Satya Niketan PG Building Collapse: દિલ્હીના સત્ય નિકેતન વિસ્તારમાં પાંચ માળની ઇમારત ધરાશાયી થવાથી થયેલા સાત લોકોના મૃત્યુના મામલે દિલ્હી હાઇકોર્ટે સોમવારે કડક વલણ અપનાવ્યું. કોર્ટે દુર્ઘટનાને “અત્યંત દુર્ભાગ્યપૂર્ણ” (મોસ્ટ અનફોર્ચ્યુનેટ) ગણાવતા કહ્યું કે આ દુર્ઘટનાની જવાબદારી માત્ર ઇમારતના માલિકો સુધી મર્યાદિત નથી. કોર્ટે દિલ્હી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (MCD) અને દિલ્હી યુનિવર્સિટી (DU)ની ભૂમિકા પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા.
MCD અને DUની જવાબદારી પર સવાલ
ચીફ જસ્ટિસ દેવેન્દ્ર કુમાર ઉપાધ્યાય અને જસ્ટિસ તેજસ કારિયાની પીઠે કહ્યું કે દિલ્હીની બહારથી અભ્યાસ કરવા આવતા વિદ્યાર્થીઓ માટે પૂરતી હોસ્ટેલ અને આવાસની વ્યવસ્થા નથી. તેના કારણે મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓ ખાનગી પેઇંગ ગેસ્ટ (PG) સુવિધાઓ પર નિર્ભર રહેવા માટે મજબૂર છે.
કોર્ટે આ વ્યવસ્થા પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું કે વિદ્યાર્થીઓ માટે પૂરતો આવાસ ઉપલબ્ધ કરાવવાની જવાબદારીના સંદર્ભમાં દિલ્હી યુનિવર્સિટીની ભૂમિકા પણ જોવી જોઈએ. સાથે જ, આવા મકાનોની દેખરેખ અને સુરક્ષાને લઈને MCD પાસેથી પણ જવાબ માંગવામાં આવ્યો.
બચાવ અભિયાન ઝડપી બનાવવાનો નિર્દેશ
હાઇકોર્ટે વહીવટીતંત્રને રાહત અને બચાવ અભિયાન વધુ ઝડપી બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો. અદાલતે કહ્યું કે કાટમાળમાં જો કોઈ વ્યક્તિ હજુ પણ ફસાયેલી હોય તો તેનો જીવ બચાવવા માટે દરેક સંભવિત પ્રયાસ કરવામાં આવવો જોઈએ. કેન્દ્ર સરકાર, દિલ્હી સરકાર, દિલ્હી પોલીસ અને MCD તરફથી હાજર સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ અદાલતને જણાવ્યું કે ફસાયેલા લોકોને બહાર કાઢવા માટે તમામ જરૂરી પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે સરકાર સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર નજર રાખી રહી છે અને લોકોની સુરક્ષા માટે દરેક સંભવિત પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
10 દિવસમાં અલગ અલગ જવાબ દાખલ કરવાનો આદેશ
હાઇકોર્ટે સંબંધિત અધિકારીઓ અને સંસ્થાઓને PIL પર 10 દિવસની અંદર અલગ અલગ જવાબ દાખલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. મામલાની આગામી સુનાવણી 25 સપ્ટેમ્બરે થશે. આ જનહિત અરજી દુર્ઘટના બાદ તાત્કાલિક સુનાવણી માટે અદાલત સમક્ષ લાવવામાં આવી હતી, જેને કોર્ટે સોમવારે જ સાંભળવાની મંજૂરી આપી.
સમારકામ દરમિયાન ધરાશાયી થઈ હતી ઇમારત
સત્ય નિકેતનમાં દિલ્હી યુનિવર્સિટીના સાઉથ કેમ્પસ પાસે આવેલી આ ઇમારત છોકરાઓ માટે PG તરીકે ઉપયોગમાં લેવાઈ રહી હતી. રવિવારે ઇમારતમાં સમારકામનું કામ ચાલી રહ્યું હતું, ત્યારે પાંચ માળનું માળખું ધડાધડ ધરાશાયી થઈ ગયું. દુર્ઘટનામાં સાત લોકોના મૃત્યુ થયા અને અન્ય અનેક લોકો ઘાયલ થયા. પ્રારંભિક માહિતીમાં બેઝમેન્ટમાં પાણી ભરાવું અને ત્યાં ચાલી રહેલા સમારકામના કામને પણ દુર્ઘટનાના સંભવિત કારણોમાં ગણવામાં આવી રહ્યા છે. ઇમારતની ઉંમર અને બાંધકામના નિયમોના ઉલ્લંઘનને લઈને પણ સવાલો ઉઠ્યા છે.
MCDના પાંચ અધિકારીઓ સસ્પેન્ડ
દુર્ઘટના બાદ MCDએ દક્ષિણ વિસ્તારના પાંચ અધિકારીઓને સસ્પેન્ડ કરી દીધા છે. તેમાં ડેપ્યુટી કમિશનર, સુપરિન્ટેન્ડિંગ એન્જિનિયર, એક્ઝિક્યુટિવ એન્જિનિયર, આસિસ્ટન્ટ એન્જિનિયર અને જુનિયર એન્જિનિયર સામેલ છે. MCDએ મામલામાં તપાસના આદેશ પણ આપ્યા છે. દિલ્હી સરકારે એ પણ સંકેત આપ્યો છે કે જૂના અને જાહેર ઉપયોગમાં આવતા મકાનો, જેમાં PG જેવી સુવિધાઓ પણ સામેલ છે, તેમના સ્ટ્રક્ચરલ ઑડિટ માટે નવી નીતિ તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે.
દુર્ઘટનાએ દિલ્હીની PG સિસ્ટમ પર ફરી સવાલ ઉઠાવ્યા
સત્ય નિકેતન દુર્ઘટનાએ રાજધાનીમાં ઝડપથી વધી રહેલા અનિયમિત PG અને હોસ્ટેલ વ્યવસાયની દેખરેખ પર ગંભીર સવાલો ઊભા કરી દીધા છે. ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં જ્યાં નાના રહેણાંક મકાનોનો મોટી સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓના રહેવા માટે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, ત્યાં મકાનની ક્ષમતા, વધારાના માળ, સુરક્ષા ધોરણો અને માળખાકીય મજબૂતીની તપાસ કેટલી નિયમિત રીતે થાય છે- તે મોટો સવાલ બની ગયો છે.
દિલ્હી હાઇકોર્ટની ટિપ્પણીએ આ ચર્ચાને વધુ ગંભીર બનાવી દીધી છે કે આવી દુર્ઘટનાઓ બાદ માત્ર મકાન માલિકો સામે કાર્યવાહી પૂરતી છે કે પછી તે સરકારી સંસ્થાઓની જવાબદારી પણ નક્કી થવી જોઈએ, જેમને મકાનની સુરક્ષા અને વિદ્યાર્થીઓ માટે રહેણાંક વ્યવસ્થાની દેખરેખ રાખવાની જવાબદારી છે.
