MBBS નહીં તો પણ હેલ્થકેરમાં કરિયર બનાવો, NEET વગર કરી શકાય તેવા 5 ડિમાન્ડિંગ કોર્સ જાણો
Medical Courses without NEET: ઘણા સ્ટુડન્ટ્સને લાગે છે કે મેડિકલ ક્ષેત્રમાં કરિયર માત્ર નેશનલ એલિજિબિલિટી કમ એન્ટ્રન્સ ટેસ્ટ (NEET) દ્વારા જ બનાવી શકાય છે, પરંતુ એવું નથી. એડમિશન માટેની સીટો અને કૅન્ડિડેટ્સના આંકડાઓને જોવામાં આવે તો દરેક NEET કૅન્ડિડેટને MBBS અથવા BDSની સીટ મળી શકતી નથી. આવી સ્થિતિમાં ઘણા હેલ્થકેર અને તેની સાથે જોડાયેલા મેડિકલ કોર્સ પણ છે, જેના માટે NEETની બિલકુલ જરૂર નથી. આ પ્રોગ્રામમાં એડમિશન સામાન્ય રીતે ધોરણ 12ના માર્ક્સ, યુનિવર્સિટી એન્ટ્રન્સ એક્ઝામ અથવા મેરિટ-બેઝ્ડ સિલેક્શનના આધારે થાય છે.
આ કોર્સ સ્ટુડન્ટ્સને હોસ્પિટલ, ડાયગ્નોસ્ટિક લેબોરેટરી, ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ, રિહેબિલિટેશન સેન્ટર્સ, રિસર્ચ ઓર્ગેનાઇઝેશન અને હેલ્થકેર મેનેજમેન્ટમાં કરિયરની શ્રેષ્ઠ તકો આપે છે. જેમ જેમ હેલ્થકેર સેક્ટર વધી રહ્યું છે, તેમ તેમ આ ક્ષેત્રોમાં ટ્રેઇન્ડ પ્રોફેશનલ્સની ભારતમાં અને વિદેશમાં ખૂબ વધારે માંગ છે.
NEET વગર મેડિકલ કોર્સમાં એડમિશન કેવી રીતે થાય છે?
NEET વગરના હેલ્થકેર અને મેડિકલ કોર્સમાં એડમિશન માટે ઘણા એવા એકેડેમિક અને પ્રોફેશનલ પ્રોગ્રામ છે, જેના માટે સ્ટુડન્ટ્સને NEET પરીક્ષા પાસ કરવાની જરૂર હોતી નથી. તેથી કહી શકાય કે કોલેજ આ આધારે એડમિશન આપી શકે છે-
- ધોરણ 12 (PCB/PCM)ના માર્ક્સ.
- યુનિવર્સિટી-લેવલની એન્ટ્રન્સ પરીક્ષાઓ.
- મેરિટ-બેઝ્ડ એડમિશન.
- સ્ટેટ-લેવલની એડમિશન પ્રક્રિયાઓ.
મેડિકલ અને હેલ્થકેર સાથે જોડાયેલા દરેક કોર્સ માટે NEET એક્ઝામ ક્લિયર કરવી જરૂરી નથી. NEET વગરના કોર્સ એવા સ્ટુડન્ટ્સ માટે ખૂબ સારા ઓપ્શન છે, જેઓ MBBS અથવા NEET-બેઝ્ડ અન્ય ડિગ્રી કર્યા વિના હેલ્થકેરમાં પોતાનું કરિયર બનાવવા માંગે છે.
NEET વગર કયા કોર્સમાં ફાયદો, એક્સપર્ટે જણાવ્યું
NEET વગર મેડિકલ અને હેલ્થકેર સેક્ટરમાં કરિયર બનાવવા માટે ઘણા કોર્સ છે. કરિયર એક્સપર્ટ અને શારદા યુનિવર્સિટીના PR ડિરેક્ટર ડૉ. અજિત કુમારે જણાવ્યું કે B.Pharm, બેચલર ઓફ ફિઝિયોથેરાપી (BPT), BSc મેડિકલ લેબોરેટરી ટેક્નોલોજી, BSc રેડિયોલોજી એન્ડ ઇમેજિંગ ટેક્નોલોજી અને BSc ઓપ્ટોમેટ્રી જેવા કોર્સ વિકલ્પ બની શકે છે. તેમાં એડમિશન સામાન્ય રીતે ધોરણ 12ના માર્ક્સ, મેરિટ અથવા સંસ્થાની એન્ટ્રન્સ પ્રક્રિયાના આધારે થાય છે. જોકે, દરેક કોલેજ અને રાજ્યમાં એલિજિબિલિટી અને એડમિશનના નિયમો અલગ હોઈ શકે છે, તેથી અરજી કરતા પહેલાં સંપૂર્ણ વિગતો તપાસવી જોઈએ.
5 ડિમાન્ડિંગ કોર્સ, એડમિશન માટે NEET જરૂરી નથી
એક્સપર્ટ અનુસાર, હેલ્થકેર/મેડિકલ સાથે જોડાયેલા તમામ કોર્સ માટે NEET પરીક્ષા ક્લિયર કરવી જરૂરી નથી. ઘણા એવા ડિમાન્ડિંગ કોર્સ છે, જે NEET વગર પણ કરી શકાય છે. અહીં 5 કોર્સના નામ અને ભવિષ્યમાં તેના ફાયદા તથા કરિયરની તકો પણ જાણી લો-
- બેચલર ઓફ ફાર્મસી (BPharm)- આ 4 વર્ષનો કોર્સ છે. તેમાં દવાઓની રચના, નિર્માણ, ફાર્માસ્યુટિકલ ટેક્નોલોજી અને દર્દીઓની દવા સંબંધિત સંભાળનો અભ્યાસ કરવામાં આવે છે. NEET વગર હેલ્થકેર સેક્ટરમાં કરિયર બનાવવા માટે આ એક મુખ્ય વિકલ્પ છે. કોર્સ પૂર્ણ કર્યા પછી સ્ટુડન્ટ્સ ફાર્માસિસ્ટ, ડ્રગ સેફ્ટી એસોસિયેટ, ક્લિનિકલ રિસર્ચ એસોસિયેટ, ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રોડક્શન ઓફિસર અને ક્વોલિટી કંટ્રોલ એનાલિસ્ટ જેવી ફીલ્ડમાં કરિયર બનાવી શકે છે.
- બેચલર ઓફ ફિઝિયોથેરાપી (BPT)- આ કોર્સ લગભગ 4થી 4.5 વર્ષનો છે. તેમાં એક્સરસાઇઝ, મૂવમેન્ટ, ફિઝિકલ થેરાપી અને રિહેબિલિટેશન દ્વારા દર્દીઓની રિકવરીમાં મદદ કરવાની ટ્રેનિંગ આપવામાં આવે છે. આ કોર્સ કર્યા પછી સ્ટુડન્ટ્સ ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ, સ્પોર્ટ્સ થેરાપિસ્ટ, રિહેબિલિટેશન સ્પેશિયાલિસ્ટ, ઓર્થોપેડિક ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ અને ન્યુરોલોજિકલ ફિઝિયોથેરાપિસ્ટ તરીકે કામ કરી શકે છે. કોર્સની અવધિ અને ઇન્ટર્નશિપનું માળખું સંસ્થા પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે.
- BSc મેડિકલ લેબોરેટરી ટેક્નોલોજી (MLT)- આ સામાન્ય રીતે 3થી 4 વર્ષનો કોર્સ છે. તેમાં બ્લડ, યુરિન, ટિશ્યૂ અને અન્ય ક્લિનિકલ સેમ્પલની લેબ તપાસ દ્વારા બીમારીની ઓળખ કરવામાં મદદ કરવાનું શીખવવામાં આવે છે. આ કોર્સ પૂર્ણ કર્યા પછી સ્ટુડન્ટ્સ મેડિકલ લેબોરેટરી ટેક્નોલોજિસ્ટ, પેથોલોજી લેબ એક્ઝિક્યુટિવ, ડાયગ્નોસ્ટિક લેબ સુપરવાઇઝર અને રિસર્ચ લેબોરેટરી આસિસ્ટન્ટ જેવા પદો પર કામ કરી શકે છે.
- BSc રેડિયોલોજી અને ઇમેજિંગ ટેક્નોલોજી- આ લગભગ 3થી 4 વર્ષનો એલાઇડ હેલ્થ કોર્સ છે. તેમાં X-ray, CT Scan, MRI અને અન્ય મેડિકલ ઇમેજિંગ ટેક્નિક સાથે જોડાયેલા ઉપકરણોના સંચાલન અને દર્દીઓની તપાસમાં મદદ કરવાની ટ્રેનિંગ આપવામાં આવે છે. કોર્સ પછી સ્ટુડન્ટ્સ રેડિયોલોજી ટેક્નોલોજિસ્ટ, MRI ટેક્નિશિયન, CT સ્કેન ટેક્નિશિયન અને ઇમેજિંગ સ્પેશિયાલિસ્ટ જેવા ક્ષેત્રોમાં કામ કરી શકે છે.
- BSc ઓપ્ટોમેટ્રી- આ 3થી 4 વર્ષનો કોર્સ છે. તેમાં આંખોની તપાસ, વિઝન ટેસ્ટિંગ, આઇ કેર અને કરેક્ટિવ લેન્સ સાથે જોડાયેલા વિષયો ભણાવવામાં આવે છે. આ કોર્સ પછી સ્ટુડન્ટ્સ ઓપ્ટોમેટ્રિસ્ટ, વિઝન કન્સલ્ટન્ટ, આઇ કેર સ્પેશિયાલિસ્ટ અને કોન્ટેક્ટ લેન્સ પ્રેક્ટિશનર તરીકે કરિયર બનાવી શકે છે. જોકે, કોર્સની અવધિ અને એડમિશનની એલિજિબિલિટી અલગ અલગ સંસ્થાઓમાં અલગ હોઈ શકે છે.
NEET સિવાય મેડિકલ/હેલ્થકેર કોર્સ કરનારા ગ્રેજ્યુએટ્સ સામાન્ય રીતે વાર્ષિક 2.5 લાખથી 10 લાખ રૂપિયા સુધી કમાઈ શકે છે. આ કમાણી કોર્સ, એમ્પ્લોયર, લોકેશન અને સ્કિલ્સ પર આધાર રાખે છે. અનુભવ, સર્ટિફિકેશન અને સ્પેશિયલાઇઝેશન સાથે પ્રોફેશનલ્સને દેશમાં અને વિદેશમાં સારો લાભ મળે છે. સ્ટુડન્ટ્સ પોતાની સ્કિલ્સના આધારે કોર્સ પસંદ કરે અને કોલેજોની એલિજિબિલિટીની શરતોને ધ્યાનથી તપાસે. – ડૉ. અજિત કુમાર, મેડિકલ એક્સપર્ટ
NEET વગર મેડિકલ કોર્સમાં ફાયદો ક્યાં મળે છે?
ઘણા પ્રોફેશનલ મેડિકલ અને એલાઇડ હેલ્થ કોર્સ NEET વગર પણ સારું શિક્ષણ, નોકરી અને કરિયર તથા એડમિશનની શ્રેષ્ઠ તકો આપે છે. BPharm, બેચલર ઓફ ફિઝિયોથેરાપી (BPT), BSc મેડિકલ લેબોરેટરી ટેક્નોલોજી, રેડિયોલોજી, ઓપ્ટોમેટ્રી, ડાયાલિસિસ ટેક્નોલોજી, ઓક્યુપેશનલ થેરાપી, બાયોટેક્નોલોજી, પબ્લિક હેલ્થ અને હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટ જેવા પ્રોગ્રામ હેલ્થકેર સેક્ટરમાં યોગદાન આપવાની સારી તકો આપે છે.
આ કોર્સ પછી અનુભવ અને જરૂરી લાઇસન્સ/રજિસ્ટ્રેશન મેળવ્યા પછી પણ લાભ મળે છે. કેટલાક ક્ષેત્રોમાં પોતાનું સેન્ટર અથવા પ્રેક્ટિસ શરૂ કરવાની તકો મળી શકે છે. જોકે, ક્લિનિક અથવા સેન્ટર ખોલવાની પરવાનગી સંબંધિત પ્રોફેશન અને રાજ્યના નિયમો પર આધાર રાખે છે.
