક મિત્રની મદદથી દુબઈ ગયા અને હાર્ડવેરનો સામાન વેચવાનું કામ શરૂ કર્યું. સેલ્સના કામમાં સારો નફો થતાં, તેમણે કન્સ્ટ્રક્શન મટિરિયલ વેચવાનો પોતાનો વ્યવસાય શરૂ કર્યો. તે સમયે દુબઈમાં નવું બાંધકામ ચાલી રહ્યું હતું અને રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરમાં તેજી હતી. રિઝવાન યુરોપના દેશોમાં ખૂબ ફર્યા, અને ત્યાંની ડેન્યૂબ નદી તેમને એટલી પસંદ આવી કે પોતાની કંપનીનું નામ પણ Danube રાખ્યું. ૨૦૦૬ માં સેનિટરી સોલ્યુશન બ્રાન્ડ મિલાનો (Milano), ૨૦૦૮ માં ડેન્યૂબ હોમ (Danube Home) અને ૨૦૧૪ માં રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરમાં ધમાકેદાર પ્રવેશ કર્યો.
૬. આજે ડેન્યૂબ ગ્રુપ
આજે રિઝવાન સાજનના ડેન્યૂબ ગ્રુપમાં ૬,૦૦૦ લોકો રોજગાર મેળવે છે અને તેમનું ટર્નઓવર ૪ બિલિયન ડૉલરનું છે. તાજેતરમાં તેમણે બોલિવૂડના શાહરૂખ ખાન સાથે મળીને એક વિશાળ કમર્શિયલ ટાવર ‘શાહરૂખ્સ બાય ડેન્યૂબ’ લોન્ચ કર્યો છે, જે આખો ટાવર એક જ દિવસમાં વેચાઈ ગયો, એટલે કે એક દિવસમાં લગભગ ₹૫,૦૦૦ કરોડનું વેચાણ થયું. હવે તેમનો પુત્ર આદિલ સાજન પણ કંપનીના એમડી તરીકે કારોબાર સંભાળે છે.
