India Block Challenges: મમતા બેનર્જી અને એમકે સ્ટાલિનની હાર I.N.D.I.A. બ્લોક માટે એવો આઘાત છે, જેનાથી તે ૨૦૨૯ લોકસભા ચૂંટણી સુધી કદાચ જ પૂરી રીતે ઉભરી શકે. પશ્ચિમ બંગાળ અને તમિલનાડુમાં મતદારોએ ઐતિહાસિક પરિવર્તન પર મહોર લગાવી છે. બીજી તરફ, કેરળમે લેફ્ટ ફ્રન્ટ સરકારને વિદાય આપીને UDF ને તાજ સોંપી દીધો છે. કોંગ્રેસ આ જીતથી ભલે ખુશ હોય, પરંતુ NDA ની તાકાત હજુ વધી ગઈ છે. બંગાળમાં BJP ને અભૂતપૂર્વ જીત મળી. સાથે જ મતદારોએ અસમ અને પુડુચેરીમાં એન્ટી ઇન્કમ્બન્સીને ધરાર નકારી દીધી. બંને રાજ્યોમાં NDA ની સરકારો છે.
બંગાળમાં BJP
પરંતુ આ ચૂંટણીઓની સૌથી મોટી હેડલાઈન છે બંગાળમાં મમતા સરકારની વિદાય અને તમિલનાડુમાં વિજયની પાર્ટી TVK ની જીત. છેલ્લા દસ વર્ષથી બંગાળમાં હિન્દુત્વ કાર્ડ રમી રહેલી BJP આખરે સફળ થઈ ગઈ. ૧૫ વર્ષથી સત્તામાં રહેલા મમતાએ SIR ને લઈને રાજ્યના ઘણા ભાગોમાં ઉભો થયેલ ગુસ્સાને હથિયાર બનાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. તેમણે લક્ષ્મી ભંડાર અને યુવા સાથી જેવી રેવડીઓ પણ વહેંચી. પરંતુ હિન્દુત્વ ઉપરાંત સ્વાસ્થ્ય, શિક્ષણ અને રોજગાર જેવા મુદ્દાઓને ઉછાળીને BJP પોતાના ‘પોરિબોર્તન’ ના સ્લોગનને એવી શાંત આંધીમાં ફેરવવામાં સફળ રહી, જેના આ પરિણામો સાક્ષી પૂરી રહ્યા છે.
મુસલમાન વોટ છટક્યો
મમતાને SIR ના કારણે તેના સમર્થકોના વોટર લિસ્ટમાંથી ગાયબ થવાથી મોટું નુકસાન થયું છે. સાથે જ, તેનાથી અમુક અંશે મુસલમાન વોટ પણ છટક્યો છે. વરિષ્ઠ પત્રકાર શિખા મુખર્જીના જણાવ્યા અનુસાર ૧૫ વર્ષોમાં મુસલમાનોની મમતા પાસે અપેક્ષાઓ વધી અને સમુદાયના ઘણા લોકોને લાગ્યું કે રાજ્ય સરકારની યોજનાઓ તેમના માટે અપૂરતી છે.
ત્રીજી શક્તિનો ઉદય
તમિલનાડુમાં ફિલ્મ સ્ટાર વિજયનું આટલી મોટી શક્તિ બનીને ઉભરવું દ્રવિડ રાજનીતિનો એક એવો અધ્યાય છે, જેની કોઈએ કલ્પના નહોતી કરી. આશરે છ દાયકામાં પહેલીવાર તમિલનાડુની બાગડોર DMK અને AIADMK સિવાય કોઈ ત્રીજા પક્ષના હાથમાં ગઈ છે. વિજય ખ્રિસ્તી છે અને આ સમુદાયના રાજ્યમાં માત્ર ૬-૭ ટકા મતદારો છે. પરંતુ તેમને યુવાનો સાથે તમામ સમુદાયો અને જાતિઓનું અણધાર્યું સમર્થન મળ્યું.
ખડગેની ચૂક
કોંગ્રેસનો એક પક્ષ ચૂંટણી પહેલા DMK નો સાથ છોડી વિજયની TVK સાથે ગઠબંધન કરવા માંગતો હતો. પરંતુ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને પી. ચિદમ્બરમે આ ઈરાદાઓ પર પાણી ફેરવી દીધું. કોંગ્રેસના ડેટા એનાલિટિક્સ વિભાગના વડા પ્રવીણ ચક્રવર્તીનું માનવું છે કે પાર્ટીએ એક સોનેરી તક ગુમાવી દીધી. તેમના જણાવ્યા મુજબ, ‘આવી તક ૫૦ વર્ષમાં એકવાર આવે છે. જો આપણે વિજય સાથે સમજૂતી કરી લીધી હોત તો આંધ્ર પ્રદેશ છોડીને દક્ષિણના તમામ રાજ્યોમાં I.N.D.I.A. બ્લોકની સરકારો હોત.’ વિજય ઘણીવાર કહી ચુક્યા છે કે વિપરીત વિચારધારાના કારણે તેઓ BJP સાથે ગઠબંધન નહીં કરે. એવામાં કોંગ્રેસનો આ અફસોસ સમજી શકાય તેમ છે.
કેરળમ સ્ટોરી
કેરળમમાં UDF ની વાપસીના ખાસ કારણોમાં એક લેફ્ટ ફ્રન્ટની લઘુમતીઓ પ્રત્યેની ઢીલી નીતિ રહી. ઉપરથી વિજયને પાર્ટીના કેડર-કેન્દ્રિત માળખાને પોતાની આસપાસ સમેટીને સીપીએમની ઈમેજને મોટું નુકસાન પહોંચાડ્યું. લઘુમતી વિરુદ્ધ બહુમતીના મુદ્દા ઉપરાંત સબરીમલા જેવા મુદ્દાઓ પર પણ લેફ્ટ ફ્રન્ટની નીતિ ખોટી રહી.
‘મામા’ નો જાદુ
અસમના મુખ્યમંત્રી હિમંત બિસ્વા સરમાની સભાઓમાં મહિલાઓની ભારે ભીડ ઉમટી રહી હતી. કારણ સ્પષ્ટ હતું. તેમની સરકારની મહિલાઓ માટેની યોજનાઓ, જેમાં મફત રાશન અને મહિલાઓના ખાતામાં દર મહિને ૧,૨૫૦ રૂપિયા નાખવાનો સમાવેશ થાય છે. રાજ્યમાં આ વખતની ચૂંટણીમાં મહિલાઓની ભાગીદારી પુરુષો કરતા વધુ રહી. આનો શ્રેય હિમંતને જાય છે.
રાષ્ટ્રીય રાજનીતિ પર અસર
રાષ્ટ્રીય પરિપ્રેક્ષ્યમાં ચૂંટણી સ્કોર ૩-૨ બેસે છે. પરંતુ બંગાળમાં જીત અને તમિલનાડુમાં વિપક્ષના સત્તાથી બહાર થવાના કારણે NDA માટે પરિણામો ક્યાંય વધુ સારા દેખાય છે. એવામાં આવનારા દિવસોમાં BJP ‘એક દેશ, એક ચૂંટણી’, સીમાંકન અને સમાન નાગરિક સંહિતા જેવા મુદ્દાઓને વધુ ઝડપથી ઉઠાવશે.
