Andaman Green AI Data Centre: ગ્રીન એઆઈ ડેટા સેન્ટર માટેનો પ્રસ્તાવ પાછો ખેંચાયો, ગ્રેટ નિકોબારમાં ડેટા સેન્ટર યોજનાને લઈને ફરી વિવાદ
Andaman Green AI Data Centre: આંદમાન અને નિકોબાર દ્વીપસમૂહ પ્રશાસને હવે ખાનગી ક્ષેત્ર પાસેથી આંદમાન-નિકોબાર દ્વીપસમૂહમાં ‘ગ્રીન’ એઆઈ ડેટા સેન્ટર વિકસાવવા માટે પ્રસ્તાવ આમંત્રિત કરવાની પ્રક્રિયા પાછી ખેંચી લીધી છે. પ્રશાસને તેના માટે ‘વહીવટી કારણો’નો હવાલો આપ્યો છે.
14 ઓગસ્ટે જારી કરાયેલા એક પત્રમાં આઈટી સચિવની કચેરી—આ જ કચેરીએ 10 ઓગસ્ટે ડેટા સેન્ટર માટે પ્રસ્તાવો આમંત્રિત કર્યા હતા—એ જણાવ્યું કે ખાનગી ક્ષેત્રના નેતૃત્વ હેઠળ ગ્રીન એઆઈ/ડેટા સેન્ટર સ્થાપવા માટે જારી કરવામાં આવેલ એક્સપ્રેશન ઑફ ઇન્ટરેસ્ટ (Expression of Interest-EOI) હવે ‘વહીવટી કારણોસર તાત્કાલિક અસરથી પાછું ખેંચવામાં આવે છે.’
જોકે, પત્રમાં આ ‘વહીવટી કારણો’ શું છે તે સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી.
10 ઓગસ્ટે જારી કરાયેલી નોટિસમાં દ્વીપ પ્રશાસને ખાનગી ક્ષેત્રની કંપનીઓ અને સંસ્થાઓ પાસેથી આંદમાન-નિકોબાર દ્વીપસમૂહના ગ્રેટ નિકોબાર અથવા લિટલ આંદમાનમાં સૂચવાયેલા સ્થળોએ ‘ગ્રીન એઆઈ અથવા ડેટા સેન્ટર વર્ટિકલ’ બનાવવાની શક્યતા તપાસવા માટે ખાનગી ક્ષેત્રની સંસ્થાઓ પાસેથી ‘એક્સપ્રેશન ઑફ ઇન્ટરેસ્ટ’ (EOI) મંગાવ્યા હતા.
નોટિસમાં સૂચિત ડેટા સેન્ટર સાથે જોડાયેલી અનેક વિગતો આપવામાં આવી હતી. તેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે પ્રોજેક્ટમાં હાઇપરસ્કેલ અને/અથવા એઆઈ-કેન્દ્રિત ડેટા સેન્ટર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ગ્રાફિક્સ પ્રોસેસિંગ યુનિટ (GPU) અને હાઈ-પરફોર્મન્સ કમ્પ્યુટિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ક્લાઉડ કમ્પ્યુટિંગ અને સાર્વભૌમ ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (sovereign digital infrastructure) સામેલ થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત તેમાં નવીનીકરણીય ઊર્જાથી સંચાલિત ડેટા સેન્ટર, દરિયાઈ પાણી આધારિત અથવા અન્ય નવીન કૂલિંગ સિસ્ટમ, મીઠા પાણીનો ઉપયોગ કર્યા વિના કૂલિંગની તકનીકો અને અન્ય સુવિધાઓ પણ સામેલ કરી શકાય તેવી હતી.
ગ્રેટ નિકોબાર દ્વીપ પર ડેટા સેન્ટર માટે જે સ્થળો સૂચવવામાં આવ્યા હતા, તેમાં કેમ્પબેલ બે સી એરિયા, એન્ડરસન બે સી એરિયા, વિજય નગર બે સી એરિયા અને ગાંધી નગર બે સી એરિયાનો સમાવેશ થાય છે.
ગ્રેટ નિકોબાર પહેલેથી જ લગભગ 92,000 કરોડ રૂપિયાની માળખાકીય સુવિધાઓની યોજનાઓનું કેન્દ્ર છે. આ યોજનાઓમાં ગ્રીનફિલ્ડ એરપોર્ટ, આંતરરાષ્ટ્રીય ટ્રાન્સશિપમેન્ટ કન્ટેનર ટર્મિનલ, વીજળી પ્લાન્ટ, ટાઉનશિપ અને પ્રવાસન સુવિધાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ હેઠળ દ્વીપના લગભગ 130.75 ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં વૃક્ષો કાપવાનો પણ સમાવેશ થાય છે.
નિષ્ણાતો અને પર્યાવરણશાસ્ત્રીઓનો અંદાજ છે કે તેના કારણે વર્ષાવન સહિત લગભગ દસ લાખ વૃક્ષો કાપવામાં આવી શકે છે.
આ પ્રોજેક્ટ્સને અનેક કારણોસર વ્યાપક વિવાદ અને ટીકા-ટિપ્પણીનો સામનો કરવો પડ્યો છે. તેમાં મુખ્યત્વે એ પ્રશ્ન ઉઠાવવામાં આવ્યો છે કે કેન્દ્રીય પર્યાવરણ મંત્રાલયે આ પ્રોજેક્ટ્સને કઈ રીતે પર્યાવરણીય મંજૂરીઓ આપી અને પ્રોજેક્ટ્સ સામે સ્થાનિક લોકોની અસંમતિને મંજૂરી પ્રક્રિયામાં કેટલી હદ સુધી અવગણવામાં આવી.
આ મુદ્દાઓ સાથે સંબંધિત બે કેસ હજુ પણ કલકત્તા હાઈકોર્ટમાં વિચારાધીન છે.
