Canada Vs India Engineering: ભારતની ટોપ એન્જિનિયરિંગ સંસ્થાઓમાં એડમિશન મળવું મુશ્કેલ હોય છે, કારણ કે અહીં કોમ્પિટિશન ઘણી કડક છે અને બેઠકો પણ મર્યાદિત છે. IIT-બોમ્બે, IIT-મદ્રાસ, IIT-દિલ્હી જેવી ટોપ સંસ્થાઓમાં એડમિશન ત્યારે જ મળે છે, જ્યારે પહેલા JEE Main ક્લિયર હોય અને આના પછી JEE એડવાન્સ્ડમાં પણ સારી રેન્ક મળે. એવામાં ઘણા એવા સ્ટુડન્ટ્સ હોય છે, જે આ ટોપ સંસ્થાઓથી ઓછી પોપ્યુલર એન્જિનિયરિંગ કોલેજોમાં દાખલો લઈ લે છે.
જો કે, કેટલાક એવા સ્ટુડન્ટ્સ પણ હોય છે, જેમનું JEE Main તો ક્લિયર હોય છે, પરંતુ તેમ છતાં તેઓ ભારતના બદલે વિદેશમાં એન્જિનિયરિંગ કરવા જતા રહે છે. આવા વિદ્યાર્થીઓની વચ્ચે કેનેડા એક પોપ્યુલર દેશ છે, જ્યાં એન્જિનિયરિંગ માટે કેટલીય બધી ટોપ યુનિવર્સિટીઝ મોજૂદ છે. ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને કેનેડા જવા પર ગ્લોબલ એજ્યુકેશન તો મળે જ છે, સાથે જ તેમને વિદેશમાં પોતાની કારકિર્દી બનાવવાની તક પણ મળી જાય છે.
પરંતુ આ બધી વસ્તુઓની વચ્ચે અહીં એ પણ સવાલ પેદા થાય છે કે જો કોઈને ભારતના ટોપ સંસ્થાઓમાં એડમિશન નથી મળતું, પરંતુ ટિયર ૨ યુનિવર્સિટીઝમાં દાખલો મળી જાય છે. આવા વિદ્યાર્થીએ શું ભારતમાં જ BTech કરવું જોઈએ કે પછી તેમણે કેનેડા જઈને એન્જિનિયરિંગ ડિગ્રી લેવી જોઈએ? સ્ટડી અબ્રોડ એક્સપર્ટ વિનુ વોરિયરનું કહેવું છે કે ભારતમાં એન્જિનિયરિંગ ગ્રેજ્યુએટ્સની પાસે જોબની ઓછી તકો હોય છે, પરંતુ કેનેડામાં નોકરીની સંભાવનાઓ વધારે છે.
ટિયર ૨ એન્જિનિયરિંગ યુનિવર્સિટીઝ કઈ છે?
ભારતમાં ટિયર ૨ એન્જિનિયરિંગ યુનિવર્સિટીઝની કેટેગરીમાં એ સંસ્થાઓ આવે છે, જ્યાં એજ્યુકેશન ક્વોલિટી સારી છે. સાથે જ સ્ટુડન્ટ્સને સારું એજ્યુકેશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને પ્લેસમેન્ટ પણ મળે છે. પરંતુ આ યુનિવર્સિટીઝની ટિયર ૧ સંસ્થાઓ, જેમ કે IIT-બોમ્બે, IIT-મદ્રાસ જેવી જૂની કોલેજોની તુલનામાં પ્રતિષ્ઠા ઓછી હોય છે. આમ તો કોલેજોના ટિયરને લઈને કોઈ સત્તાવાર રેન્ક નથી, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓની વચ્ચે પ્રતિષ્ઠાના આધારે આની ધારણા બનેલી છે.
ટિયર ૨ યુનિવર્સિટીઝની લિસ્ટમાં સામાન્ય રીતે એ સંસ્થાઓ સામેલ કરવામાં આવે છે, જે નેશનલ લેવલ પર પોપ્યુલર તો છે જ, સાથે જ ત્યાં પ્લેસમેન્ટના પણ સારા ઓપ્શન મળી જાય છે. NIT પટના, NIT દુર્ગાપુર, NIT જમશેદપુર, અને NIT કુરુક્ષેત્ર વગેરેને સામાન્ય રીતે ટિયર ૨ કેટેગરીમાં રાખવામાં આવે છે. આવી જ રીતે IIIT અલ્હાબાદ અને IIIT દિલ્હી જેવી સંસ્થાઓ પણ ટિયર ૨ નો હિસ્સો માનવામાં આવે છે.
ટિયર ૨ યુનિવર્સિટીમાં ભણવાના ફાયદા શું છે?
ભારતની ટિયર ૨ એન્જિનિયરિંગ સંસ્થાઓ પણ કાફી પ્રતિષ્ઠિત હોય છે અને અહીં પણ એડમિશન માટે કોમ્પિટિશન જોવા મળે છે. નીચે આપેલા પોઇન્ટ્સના માધ્યમથી સમજી શકાય છે કે ટિયર ૨ યુનિવર્સિટીમાં ભણવાનો શું ફાયદો છે:
ભણવાનો ખર્ચ ઓછો: ટિયર ૨ એન્જિનિયરિંગ યુનિવર્સિટીઝમાં ભણવાનો ખર્ચ વિદેશી યુનિવર્સિટીની તુલનામાં ઘણો ઓછો છે. આ કારણે મિડલ ક્લાસ પરિવારોમાંથી આવતા વિદ્યાર્થીઓ આરામથી અહીં ભણતર કરી શકે છે.
મજબૂત નેટવર્ક: ટિયર ૨ એન્જિનિયરિંગ કોલેજોની પ્રતિષ્ઠા વર્ષોથી બેહતરીન બનેલી છે. અહીંના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ પણ સારી કંપનીઓમાં કામ કરી રહ્યા છે. આનાથી અહીં ભણતા વિદ્યાર્થીઓને મજબૂત નેટવર્ક બનાવવાની તક પણ મળે છે.
સ્થાનિક ઇન્ડસ્ટ્રી સાથે કોન્ટેક્ટ: ભારતના મોટાભાગના ટિયર ૨ કોલેજોનું લોકેશન એવી જગ્યાએ છે, જ્યાં સ્થાનિક કંપનીઓ ઘણી એક્ટિવ છે. આ કારણે કેમ્પસ પ્લેસમેન્ટ સારું થાય છે અને વધારે વિદ્યાર્થીઓને જોબ મળી શકે છે.
કારકિર્દીની રાહ: જો કોઈ સ્ટુડન્ટ ઈચ્છે કે તે ભણતર પૂરું કરીને ભારતમાં જ જોબ કરે કે કોઈ MNC-સ્ટાર્ટઅપમાં કારકિર્દીની શરૂઆત કરે, તો તેની પાસે એવું કરવાનો ઓપ્શન રહે છે.
કેનેડામાં એન્જિનિયરિંગના શું ફાયદા છે?
જો કે, જો કોઈ કેનેડામાં એન્જિનિયરિંગ કરવા જઈ રહ્યું છે, તો તે ઘણી બધી વસ્તુઓને કેલ્ક્યુલેટ કર્યા પછી જ આ નિર્ણય લઈ રહ્યું હોય છે. કેનેડા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે એક પોપ્યુલર દેશ છે, કારણ કે સ્ટુડન્ટ્સ આ મન સાથે અહીં ભણવા જાય છે કે તેમને જોબ પણ મળી જાય અને સાથે જ પરમેનન્ટ રેસિડેન્સી (PR) પણ હાસિલ થઈ જાય. આવો જાણીએ કે કેનેડામાં એન્જિનિયરિંગના ફાયદા શું છે.
ગ્લોબલ માન્યતા: કેનેડાની યુનિવર્સિટીમાંથી જે ડિગ્રી મળે છે, તેને દુનિયાભરમાં માન્યતા આપવામાં આવે છે. અહીંથી ભણતર પછી ઇન્ટરનેશનલ લેવલ પર સીવી અને પ્રોફાઇલ કાફી વધારે મજબૂત થઈ જાય છે.
પ્રેક્ટિકલ એજ્યુકેશન: કેનેડિયન એજ્યુકેશન સિસ્ટમ ‘એપ્લાઇડ સાયન્સિસ’ અને ઇન્ડસ્ટ્રી-રેડી સ્કિલ પર વધારે કેન્દ્રિત છે. અહીં તમને ક્લાસરૂમની સાથે-સાથે વર્ક-ઇન્ટિગ્રેટેડ લર્નિંગની તકો મળે છે.
કામની તકો: ભણતર દરમિયાન અને તેના પછી કેનેડામાં કામ કરવાની તકો ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને આર્થિક અને પ્રોફેશનલ રૂપે આત્મનિર્ભર બનવાની તક આપે છે.
રિટર્ન ઓન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ: જો કેનેડાથી ભણતરને કારકિર્દીના વિકાસ અને રોજગારની નજરથી જોવામાં આવે તો અહીં ભણવું સારું ઇન્વેસ્ટમેન્ટ હોઈ શકે છે. ખાસ કરીને જો તમને સ્કોલરશિપ પણ મળી જાય.
કેનેડા કે ભારત, ક્યાંથી એન્જિનિયરિંગ કરવું? એક્સપર્ટે જણાવ્યું
eduVelocity Global ના ફાઉન્ડર વિનુ વોરિયરે કહ્યું, ‘કેટલીક અસાધારણ ટિયર ૨ સંસ્થાઓને છોડીને, જેમણે આધુનિક પ્રોગ્રામિંગ અને સંસાધનોમાં બહુ વધારે રોકાણ કર્યું છે, ભારતની એક ટિયર ૨ બીટેક ડિગ્રી અને કેનેડાની ટિયર ૧ યુનિવર્સિટી વચ્ચે કોઈ તુલના નથી. જ્યાં સુધી એફોર્ડેબિલિટીની વાત છે, તો ભારતના કેટલાય ટિયર ૨ ખાનગી સંસ્થાઓ પણ ઓછી મોંઘી નથી અને ત્યાં પણ એડમિશન માટે ભારે ડોનેશન જેવા કેટલાય ખર્ચ અને પડકારો હોય છે.’
તેમણે કહ્યું, ‘સૌથી મહત્વપૂર્ણ વાત પરિણામની છે. થોડા વર્ષો પહેલા ભારતમાં કંપનીઓ પર એક રિસર્ચ થયું હતું, જેનું સ્પષ્ટ તારણ એ હતું કે ૭૦% થી ૮૦% ભારતીય એન્જિનિયરિંગ ગ્રેજ્યુએટ્સ નોકરીને લાયક નથી. આનો મતલબ એ છે કે આપણો દેશ દુનિયામાં સૌથી વધારે એન્જિનિયર તો પેદા કરી રહ્યો છે, પરંતુ તેમાંથી ૮૦% નોકરીને લાયક નથી. તેથી, આ માત્ર બજેટનો નિર્ણય નથી; જો તમે ભારતના ટિયર ૧ એન્જિનિયરિંગ સંસ્થાનમાં નથી, તો નોકરી મેળવવાની પ્રતિસ્પર્ધામાં તમારી સ્થિતિ કાફી નબળી થઈ જાય છે.’
વિનુ વોરિયરે કહ્યું, ‘તેમ છતાં કેટલાક અપવાદોને છોડીને જે સમય, ઊર્જા અને પૈસા લગાવીને પોતાના પ્રોગ્રામને ઇન્ડસ્ટ્રીની જરૂરિયાતો મુજબ બદલી રહ્યા છે, જેમ કે AI અને અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીને સામેલ કરવી. બાકી ટિયર ૨ કોલેજોની તુલના કેનેડાની એન્જિનિયરિંગ યુનિવર્સિટીઝથી ન કરી શકાય, ખાસ કરીને જો તેઓ કેનેડાની ટોપ U15 યુનિવર્સિટીઝની યાદીમાં હોય.’ આના બે મુખ્ય કારણો છે: તમને કેનેડામાં વૈશ્વિક અનુભવ મળે છે. સરકારો વચ્ચે હાલના તણાવ અને વિઝા સંબંધી પડકારો છતાં, કેનેડા આજે પણ અમેરિકાની તુલનામાં લાંબા સમય સુધી રહેવા અને કારકિર્દી બનાવવા માટે વધુ બહેતર વિકલ્પ પ્રદાન કરે છે.
કેનેડા અને ભારતમાં એન્જિનિયરિંગનો ખર્ચ?
આમ તો એક્સપર્ટે સાફ કરી દીધું છે કે એન્જિનિયરિંગ માટે કેનેડા જ બેસ્ટ છે, પરંતુ અહીં ભણવાનો ખર્ચ કેટલો છે, તે પણ જાણી લઈએ છીએ. આઈડીપીના મુજ બ, કેનેડામાં એન્જિનિયરિંગ કોર્સની વાર્ષિક ફી ૩૧,૦૦૦ કેનેડિયન ડોલર (આશરે ૨૧.૫૦ લાખ રૂપિયા) થી લઈને ૯૫,૦૦૦ કેનેડિયન ડોલર (આશરે ૬૬.૫૦ લાખ રૂપિયા) સુધી હોઈ શકે છે. અહીં પણ એન્જિનિયરિંગની ડિગ્રી ચાર વર્ષમાં મળે છે. ઉદાહરણ માટે વોટરલૂ યુનિવર્સિટીમાં કમ્પ્યુટર સાયન્સના કોર્સની વાર્ષિક ફી ૭૩,૦૦૦ કેનેડિયન ડોલર (આશરે ૫૧ લાખ રૂપિયા) છે.
જો ભારતના ટિયર ૨ સંસ્થાઓની વાત કરીએ તો અહીં ફી ઓછી હોય છે. વાર્ષિક ફી ૨ લાખથી લઈને ૧૦ લાખ રૂપિયાની વચ્ચે હોઈ શકે છે. ઉદાહરણ માટે IIIT-દિલ્હીમાં ફર્સ્ટ યરની ફી ૪.૫૦ લાખ રૂપિયા છે. સારી વાત એ છે કે અહીં તમને સ્કોલરશિપ પણ મળી જશે. આનાથી અહીં ભણવાનો ખર્ચ ઘણા હદ સુધી ઓછો થઈ જાય છે.
