Mines-Minerals Bill 2026: સંસદે ગુરુવારે માઇન્સ એન્ડ મિનરલ્સ (ડેવલપમેન્ટ એન્ડ રેગ્યુલેશન) એમેન્ડમેન્ટ બિલ, 2026 પાસ કરી દીધું. આ બિલનો હેતુ મિનરલ રાઇટ્સ અને મિનરલ ધરાવતી જમીનો પર કર વસૂલવાના રાજ્યોના અધિકારોને મર્યાદિત કરવાનો છે. સરકારે જણાવ્યું કે નવા કાયદાનો હેતુ રાજ્યોની સ્વાયત્તતામાં દખલ કરવાનો નથી, પરંતુ મિનરલના દરોમાં એકરૂપતા લાવવાનો છે. જોકે, બિલ પાસ થતાં જ કેરળ અને ઝારખંડે કેન્દ્ર સરકારને ચેતવણી આપી છે.
ખનન અને ખનિજ બિલ પર કોંગ્રેસે મેદાન છોડ્યું
લોકસભાએ બુધવારે ખનન અને ખનિજ બિલ પાસ કર્યું, જ્યારે રાજ્યસભાએ ગુરુવારે તેને મંજૂરી આપી. જોકે, ચર્ચામાં કોંગ્રેસનો કોઈ સાંસદ સામેલ થયો નહોતો. જોકે, DMK, BJD, RJD અને વામદળો સહિત અન્ય વિરોધ પક્ષોએ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો કે શું આ કાયદાથી રાજ્ય સરકારોની આવક પર ખરાબ અસર પડશે.
રાજ્ય સરકારોની આવક પર ખનન અને ખનિજ કાયદાની ખરાબ અસર પડશે?- DMK, BJD, RJD એ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા
કોલસો, ચૂનાપથ્થર, લોહ અયસ્ક, તાંબું-મેંગેનીઝ મુદ્દે ચર્ચા
ચર્ચાનો જવાબ આપતા માઇન્સ મિનિસ્ટર જી કિશન રેડ્ડીએ વિશ્વાસ અપાવ્યો કે કેન્દ્ર સરકાર કોલસો, ચૂનાપથ્થર, લોહ અયસ્ક, તાંબું અને મેંગેનીઝ જેવા મુખ્ય ખનિજોને રેગ્યુલેટ કરવા માંગે છે, જ્યારે 49 ગૌણ ખનિજો (માઇનર મિનરલ્સ) પર રાજ્યોનો અધિકાર યથાવત રહેશે.
કેન્દ્ર સરકાર કોલસો, ચૂનાપથ્થર, લોહ અયસ્ક, તાંબું અને મેંગેનીઝ જેવા મુખ્ય ખનિજોને રેગ્યુલેટ કરવા માંગે છે, જ્યારે 49 ગૌણ ખનિજો પર રાજ્યોનો અધિકાર યથાવત રહેશે.- જી કિશન રેડ્ડી, માઇન્સ મિનિસ્ટર
રેડ્ડી બોલ્યા-UPA કાર્યકાળમાં કોલસા કૌભાંડ
- રેડ્ડીએ આરોપ લગાવ્યો કે UPA ના કાર્યકાળ દરમિયાન ફાળવાયેલા કોલસા બ્લોક એક કૌભાંડ હતા, જ્યારે તેમણે દાવો કર્યો કે છેલ્લા 12 વર્ષમાં ખનિજોની ફાળવણી પારદર્શક રહી છે.
- તેમણે જણાવ્યું કે ખનિજ આવકમાં રાજ્યોનો ભાગ 2014-15માં 65% થી વધીને હવે 85% થયો છે, જ્યારે કોલસા આવકમાં તેમનો હિસ્સો 51% થી વધીને 96% થયો છે.
UPA ના કાર્યકાળ દરમિયાન ફાળવાયેલા કોલસા બ્લોક એક કૌભાંડ હતા, જ્યારે છેલ્લા 12 વર્ષમાં ખનિજોની ફાળવણી પારદર્શક રહી છે.- જી કિશન રેડ્ડી, માઇન્સ મિનિસ્ટર
કેન્દ્રીય મંત્રીએ આપ્યો વિશ્વાસ-કોઈને કોઈ નુકસાન નહીં
જી કિશન રેડ્ડીએ જણાવ્યું કે કેન્દ્રને ખનિજ આવકનો માત્ર 11% હિસ્સો મળે છે, જ્યારે 88% રાજ્યોને મળે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે કોઈપણ રાજ્યને આવકમાં કોઈ નુકસાન નહીં થાય.
હેમંત સોરેને આપી ચેતવણી તો સતીશને કહ્યું-અમે વિરોધ કરીશું
- જોકે, ઝારખંડના મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેને આ કાયદા સામે રાજ્યવ્યાપી આંદોલનની જાહેરાત કરી અને ચેતવણી આપી કે જો કેન્દ્રે તેને પાછો નહીં ખેંચે તો ‘આખો દેશ તેનું પ્રમાણ જોશે’.
- બીજી તરફ, કેરળના મુખ્યમંત્રી વીડી સતીશને પણ જણાવ્યું કે તેમની સરકાર નવા કાયદાનો વિરોધ કરશે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે સૂચિત ફેરફારો જમીન પર રાજ્યોના અધિકારોનું અતિક્રમણ કરશે.
