Supreme Court on Stray Dog: સુપ્રીમ કોર્ટે રખડતા કૂતરાઓ સાથે જોડાયેલા મામલાની સુનાવણી દરમિયાન રસ્તાઓ પર તેમની હાજરી અને તેનાથી પેદા થઈ રહેલા જોખમો પર મહત્વની અને કડક ટિપ્પણીઓ કરી હતી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કહ્યું કે સમસ્યા માત્ર કૂતરા કરડવા સુધી સીમિત નથી, પરંતુ તેમના પીછો કરવા અને દોડવાને કારણે માર્ગ અકસ્માતો પણ થાય છે, જે ચાલતા વાહનોવાળા રસ્તાઓ પર એક મોટો પડકાર બની ગયો છે.
કપિલ સિબ્બલને લગાવી ફટકાર
સુનાવણી દરમિયાન વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે દલીલ કરી હતી કે કૂતરાઓ રસ્તાઓ પર નહીં, પરંતુ પરિસરોમાં જોવા મળે છે. આના પર સુપ્રીમ કોર્ટે આકરી પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું, ‘શું તમે ગંભીર છો? તમારી જાણકારી જૂની લાગે છે.’
પીઠે રખડતા કૂતરાઓના જોખમને લઈને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે એ અનુમાન લગાવવું અશક્ય છે કે કોઈ કૂતરો ક્યારે કરડવાના મૂડમાં હશે અને ક્યારે નહીં. કોર્ટે ભાર મૂકતા કહ્યું, ‘Prevention is always better than cure’ (ઈલાજ કરતા અટકાવ શ્રેષ્ઠ છે). રસ્તાઓને કૂતરાઓથી સાફ અને સુરક્ષિત કરવા જોઈએ. ભલે તેઓ કરડે નહીં, પરંતુ અકસ્માતોનું કારણ ચોક્કસ બને છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે સવાલ ઉઠાવ્યો કે રસ્તાઓ, શાળાઓ અને સંસ્થાકીય પરિસરોમાં કૂતરાઓની હાજરીની જરૂર જ શું છે. કોર્ટે સંકેત આપ્યો કે આ માત્ર પશુ કલ્યાણનો નહીં, પરંતુ સામાન્ય લોકોની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલો ગંભીર જાહેર મુદ્દો છે.
‘કૂતરાઓને કાઉન્સેલિંગ આપવાનું જ બાકી રહી ગયું છે’
સુનાવણી દરમિયાન કપિલ સિબ્બલે એમ પણ કહ્યું કે જો કોઈ કૂતરો ઉગ્ર હોય અથવા તેના કરડવાની આશંકા હોય, તો તેને સેન્ટર બોલાવી પકડવામાં આવે છે, નસબંધી કરવામાં આવે છે અને પછી તે જ વિસ્તારમાં છોડી દેવામાં આવે છે. આના પર સુપ્રીમ કોર્ટે વ્યંગાત્મક ટિપ્પણી કરતા કહ્યું, ‘હવે બસ કૂતરાઓને કાઉન્સેલિંગ આપવાનું જ બાકી રહી ગયું છે, જેથી પાછા છોડવામાં આવ્યા પછી તે કરડે નહીં.’
‘જો એક વાઘ આદમખોર થઈ જાય તો આપણે બધા વાઘને નથી મારતા’
સુપ્રીમ કોર્ટમાં કૂતરા પ્રેમીઓ વતી દલીલ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે કહ્યું કે રખડતા કૂતરાઓની સમસ્યાનો ઉકેલ હત્યા નથી, પરંતુ વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ છે. તેમણે ઉદાહરણ આપતા કહ્યું કે જો એક વાઘ આદમખોર થઈ જાય તો આપણે બધા વાઘને નથી મારતા. તેવી જ રીતે કૂતરાઓ માટે CSVR મોડલ અપનાવવું જોઈએ: Capture, Sterilise, Vaccinate, Release (પકડવા, નસબંધી કરવી, રસી આપવી, છોડવા).
ગેટેડ સોસાયટીમાં કૂતરાઓ હોવા પર ચર્ચા
કોર્ટને જણાવવામાં આવ્યું કે મધ્યપ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, તમિલનાડુ, કર્ણાટક અને પંજાબ જેવા રાજ્યોએ હજુ સુધી પાછલા આદેશના અમલીકરણ અંગે જવાબ દાખલ કર્યો નથી. આના પર સોલિસિટર જનરલ (SG) તુષાર મહેતાએ કહ્યું કે શું ગેટેડ સોસાયટીમાં કૂતરા હોવા જોઈએ, તેના માટે એવી જોગવાઈ હોવી જોઈએ કે RWA વોટના આધારે નિર્ણય લે? તેમણે ઉમેર્યું કે કોઈ એક દિવસ ભેંસનું દૂધ પીવા માટે ભેંસ લાવવા માંગશે, શું તેની મંજૂરી આપી શકાય? તેનાથી બીજાને તકલીફ થશે.
