Effective Study Tips: ભણવામાં મન નથી લાગતું. ફોકસ નથી કરી શકતા. ચોપડી ખોલીને બેસીએ તો છીએ, પરંતુ ધ્યાન ભટકતું રહે છે. કંઈ વાંચ્યું પણ ખરું તો તે યાદ નથી રહેતું. દુનિયાભરમાં અડધાથી વધુ વસ્તી આ પરેશાનીથી ઝઝૂમી રહી છે. બસ અહીં જ કેટલાક લોકો ટોપર બની જાય છે, કેટલાક તેજ હોવા છતાં પાછળ રહી જાય છે. હવે એવામાં કરીએ તો શું કરીએ? આ આર્ટિકલમાં આ જ મુદ્દે મદદ કરવાની કોશિશ કરવામાં આવી છે. એવી ૫ ટિપ્સ બતાવવામાં આવી છે, જેને પોતાની આદતમાં સામેલ કરીને તમે પણ એક્ઝામ્સમાં સારા નંબર મેળવી શકો છો. વિવિધ એજ્યુકેશન એક્સપર્ટ્સ અને કાઉન્સેલર્સ દ્વારા આપવામાં આવેલા સૂચનોના આધારે આ લેખ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.
1. સ્ટડી ઝોન બનાવો
ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જ્યારે પણ તમે ભણવા બેસો છો, ત્યારે તમારું ધ્યાન ભટકાવનારી સૌથી મોટી વસ્તુ શું હોય છે? આજના યુગમાં 90% થી વધુ લોકો ડિજિટલી ડિસ્ટ્રેક્ટ થાય છે. એટલે કે ફોન, ટેબ, લેપટોપ કે અન્ય કોઈ ગેજેટ જ્યાં તેઓ કોઈ પણ રીતે ઇન્ટરનેટની દુનિયાનો હિસ્સો બની શકે છે, તે વસ્તુઓ ધ્યાન ભટકાવે છે અને આખો સમય બરબાદ કરી દે છે. ગાંઠ બાંધી લો કે ભણતી વખતે પોતાનો ફોન કે એવું કોઈ પણ ગેજેટ બંધ કરીને પોતાના રૂમની બહાર જ રાખી દેશો. તમારા સ્ટડી ઝોનમાં એન્ટરટેઈનમેન્ટની કોઈ પણ વસ્તુ ન હોવી જોઈએ. જો લેપટોપ/કોમ્પ્યુટર જરૂરી છે, તો તેના પર તે સમયે ભણવાને લગતી વસ્તુઓ સિવાય બીજું કોઈ ટેબ ખુલ્લું ન હોય.
2. પોતાની પોતાની એનર્જી
દિવસના 24 કલાકમાં તે કયો સમય છે જ્યારે તમે સૌથી વધુ એનર્જેટિક અનુભવો છો. દરેક માટે આ સમય અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. કોઈના માટે સવાર તો કોઈના માટે રાતનો સમય ભણવા માટે શ્રેષ્ઠ હોઈ શકે છે. તે ટાઈમને ઓળખો અને તે સમયે તે સબ્જેક્ટ્સ કે ટોપિક્સ વાંચો જે તમને મુશ્કેલ લાગે છે. જ્યારે સુસ્તી લાગતી હોય, ત્યારે હળવા વિષયો ઉઠાવો.
3. સિલેબસના નાના હિસ્સા બનાવો
જલ્દી-જલ્દી સિલેબસ પૂરો કરવાની ધૂન ઉલટી પડી શકે છે. એકવારમાં ઢગલાબંધ ચેપ્ટર પતાવવાના ચક્કરમાં ન રહો. સિલેબસને નાના-નાના હિસ્સાઓમાં વહેંચો. ચેપ્ટરની જગ્યાએ, કલાકો કે પાનાના આધારે લક્ષ્ય નક્કી કરી શકો છો. જેમ કે- આજે કલાકમાં 4 પેજ વાંચવા છે, અથવા 1 કલાકમાં 10 સવાલ હલ કરવા છે. હવે તમે વિચારશો આનાથી શું ફાયદો થશે? તો સમજો, જ્યારે આપણે નાના-નાના લક્ષ્યો બનાવીને તેને પૂરા કરતા જઈએ છીએ, ત્યારે સફળતાનો અહેસાસ થાય છે. મગજ અને મનમાં સંતોષ થાય છે, જેના પછી આગલા લક્ષ્ય માટે પૂરી લગનથી જોડાવાનું મન થાય છે.
4. પેસિવ નહીં, એક્ટિવ રીડિંગ કરો
પેસિવ રીડિંગનો અર્થ થાય છે ચોપડી કે નોટ્સ ખોલીને બસ આંખોથી તેને વાંચતા રહેવું. આ ઘણું બોરિંગ કામ છે. થોડી જ મિનિટોમાં મન કંટાળી જાય છે. તેના બદલે, એક્ટિવ રીડિંગ શરૂ કરો. એટલે કે આંખોથી વાંચવાની સાથે-સાથે જરૂરી વસ્તુઓ અંડરલાઈન/હાઈલાઈટ કરતા જાઓ, બોલી-બોલીને વાંચો, સાથે-સાથે જરૂરી પોઈન્ટ્સ નોટ કરતા જાઓ અથવા તો જે વાંચ્યું તેને બોલીને કે લખીને પોતાને કે બીજા કોઈને સમજાવો, વિઝ્યુઅલાઈઝ કરો. આ આપણા મગજને નવી જાણકારી વધુ સારી રીતે ગ્રહણ કરવામાં અને તેને યાદ રાખવામાં મદદ કરે છે.
5. ‘Pomodoro’ ટેકનિક અપનાવો
ગંભીર વિદ્યાર્થી હોવાનો અર્થ એ નથી કે કલાકો સુધી સતત બેસીને ભણતા જ રહેવું. ઉલટું આ નુકસાનકારક હોઈ શકે છે. કારણ કે વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો પણ કહે છે કે એક નિશ્ચિત સમય પછી સતત ભણેલી બધી વસ્તુઓ મગજ લાંબા સમય સુધી યાદ નથી રાખી શકતું. આનો ઉકેલ છે પોમોડોરો ટેકનિક, જે કહે છે કે તમે 30 મિનિટ સુધી પૂરી એકાગ્રતા સાથે વાંચો. પછી 5 મિનિટનો બ્રેક લો. 3-4 વાર આ જ સાયકલ દોહરાવ્યા પછી એક 25-30 મિનિટનો લાંબો બ્રેક લો. આનાથી મગજ રિલેક્સ થાય છે અને વધુ સારા ફોકસમાં મદદ મળે છે.
