Justice Revati Mohite Dere: ન્યાય ક્ષેત્રે ‘મહિલા શક્તિ’નો દબદબો! જાણો કોણ છે જસ્ટિસ રેવતી મોહિતે ડેરે, જેમણે રેપ પીડિતાથી લઈને પોલીસ તપાસ પર આપ્યા છે મોટા ચુકાદા

Justice Revati Mohite Dere: સુપ્રીમ કોર્ટ કોલેજિયમે ગુરુવારે બોમ્બે હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ રેવતી પી. મોહિતે ડેરેને મેઘાલય હાઈકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે નિયુક્ત કરવાની ભલામણ કરી છે. કોલેજિયમે ૧૮ ડિસેમ્બરના રોજ મળેલી બેઠકમાં તેમની નિમણૂકની ભલામણ કરી હતી. જસ્ટિસ ડેરે હાલમાં બોમ્બે હાઈકોર્ટના બીજા સૌથી વરિષ્ઠ ન્યાયાધીશ છે.

કોણ છે જસ્ટિસ રેવતી પી. મોહિતે ડેરે

વેબસાઈટ બાર એન્ડ બેન્ચ અનુસાર, જસ્ટિસ ડેરેનો જન્મ ૧૭ એપ્રિલ, ૧૯૬૫ના રોજ પુણેમાં થયો હતો અને તેમણે પુણેની સિમ્બાયોસિસ લો કોલેજમાંથી એલએલબી (LLB) ની પદવી મેળવી હતી. તેમણે બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં વકાલાત કરી અને મહારાષ્ટ્ર સરકાર માટે પ્રોસીક્યુટર (સરકારી વકીલ) તરીકે પણ કાર્ય કર્યું, જેના પછી ૨૦૧૩માં તેમને એડિશનલ જજ તરીકે બઢતી આપવામાં આવી. બાદમાં ૨૦૧૫માં તેઓ બોમ્બે હાઈકોર્ટના કાયમી ન્યાયાધીશ બન્યા અને ત્યારથી કોઈ પણ બદલી વગર સેવા આપી રહ્યા છે.

અનેક મોટા નિર્ણયો લખવામાં મહત્વની ભૂમિકા

જસ્ટિસ રેવતી પી. મોહિતે ડેરેએ ભારતમાં ફોજદારી પ્રક્રિયા અને પોલીસ તપાસ સંબંધિત અનેક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લખ્યા છે, જેમાં ફોજદારી કેસો પર રિપોર્ટિંગ કરવાની પ્રેસની સ્વતંત્રતા, વારંવાર કરવામાં આવેલા ગુનાઓ માટે મૃત્યુદંડ, ખોટી અને ગેરવાજબી તપાસ માટે પોલીસની જવાબદારી સંબંધિત કેસોનો સમાવેશ થાય છે.

કસ્ટોડિયલ ડેથના મામલામાં પોલીસ પર કડકાઈ

૨૦૧૫માં જસ્ટિસ ડેરે અને અન્ય એક ન્યાયાધીશ વી.એમ. કનાડેએ મહારાષ્ટ્ર સરકારને કસ્ટોડિયલ ડેથ (હિરાસતમાં થયેલા મોત) વિરુદ્ધ કડક કાર્યવાહી કરવા અને આવા કોઈ પણ મૃત્યુ માટે જવાબદાર પોલીસકર્મીઓની તપાસ કરવા અને તેમને સસ્પેન્ડ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

હાજી અલી દરગાહનો તે ઐતિહાસિક નિર્ણય

૨૦૧૬માં જસ્ટિસ ડેરે એક એવી બેન્ચનો ભાગ હતા જેણે મુંબઈની એક મસ્જિદ હાજી અલી દરગાહના ગર્ભગૃહમાં મહિલાઓના પ્રવેશ પરનો પ્રતિબંધ એવું કહીને હટાવી દીધો હતો કે આ પ્રતિબંધ ગેરબંધારણીય હતો અને મસ્જિદના મેનેજિંગ ટ્રસ્ટને મહિલાઓને પ્રવેશ કરવા અને ઈબાદત કરવાની મંજૂરી આપવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.

ગરીબોના ઈલાજના બિલ પર આપ્યો મોટો નિર્ણય

જસ્ટિસ ડેરે અને જસ્ટિસ વી.એમ. કનાડેએ ૨૦૧૬માં એક અલગ કેસમાં એવી પણ ભલામણ કરી હતી કે કોર્પોરેશનોએ તેમના ફરજિયાત કોર્પોરેટ સોશિયલ રિસ્પોન્સિબિલિટી (CSR) ફાળવણીનો ઉપયોગ ગરીબ વ્યક્તિઓના હોસ્પિટલ બિલ ચૂકવવામાં મદદ કરવા માટે કરવો જોઈએ.

જેલમાં માતાઓ સાથે કસ્ટડીમાં રખાયેલા બાળકોની તપાસ

૨૦૧૭માં જસ્ટિસ ડેરે અને અન્ય એક ન્યાયાધીશ મૃદુલા ભાટકર દ્વારા મહારાષ્ટ્રની જેલોમાં પોતાની માતાઓ સાથે કસ્ટડીમાં રાખવામાં આવેલા બાળકોની સ્થિતિની ન્યાયિક તપાસનું નેતૃત્વ કરવામાં આવ્યું હતું.

૧૪ વર્ષની રેપ પીડિતાને ગર્ભપાતની મંજૂરી

૨૦૧૯માં જસ્ટિસ ડેરે અને અન્ય એક ન્યાયાધીશે ૧૪ વર્ષની રેપ પીડિતાને ગર્ભપાત કરવાની મંજૂરી આપી હતી, જેનાથી મેડિકલ ટર્મિનેશન ઓફ પ્રેગ્નન્સી એક્ટ હેઠળ ૨૦ અઠવાડિયાથી વધુના ગર્ભને હટાવવા પરના પ્રતિબંધનો નિયમ અપવાદ બની ગયો હતો.

સોહરાબુદ્દીન કેસની સુનાવણી કરી હતી

૨૦૧૮માં જસ્ટિસ ડેરેને બહુચર્ચિત સોહરાબુદ્દીન કેસની રોજિંદી સુનાવણી કરતા માત્ર ત્રણ અઠવાડિયા જ વીત્યા હતા કે તેમને નવી જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. ૨૩ ફેબ્રુઆરીએ બોમ્બે હાઈકોર્ટની વેબસાઈટ પર આ જાણકારી આપવામાં આવી હતી કે જસ્ટિસ રેવતી મોહિતે-ડેરે હવે ફોજદારી કેસોની પુનર્વિચાર અરજીઓ પર સુનાવણી નહીં કરે. ૨૧ ફેબ્રુઆરીએ તેમણે આ મામલામાં કહ્યું હતું કે સીબીઆઈ (CBI) આ કેસમાં ‘પર્યાપ્ત રીતે સહકાર આપવામાં નિષ્ફળ’ રહી છે.