Supreme Court On Student Suicide: સોમવારે, સુપ્રીમ કોર્ટે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને માનસિક સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ અને વિદ્યાર્થીઓમાં આત્મહત્યાના મુદ્દાઓને સંબોધવા માટે કોર્ટની માર્ગદર્શિકાના અમલીકરણ અંગે આઠ અઠવાડિયામાં રિપોર્ટ કરવા નિર્દેશ આપ્યો.
ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ અને સંદીપ મહેતાની બેન્ચે કેન્દ્ર સરકારને આઠ અઠવાડિયામાં પાલન સોગંદનામું દાખલ કરવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો, જેમાં આ માર્ગદર્શિકાના અમલીકરણ માટે લેવામાં આવેલા પગલાંની વિગતો આપવામાં આવી.
આ કેસ સુપ્રીમ કોર્ટના 25 જુલાઈના ચુકાદા સાથે સંબંધિત છે, જેમાં સુપ્રીમ કોર્ટે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ખાનગી કોચિંગ સંસ્થાઓ માટે ફરજિયાત નોંધણી, વિદ્યાર્થીઓની સલામતીના ધોરણો અને ફરિયાદ નિવારણ પ્રણાલી સંબંધિત નિયમોને બે મહિનાની અંદર સૂચિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
આ કેસમાં આગામી સુનાવણી જાન્યુઆરી 2026 માં થશે.
સોમવારની સુનાવણી દરમિયાન, કોર્ટને જાણ કરવામાં આવી હતી કે જુલાઈના ચુકાદામાં કેન્દ્ર સરકારને 90 દિવસની અંદર પાલન સોગંદનામું દાખલ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો. આ પછી, બેન્ચે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને કેસમાં પ્રતિવાદી તરીકે સામેલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો અને આઠ અઠવાડિયામાં તેમના જવાબો દાખલ કરવા કહ્યું. આ કેસની આગામી સુનાવણી જાન્યુઆરી 2026 માં થશે.
વધતી જતી વિદ્યાર્થી આત્મહત્યાઓ પર સુપ્રીમ કોર્ટે કડક વલણ અપનાવ્યું
વધતી જતી વિદ્યાર્થી આત્મહત્યાઓની ગંભીર નોંધ લેતા, સુપ્રીમ કોર્ટે દેશભરમાં માનસિક સ્વાસ્થ્ય સંકટને સંબોધવા માટે વ્યાપક માર્ગદર્શિકા જારી કરી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે દેશમાં વિદ્યાર્થીઓ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને કોચિંગ સેન્ટરોને સંડોવતા આત્મહત્યા નિવારણ માટે કોઈ એકીકૃત અને અમલ કરી શકાય તેવું કાનૂની માળખું નથી, જેનાથી “કાયદાકીય અને નિયમનકારી શૂન્યાવકાશ” સર્જાય છે.
આ સંજોગોને ધ્યાનમાં રાખીને, કોર્ટે 15 માર્ગદર્શિકા જારી કરી અને જણાવ્યું કે જ્યાં સુધી સક્ષમ અધિકારી બિલ અથવા નિયમનકારી માળખું ઘડે નહીં ત્યાં સુધી આ માર્ગદર્શિકા અસરકારક અને બંધનકર્તા રહેશે.
સુપ્રીમ કોર્ટે આદેશ આપ્યો કે બધી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ એક સમાન માનસિક સ્વાસ્થ્ય નીતિ અપનાવે અને અમલમાં મૂકે. આ નીતિ “ઉમીદ” (Understand, Motivate, Manage, Empathise, Empower, Develop) ડ્રાફ્ટ માર્ગદર્શિકા, “મનોદર્પણ” પહેલ અને રાષ્ટ્રીય આત્મહત્યા નિવારણ વ્યૂહરચનાથી પ્રેરિત થઈ શકે છે. કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે નીતિની વાર્ષિક સમીક્ષા કરવી જોઈએ અને સંસ્થાની વેબસાઇટ અને નોટિસ બોર્ડ પર જાહેરમાં ઉપલબ્ધ કરાવવી જોઈએ.
બેન્ચે એ પણ નોંધ્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકારે વિદ્યાર્થીઓના આત્મહત્યા દરને રોકવા અને સુધારવા માટે અનેક પગલાં લીધાં છે. શિક્ષણ મંત્રાલયે 2023 માં શાળા સ્તરે “ઉમીદ” માર્ગદર્શિકા જારી કરી હતી. વધુમાં, કોવિડ-19 રોગચાળા દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને સુખાકારીને સંબોધવા માટે “મનોદર્પણ” કાર્યક્રમ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
25 જુલાઈના રોજ આંધ્ર પ્રદેશ હાઈકોર્ટના આદેશને પડકારતી અરજી પર નિર્ણય આવ્યો હતો જેમાં વિશાખાપટ્ટનમમાં 17 વર્ષીય NEET પરીક્ષા આપનાર વિદ્યાર્થીના શંકાસ્પદ મૃત્યુની તપાસ CBIને ટ્રાન્સફર કરવાની માંગ કરતી અરજીને ફગાવી દેવામાં આવી હતી.
