સંસદનું આ શિયાળુ સત્ર આખરે પૂરું થઇ ગયું.પરંતુ આ સમગ્ર સત્ર દરમિયાન હંગામા, નકામા વિષયો અને અફરા-તફરી સિવાય કઈ જ નહીં તે માહોલ જોવા મળ્યો.ત્યારે નોંધનીય છે કે, આ સત્ર તાજેતરના વર્ષોમાં સૌથી વિવાદાસ્પદ હતું. જેમાં હંગામો, વિરોધ અને વિવાદોને લીધે કામમાં ભારે ઘટાડો નોંધાયો હતો.ત્યારે ક્યાંક દુઃખ પણ થાય છે અને ક્યાંક માથું શરમથી જુકી પણ જાય છે જે, જુવો તો ખરા કે જે સંસદના ફ્લોર પર દેશના લોકોના હીત માટે ચર્ચા કરવાની હોય અને નિર્ણયો લેવાના હોય ત્યાં આજે આ લોકોએ શું હાલત કરી છે. આ સત્રમાં વન નેશન વન ઈલેક્શન બિલ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને બંધારણના 75 વર્ષ પર બે દિવસીય ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. લોકસભાએ તેના નિર્ધારિત સમયના માત્ર 57% અને રાજ્યસભાએ 43% કામ કર્યું. સત્રના અંતે, લોકસભાના અધ્યક્ષ ઓમ બિરલાએ પરંપરાગત સમાપન ભાષણ આપ્યું ન હતું, પરંતુ સત્રના અંતે કડક ચેતવણી આપી હતી.
લોકસભામાં શું થયું?
હકીકતમાં, લોકસભાના સ્પીકર ઓમ બિરલાએ વિરોધ કરી રહેલા સાંસદોને ચેતવણી આપી હતી કે તેઓ સંસદ સંકુલના કોઈપણ ગેટ પર પ્રદર્શન કે વિરોધ ન કરે. અન્યથા ગૃહ આકરી કાર્યવાહી કરશે. વિપક્ષી સાંસદોના સૂત્રોચ્ચાર વચ્ચે તેમણે આ નિવેદન આપ્યું હતું. સત્રના અંતે, ‘વંદે માતરમ’ સાથે માત્ર ત્રણ મિનિટમાં લોકસભા સ્થગિત કરવામાં આવી હતી. વિપક્ષી નેતાઓએ સ્પીકર દ્વારા આયોજિત ચા પાર્ટીનો બહિષ્કાર કર્યો હતો, જેના કારણે આ વખતે કોઈ પરંપરાગત ફોટો બહાર પાડવામાં આવ્યો ન હતો. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહ, બીજેપી અધ્યક્ષ જેપી નડ્ડા અને અન્ય NDA નેતાઓ સત્ર સમાપ્ત થયા બાદ બિરલાના રૂમમાં હાજર હતા.
આ સિવાય આ સત્રમાં શાસક પક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચે ઊંડો મતભેદ જોવા મળ્યો હતો. 18મી લોકસભાના પ્રથમ છ મહિનામાં માત્ર એક જ બિલ, ‘ભારતીય એરક્રાફ્ટ બિલ’ પસાર થયું હતું. છેલ્લી છ ટર્મમાં આ સૌથી નીચું વિધાનસભાનું ઉત્પાદન હતું. પ્રશ્નકાળ પણ ખરાબ રીતે ખોરવાઈ ગયો હતો. ટાઈમ્સ ઓફ ઈન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ રાજ્યસભામાં 19માંથી 15 દિવસમાં પ્રશ્નકાળ થયો ન હતો, જ્યારે લોકસભામાં 8 દિવસમાં 10 મિનિટથી વધુ સમય ચાલ્યો હતો. ખાનગી સભ્યોની કામગીરીમાં પણ ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જ્યાં રાજ્યસભામાં માત્ર એક પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા થઈ હતી અને લોકસભામાં કોઈ ચર્ચા થઈ ન હતી.
રાજ્યસભામાં શું થયું?
બીજી તરફ, રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ જગદીપ ધનખરે સત્રના અંતે તમામ પક્ષોને રાજકારણથી ઉપર ઉઠવા અને સંસદની ગરિમા જાળવવા હાકલ કરી હતી. વિપક્ષી નેતાઓએ તેમની ટિપ્પણી પર પક્ષપાતનો આરોપ લગાવ્યો હતો. ગુરુવારે સત્ર દરમિયાન સાંસદો વચ્ચે મારામારી પણ થઈ હતી. જેમાં ભાજપના બે સાંસદોને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવા પડ્યા હતા અને રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધ એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી હતી.
બંધારણના 75 વર્ષ પર બે દિવસીય ચર્ચા
આ સત્રમાં એક સકારાત્મક પાસું એ હતું કે બંધારણના 75 વર્ષ પર બે દિવસીય ચર્ચા થઈ હતી. આ ચર્ચાએ બંધારણની ભવ્ય યાત્રા પર પ્રકાશ ફેંક્યો. પરંતુ એકંદરે આ સત્ર ઉત્પાદન કે કામકાજની દ્રષ્ટિએ અસફળ રહ્યું હતું અને હોબાળાને કારણે સંસદીય કામકાજમાં ભારે અવરોધ ઉભો થયો હતો
