Indian History GK: ભારતનો ઇતિહાસ ખૂબ જ સમૃદ્ધ અને વિવિધતાઓથી ભરેલો છે. તેમાં પ્રાચીન સભ્યતાથી લઈને આધુનિક સ્વતંત્રતા સંગ્રામ સુધી અનેક મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ સામેલ છે. જનરલ નોલેજ માટે ઇતિહાસ એક જરૂરી વિષય છે. UPSC, SSC અને Railway સહિત અનેક મોટી પરીક્ષાઓ અને ઇન્ટરવ્યૂમાં ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલા પ્રશ્નો પૂછાતા જોવા મળે છે. ભારતનો ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ, શાસકો અને મોટી ઘટનાઓ વિશે જણાવે છે. મહત્વપૂર્ણ ટોપિક્સમાં સિંધુ ઘાટી સભ્યતા, વૈદિક યુગ, મૌર્ય અને ગુપ્ત સામ્રાજ્ય, મુઘલ કાળ અને આઝાદીની લડાઈ સામેલ છે.
ઇતિહાસના સવાલ-જવાબ માત્ર તમારી તૈયારીને મજબૂત બનાવશે એટલું જ નહીં પરંતુ તમારા સામાન્ય જ્ઞાનમાં પણ વધારો કરશે. જો તમે કોઈપણ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી કરી રહ્યા છો તો આ ઇતિહાસના પ્રશ્નોત્તર તમારા માટે ખૂબ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. તેથી અહીં આ ટોપિક્સ અને ઐતિહાસિક ઘટનાઓ સાથે જોડાયેલા GKના સવાલ અને જવાબ છે, જે ક્યારેય પણ તમારા કામ આવી શકે છે.
ભારતનો ઇતિહાસ શું છે?
દેશનો ઇતિહાસ પ્રાચીન સભ્યતાઓમાંનો એક છે, જે હજારો વર્ષોથી પોતાની સાંસ્કૃતિક વિવિધતા અને આધ્યાત્મિક ઊંડાણ દર્શાવે છે. ભારત સરકારના પોર્ટલ india.gov.in અનુસાર, ભારત 15 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ બ્રિટિશ શાસનથી આઝાદ થયું હતું અને 26 જાન્યુઆરી 1950ના રોજ પ્રજાસત્તાક બન્યું હતું. આ એક સાર્વભૌમ, સમાજવાદી, ધર્મનિરપેક્ષ અને લોકતાંત્રિક પ્રજાસત્તાક છે. તેના મૂળ પ્રાચીન કાળની સભ્યતા સાથે જોડાયેલા છે. પ્રાચીન કાળમાં સિંધુ ઘાટી સભ્યતા (લગભગ 2600-1900 ઈસાપૂર્વ)એ આયોજનબદ્ધ શહેરો, જળ નિકાસ પ્રણાલી અને વેપાર વ્યવસ્થાનો વિકાસ કર્યો. વૈદિક કાળમાં વેદોની રચના થઈ, જે હિન્દુ ધર્મનો આધાર બન્યા. મૌર્ય સામ્રાજ્ય (ચંદ્રગુપ્ત મૌર્ય અને સમ્રાટ અશોક)એ રાજકીય એકીકરણ કર્યું, જ્યારે ગુપ્ત કાળને ભારતનો સુવર્ણ યુગ માનવામાં આવે છે, જેમાં વિજ્ઞાન, ગણિત, કલા અને સાહિત્યમાં પ્રગતિ થઈ.
મધ્યકાલમાં દિલ્હી સલ્તનત અને મુઘલ સામ્રાજ્યને પ્રોત્સાહન મળ્યું. દક્ષિણ ભારતમાં ચોલ, ચેર અને પાંડ્ય જેવા રાજવંશોએ ભવ્ય મંદિરો અને દરિયાઈ વેપારમાં યોગદાન આપ્યું. આધુનિક કાળમાં યુરોપિયન વેપારીઓના આગમન બાદ બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ ધીમે ધીમે નિયંત્રણ સ્થાપિત કર્યું. 1857ના પ્રથમ સ્વતંત્રતા સંગ્રામ બાદ બ્રિટિશ ક્રાઉનનું સીધું શાસન શરૂ થયું. 20મી સદીમાં મહાત્મા ગાંધીના નેતૃત્વમાં અહિંસક સત્યાગ્રહ, સુભાષ ચંદ્ર બોઝની આઝાદ હિંદ ફોજ જેવા પ્રયાસો અને સમગ્ર રાષ્ટ્રના સંઘર્ષથી 1947માં સ્વતંત્રતા મળી.
ભારતીય ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલા પ્રશ્ન-ઉત્તર
રિપોર્ટ્સ અને રિસર્ચના આધારે ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલા 50થી વધુ GKના પ્રશ્નો અને જવાબો આ પ્રમાણે છે-
- પ્રશ્ન 1- ભારતનું રાષ્ટ્રગાન કોણે લખ્યું?
- ઉત્તર- રવીન્દ્રનાથ ટાગોર.
- પ્રશ્ન 2- ભારતના પ્રથમ મુઘલ શાસક કોણ છે?
- ઉત્તર- ભારતના પ્રથમ મુઘલ શાસકનું નામ બાબર છે.
- પ્રશ્ન 3- 15 ઓગસ્ટે શું થાય છે?
- ઉત્તર- 15 ઓગસ્ટ ભારતના સ્વતંત્રતા દિવસ તરીકે મનાવવામાં આવે છે.
- પ્રશ્ન 4- પ્રજાસત્તાક દિવસ ક્યારે મનાવવામાં આવે છે?
- ઉત્તર- 26 જાન્યુઆરી.
- પ્રશ્ન 5- ભારતના પ્રથમ વડાપ્રધાન કોણ હતા?
- ઉત્તર- જવાહરલાલ નેહરુ.
- પ્રશ્ન 6- ભારતની પ્રથમ સભ્યતા કઈ છે?
- ઉત્તર- સિંધુ ઘાટી સભ્યતા.
- પ્રશ્ન 7- મગધ સામ્રાજ્યના ફાઉન્ડર કોણ હતા?
- ઉત્તર- બિંબિસાર.
- પ્રશ્ન 8- બ્રિટિશ ઈન્ડિયાના છેલ્લા વાઈસરોય કોણ હતા?
- ઉત્તર- લોર્ડ માઉન્ટબેટન.
- પ્રશ્ન 9- જૈન ધર્મની સ્થાપના કોણે કરી?
- ઉત્તર- મહાવીર.
- પ્રશ્ન 10- ‘ભારતના આયર્ન મેન’ કોને કહેવામાં આવે છે?
- ઉત્તર- સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ.
- પ્રશ્ન 11- ગાંધીજીએ મીઠાના ટેક્સના વિરોધમાં કયો માર્ચ કર્યો હતો?
- ઉત્તર- દાંડી માર્ચ.
- પ્રશ્ન 12- ભારત છોડો આંદોલન કયા વર્ષે શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું?
- ઉત્તર- 1942માં.
- પ્રશ્ન 13- લાલ-બાલ-પાલનો અર્થ કયા સ્વતંત્રતા સેનાનીઓથી છે?
- ઉત્તર- લાલા લજપત રાય, બાલ ગંગાધર તિલક, બિપિન ચંદ્ર પાલ.
- પ્રશ્ન 14- ફતેહપુર સિકરી કોણે બનાવડાવ્યું હતું?
- ઉત્તર- અકબરે.
- પ્રશ્ન 15- બંગાળનું વિભાજન કયા વર્ષે થયું હતું?
- ઉત્તર- 1905માં.
- પ્રશ્ન 16- સ્વતંત્રતા દિવસ પર ધ્વજ ક્યાં ફરકાવવામાં આવે છે?
- ઉત્તર- લાલ કિલ્લો, નવી દિલ્હી.
- પ્રશ્ન 17- ભારતનું રાષ્ટ્રીય ગીત કોણે લખ્યું હતું?
- ઉત્તર- બંકિમ ચંદ્ર ચેટર્જી.
- પ્રશ્ન 18- ભારતની પ્રથમ મહિલા વડાપ્રધાન કોણ છે?
- ઉત્તર- ઇન્દિરા ગાંધી.
- પ્રશ્ન 19- ભગત સિંહને ક્યારે ફાંસી આપવામાં આવી હતી?
- ઉત્તર- 23 માર્ચ 1931માં.
- પ્રશ્ન 20- ‘મીઠા સત્યાગ્રહ’ ક્યારે શરૂ થયો હતો?
- ઉત્તર- 12 માર્ચ 1930માં.
- પ્રશ્ન 21- કયા ગવર્નર જનરલે કાયમી બંધોબસ્ત લાગુ કર્યો હતો?
- ઉત્તર- લોર્ડ કોર્નવાલિસે.
- પ્રશ્ન 22- બુદ્ધે પ્રથમ ઉપદેશ ક્યાં આપ્યો હતો?
- ઉત્તર- સારનાથમાં.
- પ્રશ્ન 23- કયા મુઘલ બાદશાહે તાજમહેલ બનાવડાવ્યો હતો?
- ઉત્તર- શાહજહાં.
- પ્રશ્ન 24- ‘પૂર્ણ સ્વરાજ’નો પ્રસ્તાવ ક્યારે પસાર થયો હતો?
- ઉત્તર- 1930ના લાહોર અધિવેશનમાં.
- પ્રશ્ન 25- પ્રથમ બ્રિટિશ ગવર્નર જનરલ કોણ હતો?
- ઉત્તર- વોરન હેસ્ટિંગ્સ.
- પ્રશ્ન 26- ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસની સ્થાપના કયા વાઈસરોયના સમયમાં થઈ હતી?
- ઉત્તર- ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસની સ્થાપના લોર્ડ ડફરિનના સમયમાં થઈ હતી.
- પ્રશ્ન 27- ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસની સ્થાપના ક્યારે થઈ હતી?
- ઉત્તર- ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસની સ્થાપના 1885 ઈસ્વીમાં થઈ હતી.
- પ્રશ્ન 28- ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના સ્થાપક કોણ હતા?
- ઉત્તર- ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના સ્થાપક A. O. હ્યુમ હતા.
- પ્રશ્ન 29- બંગાળ વિભાજનની જાહેરાત ક્યારે કરવામાં આવી હતી?
- ઉત્તર- બંગાળ વિભાજનની જાહેરાત 1905 ઈસ્વીમાં કરવામાં આવી હતી.
- પ્રશ્ન 30- બંગાળ વિભાજન કયા વાઈસરોયના સમયમાં થયું હતું?
- ઉત્તર- બંગાળ વિભાજન લોર્ડ કર્ઝનના સમયમાં થયું હતું.
- પ્રશ્ન 31- સ્વદેશી આંદોલન કોના સમયમાં થયું હતું?
- ઉત્તર- સ્વદેશી આંદોલન લોર્ડ કર્ઝનના સમયમાં થયું હતું.
- પ્રશ્ન 32- ભારતીય પુરાતત્વ વિભાગની સ્થાપના/વિકાસ કોના સમયમાં થયો હતો?
- ઉત્તર- ભારતીય પુરાતત્વ વિભાગનો વિકાસ લોર્ડ કર્ઝનના સમયમાં થયો હતો.
- પ્રશ્ન 33- વિક્ટોરિયા મેમોરિયલનું નિર્માણ કોના સમયમાં શરૂ થયું હતું?
- ઉત્તર- વિક્ટોરિયા મેમોરિયલનું નિર્માણ લોર્ડ કર્ઝનના સમયમાં શરૂ થયું હતું.
- પ્રશ્ન 34- ભારતમાં સ્થાનિક સ્વશાસનના જનક કોને માનવામાં આવે છે?
- ઉત્તર- ભારતમાં સ્થાનિક સ્વશાસનના જનક લોર્ડ રિપનને માનવામાં આવે છે.
- પ્રશ્ન 35- ફેક્ટરી અધિનિયમ 1881 કોના સમયમાં પસાર થયો હતો?
- ઉત્તર- ફેક્ટરી અધિનિયમ 1881 લોર્ડ રિપનના સમયમાં પસાર થયો હતો.
ઇતિહાસના પ્રશ્ન-ઉત્તર શું છે?
ઇતિહાસ સાથે જોડાયેલા અન્ય મહત્વપૂર્ણ GKના પ્રશ્ન-ઉત્તર અહીં આપવામાં આવી રહ્યા છે, જે વિદ્યાર્થીઓની તૈયારીમાં કામ આવી શકે છે-
- પ્રશ્ન 26- સિંધુ ઘાટી સભ્યતાનું સૌથી મોટું સ્થળ કયું છે?
- ઉત્તર- સિંધુ ઘાટી સભ્યતાનું સૌથી મોટું સ્થળ ધોળાવીરા કહેવાય છે.
- પ્રશ્ન 27- નાલંદા યુનિવર્સિટીની સ્થાપના કોણે કરી હતી?
- ઉત્તર- કુમાર ગુપ્ત પ્રથમએ.
- પ્રશ્ન 28- ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યના મુખ્ય મંત્રી કોણ હતા?
- ઉત્તર- ચાણક્ય (કૌટિલ્ય).
- પ્રશ્ન 29- ગુપ્ત વંશના સૌથી પ્રસિદ્ધ શાસક કોણ હતા?
- ઉત્તર- સમુદ્રગુપ્ત.
- પ્રશ્ન 30- કયો ગ્રંથ કૌટિલ્ય દ્વારા લખવામાં આવ્યો હતો?
- ઉત્તર- અર્થશાસ્ત્ર.
- પ્રશ્ન 31- મોહેંજો-દડોની શોધ કોણે કરી હતી?
- ઉત્તર- રાખલદાસ બેનર્જી.
- પ્રશ્ન 32- ચૌરી-ચૌરા કાંડ ક્યારે થયું હતું?
- ઉત્તર- 1922માં.
- પ્રશ્ન 33- ગુપ્ત કાળને કયા યુગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે?
- ઉત્તર- સુવર્ણ યુગ તરીકે.
- પ્રશ્ન 34- કયા રાજાને ‘વિક્રમાદિત્ય’ના નામથી ઓળખવામાં આવતા હતા?
- ઉત્તર- ચંદ્રગુપ્ત દ્વિતીયને.
- પ્રશ્ન 35- ગાંધી-ઇરવિન કરાર ક્યારે થયો હતો?
- ઉત્તર- 1931માં.
- પ્રશ્ન 36- મુસ્લિમ લીગની સ્થાપના ક્યારે થઈ હતી?
- ઉત્તર- 1906માં.
- પ્રશ્ન 37- હડપ્પા સભ્યતા કઈ નદીના કિનારે હતી?
- ઉત્તર- રાવી નદી.
- પ્રશ્ન 38- હરિજન સામયિક કોણે શરૂ કર્યું હતું?
- ઉત્તર- મહાત્મા ગાંધી.
- પ્રશ્ન 39- કોણ કુષાણ વંશનો શાસક હતો?
- ઉત્તર- ખડફિસેસ.
- પ્રશ્ન 40- સૌથી જૂનો વેદ કયો છે?
- ઉત્તર- ઋગ્વેદ.
- પ્રશ્ન 41- સત્યશોધક સમાજની સ્થાપના કોણે કરી હતી?
- ઉત્તર- જ્યોતિબા ફૂલે.
- પ્રશ્ન 42- વિલયની નીતિ કોણે લાગુ કરી હતી?
- ઉત્તર- વિલયની નીતિ લોર્ડ ડલહૌસીએ લાગુ કરી હતી.
- પ્રશ્ન 43- મહારાજા રણજિત સિંહની રાજધાની કઈ હતી?
- ઉત્તર- મહારાજા રણજિત સિંહની રાજધાની લાહોર હતી.
- પ્રશ્ન 44- ગુપ્ત વંશનો સ્થાપક કોણ હતો?
- ઉત્તર- ગુપ્ત વંશના સ્થાપક શ્રીગુપ્ત હતા.
- પ્રશ્ન 45- બાણભટ્ટે કયું પુસ્તક લખ્યું હતું?
- ઉત્તર- બાણભટ્ટ દ્વારા લખવામાં આવેલા પુસ્તકનું નામ હર્ષચરિત છે.
- પ્રશ્ન 46- તૈમૂરે ભારત પર ક્યારે આક્રમણ કર્યું હતું?
- ઉત્તર- તૈમૂરનું આક્રમણ મહમૂદ શાહના શાસનકાળમાં થયું હતું.
- પ્રશ્ન 47- શેરશાહ સૂરી કયા કામ માટે સૌથી વધુ જાણીતો છે?
- ઉત્તર- શેરશાહ સૂરી પોતાના વહીવટી સુધારાઓ માટે જાણીતો છે.
- પ્રશ્ન 48- દીન-એ-ઇલાહીની શરૂઆત કયા મુઘલ શાસકે કરી હતી?
- ઉત્તર- દીન-એ-ઇલાહીની શરૂઆત અકબરે કરી હતી.
- પ્રશ્ન 49- રઝિયા સુલતાન કોની પુત્રી હતી?
- ઉત્તર- રઝિયા સુલતાન ઇલ્તુત્મિશની પુત્રી હતી.
- પ્રશ્ન 50- લોડી વંશનો સ્થાપક કોણ હતો?
- ઉત્તર- બહલોલ લોડી.
- પ્રશ્ન 51- ભારતમાં સિંધુ ઘાટી સભ્યતાનું સૌથી મોટું નગર કયું હતું?
- ઉત્તર- સિંધુ ઘાટી સભ્યતાનું સૌથી મોટું નગર મોહેંજો-દડો હતું.
- પ્રશ્ન 52- સિંધુ ઘાટી સભ્યતાનું મુખ્ય બંદર કયું હતું?
- ઉત્તર- સિંધુ ઘાટી સભ્યતાનું મુખ્ય બંદર લોથલ હતું.
- પ્રશ્ન 53- વેદોમાં સૌથી પ્રાચીન વેદ કયો છે?
- ઉત્તર- વેદોમાં સૌથી પ્રાચીન ઋગ્વેદ છે.
- પ્રશ્ન 54- મહાત્મા બુદ્ધનો જન્મ ક્યાં થયો હતો?
- ઉત્તર- મહાત્મા બુદ્ધનો જન્મ લુંબિની (હાલનું નેપાળ)માં થયો હતો.
- પ્રશ્ન 55- ભગવાન મહાવીર જૈન ધર્મના કેટલામા તીર્થંકર હતા?
- ઉત્તર- ભગવાન મહાવીર જૈન ધર્મના 24મા તીર્થંકર હતા.
- પ્રશ્ન 56 – મૌર્ય સામ્રાજ્યની સ્થાપના કોણે કરી હતી?
- ઉત્તર- મૌર્ય સામ્રાજ્યની સ્થાપના ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યએ કરી હતી.
- પ્રશ્ન 57 – ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યના ગુરુ કોણ હતા?
- ઉત્તર- ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યના ગુરુ ચાણક્ય (કૌટિલ્ય) હતા.
- પ્રશ્ન 58- ગુપ્ત વંશનો સ્થાપક કોણ હતો?
- ઉત્તર- ગુપ્ત વંશના સ્થાપક શ્રીગુપ્ત હતા.
- પ્રશ્ન 59 – ભારતનો સુવર્ણ યુગ કયા કાળને કહેવામાં આવે છે?
- ઉત્તર- ભારતનો સુવર્ણ યુગ ગુપ્ત કાળને કહેવામાં આવે છે.
- પ્રશ્ન 60- વિક્રમાદિત્યના નામથી પ્રસિદ્ધ ગુપ્ત શાસક કોણ હતા?
- ઉત્તર- ચંદ્રગુપ્ત દ્વિતીય વિક્રમાદિત્યના નામથી પ્રસિદ્ધ હતા.
- પ્રશ્ન 61- ભારતમાં મૌર્ય સામ્રાજ્યની સ્થાપના કોણે કરી હતી?
- ઉત્તર- ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યએ લગભગ 322 ઈસાપૂર્વે મૌર્ય સામ્રાજ્યની સ્થાપના કરી હતી. તેમના માર્ગદર્શક ચાણક્ય (કૌટિલ્ય) હતા.
- પ્રશ્ન 62- સમ્રાટ અશોક કયા વંશ સાથે સંબંધિત હતા?
- ઉત્તર- સમ્રાટ અશોક મૌર્ય વંશ સાથે સંબંધિત હતા. તેઓ ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યના પૌત્ર અને બિંદુસારના પુત્ર હતા.
- પ્રશ્ન 63- ભારતમાં સૌથી પહેલાં કયા મુઘલ શાસકે શાસન સ્થાપિત કર્યું હતું?
- ઉત્તર- બાબરે 1526માં પાણીપતના પ્રથમ યુદ્ધમાં ઇબ્રાહિમ લોડીને હરાવીને ભારતમાં મુઘલ સત્તાનો પાયો નાખ્યો હતો.
- પ્રશ્ન 64- રાજસ્થાનનો કયો કિલ્લો રાજપૂત ઇતિહાસમાં વિશેષ રીતે પ્રસિદ્ધ છે?
- ઉત્તર- ચિત્તોડગઢ કિલ્લો રાજસ્થાનના મુખ્ય ઐતિહાસિક કિલ્લાઓમાંનો એક છે. તે મેવાડના ઇતિહાસ અને રાજપૂત પ્રતિકાર સાથે ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલો છે.
- પ્રશ્ન 65- વિજયનગર સામ્રાજ્યની સ્થાપના કોણે કરી હતી?
- ઉત્તર- હરિહર પ્રથમ અને બુક્કા રાય પ્રથમએ 1336 ઈસ્વીમાં વિજયનગર સામ્રાજ્યની સ્થાપના કરી હતી. તેનું મુખ્ય કેન્દ્ર હાલના કર્ણાટકનો હમ્પી વિસ્તાર હતો.
