FMGE Rules: વિદેશમાં મેડિકલનો અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે મહત્વના નિયમો, FMGE માટે વિદેશમાં મેડિકલ લાઇસન્સ જરૂરી

NMCએ FMGE અંગે નિયમ સ્પષ્ટ કર્યો, માત્ર ‘જુનિયર ડૉક્ટર’ તરીકે કામ કરવું પૂરતું નહીં, જાણો સંપૂર્ણ નિયમ

FMGE Rules: વિદેશમાં મેડિકલનો અભ્યાસ કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે મહત્વના સમાચાર છે, ખાસ કરીને જો તેઓ ભારત આવીને મેડિકલ પ્રેક્ટિસ કરવા માંગતા હોય. નેશનલ મેડિકલ કમિશન (NMC)એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારતમાં ફોરેન મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ એક્ઝામિનેશન (FMGE)માં સામેલ થવા માટે, કોઈ વિદેશી મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ પાસે જે દેશમાંથી તેણે ડિગ્રી મેળવી છે, તે દેશમાં મેડિકલ પ્રેક્ટિસ કરવાનું લાઇસન્સ હોવું જરૂરી છે.

આ સ્પષ્ટતાનો અર્થ એ છે કે માત્ર સુપરવિઝન હેઠળ ‘જુનિયર ડૉક્ટર’ તરીકે કામ કરવું, જેમ કે જ્યોર્જિયામાં થાય છે, પૂરતું રહેશે નહીં, જ્યાં સુધી તે કામ જરૂરી સ્તરે પ્રેક્ટિસ કરવાની કાયદેસર મંજૂરી આપતું ન હોય. NMCની આ સ્પષ્ટતા ત્યારે આવી જ્યારે ભાવના નામની એક વિદ્યાર્થીએ PM ગ્રીવન્સ પોર્ટલ પર ફરિયાદ નોંધાવી. તેમણે એ સ્પષ્ટ કરવા કહ્યું કે શું જ્યોર્જિયામાં છ વર્ષનો MBBS કોર્સ કરનાર વિદ્યાર્થી ભારતમાં FMGE આપી શકે છે કે નહીં.

FMGE શું છે અને તેના નિયમો શું છે?

• ભારતમાં મેડિકલ પ્રેક્ટિસ માટે રજિસ્ટ્રેશન મેળવવા ઇચ્છતા વિદેશી મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ માટે FMGE પરીક્ષા પાસ કરવી જરૂરી છે.
• FMGE પરીક્ષામાં માત્ર તે જ વિદ્યાર્થીઓ બેસી શકે છે, જેમણે NEET ક્વોલિફાય કર્યા બાદ મેડિકલનો અભ્યાસ કર્યો હોય.
• વિદેશમાં MBBS અથવા તેની સમકક્ષ ડિગ્રી માટે જો 54 મહિના સુધી અભ્યાસ કર્યો હોય, તો જ પરીક્ષા માટે એલિજિબલ માનવામાં આવશે.
• મેડિકલનો અભ્યાસ અંગ્રેજીમાં કરનાર વિદ્યાર્થીને જ FMGEમાં બેસવાની મંજૂરી છે.
• વિદ્યાર્થીએ મેડિકલ ડિગ્રીની સાથે ફરજિયાત ઇન્ટર્નશિપ પણ કરવી પડશે અને સાથે ક્લિનિકલ ટ્રેનિંગ પણ લેવી પડશે.
• મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ પાસે તે દેશનું મેડિકલ લાઇસન્સ પણ હોવું જોઈએ, જ્યાંથી તેણે ડિગ્રી મેળવી છે.

NMCએ લાઇસન્સિંગનો નિયમ સ્પષ્ટ કર્યો

ભાવનાના પ્રશ્નોના જવાબ NMCએ વિગતવાર આપ્યા છે. NMCએ નેશનલ મેડિકલ કમિશન (ફોરેન મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ લાઇસેન્શિએટ) રેગ્યુલેશન્સ, 2021ના રેગ્યુલેશન 4(b)નો ઉલ્લેખ કર્યો. આ નિયમ હેઠળ, વિદેશમાં મેડિકલ ડિગ્રી પૂર્ણ કર્યા બાદ, કોઈ ઉમેદવારે તે દેશની મેડિકલ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી પાસેથી રજિસ્ટ્રેશન અથવા લાઇસન્સ મેળવવું જરૂરી છે, જેથી તે દેશના પોતાના મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ્સને મળતા લાઇસન્સ જેટલી જ સ્વતંત્રતાથી મેડિકલ પ્રેક્ટિસ કરી શકે.

NMCએ ભાવનાને આપેલા પોતાના જવાબમાં કહ્યું, ‘FMGL રેગ્યુલેશન્સ, 2021ના રેગ્યુલેશન 4(b) અનુસાર, કોઈ વિદેશી મેડિકલ ગ્રેજ્યુએટ પાસે તે દેશમાં મેડિકલ પ્રેક્ટિસ કરવાનું લાઇસન્સ હોવું જોઈએ, જ્યાંથી તેણે મેડિકલ ડિગ્રી મેળવી છે. આ લાઇસન્સ તે દેશના નાગરિકોને મળતા લાઇસન્સની સમકક્ષ હોવું જોઈએ.’

NMCએ કહ્યું, ‘તેથી ‘જુનિયર ડૉક્ટર’નો દરજ્જો ત્યારે જ પૂરતો ગણાશે જ્યારે તે કાયદેસર રીતે જરૂરી સ્તરે પ્રેક્ટિસ કરવાની મંજૂરી આપતો હોય. જો જ્યોર્જિયામાં પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ સર્ટિફિકેશન પૂર્ણ કર્યા પછી જ મેડિકલ પ્રેક્ટિસ કરવાની મંજૂરી મળતી હોય, તો માત્ર ‘જુનિયર ડૉક્ટર’નો દરજ્જો રેગ્યુલેશન 4(b)ની શરતો પૂરી કરશે નહીં. તેથી, આ મામલાનો નિર્ણય જ્યોર્જિયામાં લાગુ કાયદા અને લાઇસન્સિંગની જરૂરિયાતોના આધારે કરવામાં આવશે.’

વિદ્યાર્થીનું શું કહેવું હતું?

ભાવનાએ જણાવ્યું કે એજ્યુકેશન કન્સલ્ટન્ટ્સ, જ્યોર્જિયાની અનેક કોલેજો સાથે મળીને, જ્યોર્જિયામાં મેડિકલ એજ્યુકેશનના નિયમોનો ખોટો અર્થ જણાવીને વિદ્યાર્થીઓને ગેરમાર્ગે દોરી રહ્યા હતા. તેમણે કહ્યું, ‘કન્સલ્ટન્ટ્સ કહે છે કે જો તમે તમારો 6 વર્ષનો MBBS કોર્સ, જેને જ્યોર્જિયામાં MD કહેવામાં આવે છે, કરતા હો અથવા પૂર્ણ કર્યા બાદ જુનિયર ડૉક્ટર તરીકે પ્રેક્ટિસ કરો છો, તો કોર્સ પૂર્ણ થયા પછી તમે ભારતમાં FMGE પરીક્ષામાં બેસવા માટે યોગ્ય બની જાઓ છો. પરંતુ NMCના જવાબથી સ્થિતિ સ્પષ્ટ થઈ જાય છે.’

મેડિકલ એજ્યુકેશન અંગે ભારતીય દૂતાવાસ પણ ચેતવણી આપી ચૂક્યું છે

આર્મેનિયાના યેરેવાનમાં ભારતના દૂતાવાસે, જે અગાઉ જ્યોર્જિયા માટે પણ ભારતનું રાજદ્વારી પ્રતિનિધિત્વ સંભાળતું હતું, સપ્ટેમ્બર 2022માં જ્યોર્જિયન મેડિકલ કોલેજોમાં પ્રવેશ લેનારા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે એક એડવાઇઝરી જાહેર કરી હતી. એડવાઇઝરીમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ પોતાનો અંડરગ્રેજ્યુએટ મેડિકલ અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ જુનિયર ડૉક્ટર તરીકે કામ કરી શકે છે.

આ એડવાઇઝરીમાં આગળ કહેવામાં આવ્યું હતું કે સ્વતંત્ર ડૉક્ટર તરીકે પ્રેક્ટિસ કરવા માટે, તેમણે જ્યોર્જિયન ભાષામાં ‘નેશનલ પોસ્ટ-ડિપ્લોમા ક્વોલિફિકેશન એક્ઝામિનેશન’ પાસ કરવું પડશે, પોતાની પસંદ કરેલી સ્પેશિયાલિટીમાં પોસ્ટગ્રેજ્યુએટ અભ્યાસ અથવા રેસિડેન્સી કરવી પડશે અને સ્વતંત્ર રીતે પ્રેક્ટિસ કરવા માટે લાઇસન્સ મેળવવું પડશે.

રેગ્યુલેશન 4(b) લાગુ થયા બાદ વધ્યો કન્ફ્યુઝન

મેડિકલનો અભ્યાસ કરવા ઇચ્છતા વિદ્યાર્થીઓ અને કન્સલ્ટન્ટ્સ અનુસાર, રેગ્યુલેશન 4(b) લાગુ થયા બાદથી વિદ્યાર્થીઓ માટે એ જાણવું મુશ્કેલ બની રહ્યું છે કે કયા દેશો પ્રારંભિક મેડિકલ ડિગ્રી પૂર્ણ થયા બાદ સ્વતંત્ર રીતે મેડિકલ પ્રેક્ટિસ કરવાનું લાઇસન્સ આપે છે. આને કારણે કન્ફ્યુઝન પણ ઊભું થયું છે, કારણ કે કેટલાક કન્સલ્ટન્ટ્સ અને કોલેજો એવી વાતો જણાવી રહ્યા છે જે કદાચ લાઇસન્સની વાસ્તવિક જરૂરિયાતો સાથે મેળ ખાતી નથી.

2021ના FMGE નિયમો લાગુ થયા બાદ, 30,000થી 40,000 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓએ જ્યોર્જિયાની મેડિકલ કોલેજોમાં પ્રવેશ લીધો. આમાંથી ઘણા વિદ્યાર્થીઓને કદાચ એ ખબર ન હોય કે માત્ર 6 વર્ષનો પ્રોગ્રામ પૂર્ણ કરીને પરત ફરવાથી તેઓ FMGE પરીક્ષા આપી શકશે નહીં. એક કન્સલ્ટન્ટે કહ્યું, ‘કોર્સ બાદ પરત ફર્યા પછી તેમને વાસ્તવિકતા જાણવા મળશે. NMC અને ભારતીય દૂતાવાસે જ્યોર્જિયામાંથી MBBS કરવાની ઇચ્છા ધરાવતા હજારો વિદ્યાર્થીઓનું ભવિષ્ય બચાવવા માટે યોગ્ય એડવાઇઝરી જાહેર કરવી જોઈએ.’