નવી દિલ્હી, ૧૦ ફેબ્રુઆરી, કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અને પાર્ટીના સંસદીય પક્ષના અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીએ સોમવારે દાવો કર્યો હતો કે ૧૪ કરોડ પાત્ર ભારતીયો ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદા હેઠળના લાભોથી વંચિત રહી રહ્યા છે અને સરકાર પાસે શક્ય તેટલી વહેલી તકે વસ્તી ગણતરી કરાવવાની માંગ કરી હતી.
રાજ્યસભામાં શૂન્યકાળ દરમિયાન આ મુદ્દો ઉઠાવતા તેમણે એમ પણ કહ્યું કે ખાદ્ય સુરક્ષા એ કોઈ વિશેષાધિકાર નથી પરંતુ નાગરિકોનો મૂળભૂત અધિકાર છે.
ગાંધીએ કહ્યું કે ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદા હેઠળ, ગ્રામીણ વસ્તીના 75 ટકા અને શહેરી વસ્તીના 50 ટકા લોકોને સબસિડીવાળા અનાજ મેળવવાનો અધિકાર છે.
જોકે, તેમણે કહ્યું કે, લાભાર્થીઓ માટેના ક્વોટા હજુ પણ 2011 ની વસ્તી ગણતરીના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે, જે હવે એક દાયકા કરતાં વધુ જૂની છે.
તેમણે કહ્યું, “સ્વતંત્ર ભારતના ઇતિહાસમાં પહેલી વાર વસ્તી ગણતરીમાં 4 વર્ષથી વધુ સમય વિલંબ થયો છે. મૂળ રીતે તે 2021 માટે સુનિશ્ચિત થયેલ હતું પરંતુ વસ્તી ગણતરી ક્યારે હાથ ધરવામાં આવશે તે અંગે હજુ સુધી કોઈ સ્પષ્ટતા નથી.
ગાંધીએ કહ્યું કે બજેટ ફાળવણી દર્શાવે છે કે આ વર્ષે પણ વસ્તી ગણતરી હાથ ધરવાની શક્યતા ઓછી છે.
તેમણે કહ્યું, “આમ, લગભગ 14 કરોડ પાત્ર ભારતીયો ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદા હેઠળ તેમના યોગ્ય લાભોથી વંચિત રહી રહ્યા છે. સરકાર શક્ય તેટલી વહેલી તકે વસ્તી ગણતરી હાથ ધરવાને પ્રાથમિકતા આપે અને ખાતરી કરે કે બધા પાત્ર વ્યક્તિઓને ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદા હેઠળ ગેરંટીકૃત લાભો મળે.
તેમણે કહ્યું, “ખાદ્ય સુરક્ષા એ કોઈ વિશેષાધિકાર નથી, તે એક મૂળભૂત અધિકાર છે.”
તેમણે કહ્યું કે યુનાઇટેડ પ્રોગ્રેસિવ એલાયન્સ (યુપીએ) સરકાર દ્વારા રજૂ કરાયેલ રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદો એક ઐતિહાસિક પહેલ હતી જેનો હેતુ ૧૪૦ કરોડ વસ્તી માટે ખોરાક અને પોષણ સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાનો હતો.
રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદો એ 2013 માં ઘડાયેલો એક સામાજિક કલ્યાણ કાયદો છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય સબસિડીવાળા ભાવે પૂરતું અનાજ ઉપલબ્ધ કરાવીને પાત્ર લાભાર્થીઓને ખાદ્ય સુરક્ષા પૂરી પાડવાનો છે. આ કાયદા હેઠળ ૭૫ ટકા ગ્રામીણ વસ્તી અને ૫૦ ટકા શહેરી વસ્તી આવરી લેવામાં આવી છે.
ગાંધીએ કહ્યું કે આ કાયદાએ લાખો સંવેદનશીલ પરિવારોને ભૂખમરાથી બચાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી, ખાસ કરીને કોવિડ 19 રોગચાળાના સંકટ દરમિયાન અને આ કાયદાએ પ્રધાનમંત્રી ગરીબ કલ્યાણ અન્ન યોજનાનો આધાર પૂરો પાડ્યો હતો.
હાલમાં, સરકાર ખાદ્ય સુરક્ષા કાયદા હેઠળ દર મહિને પ્રતિ વ્યક્તિ 5 કિલો મફત અનાજ પૂરું પાડે છે. પ્રધાનમંત્રી ગરીબ કલ્યાણ અન્ન યોજના (PMGKAY) હેઠળ મફત અનાજ વિતરણનો સમયગાળો 1 જાન્યુઆરી, 2024 થી પાંચ વર્ષ માટે લંબાવવામાં આવ્યો છે.
સોનિયા ગાંધી દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા આ મુદ્દાને કોંગ્રેસ સહિત કેટલાક અન્ય પક્ષોના સભ્યોનો પણ ટેકો મળ્યો અને તેમણે આ મુદ્દા સાથે પોતાને જોડ્યા.
