TB Free India: કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રી જગત પ્રકાશ નડ્ડાએ ‘ટીબી મુક્ત ભારત’ અભિયાનની ૧૦૦ દિવસની નવી ઝુંબેશનો પ્રારંભ કરાવતા જણાવ્યું કે, ભારત આજે ક્ષય રોગને નાબૂદ કરવાની દિશામાં એક નિર્ણાયક વળાંક પર છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વિઝનથી પ્રેરિત આ લડાઈ હવે માત્ર તબીબી મિશન મટીને એક શક્તિશાળી ‘જન આંદોલન’ બની ગઈ છે. વર્ષ ૨૦૧૫ની સરખામણીમાં ભારતમાં ટીબીના કેસોમાં ૨૧% અને મૃત્યુદરમાં ૨૫% નો નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, જે સાબિત કરે છે કે જ્યારે વિજ્ઞાન અને સમાજ એકસાથે મળે ત્યારે અશક્ય લક્ષ્યો પણ હાંસલ કરી શકાય છે.
યુવાશક્તિ અને સામુદાયિક જોડાણ દ્વારા ટીબી સામે લડત
આ અભિયાનની સૌથી મોટી તાકાત તેની સામૂહિક ભાગીદારી છે. ગ્રામ પંચાયતોથી લઈને કેન્દ્રીય મંત્રાલયો સુધીના તમામ સ્તરો આ કાર્યમાં જોડાયેલા છે. ખાસ કરીને ‘મેરા ભારત’ કાર્યક્રમ હેઠળ બે લાખથી વધુ યુવા સ્વયંસેવકોએ ટીબીના દર્દીઓની સહાય માટે નોંધણી કરાવી છે. આ ઉપરાંત, જે દર્દીઓએ સફળતાપૂર્વક ટીબીને હરાવ્યો છે, તેઓ હવે ‘ટીબી વિજેતા’ તરીકે અન્ય દર્દીઓને માર્ગદર્શન અને માનસિક ટેકો પૂરો પાડી રહ્યા છે. ૨૫થી વધુ મંત્રાલયોના સહયોગથી આ લડત હવે સામાજિક સશક્તિકરણનું પ્રતીક બની છે.
ટેકનોલોજી અને AI દ્વારા ૨૦ કરોડ લોકોનું સઘન સ્ક્રીનિંગ
ટીબીની ઓળખ કરવા માટે ભારત સરકારે અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીનો આશરો લીધો છે. રાષ્ટ્રીય સર્વેક્ષણમાં બહાર આવ્યું હતું કે અડધાથી વધુ દર્દીઓમાં સામાન્ય લક્ષણો દેખાતા નથી, તેથી લક્ષણો વગરની વસ્તીમાં તપાસ વધારવામાં આવી છે. AI (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) સક્ષમ એક્સ-રે મશીનો અને મોબાઈલ ટેસ્ટિંગ વાહનો દ્વારા અત્યાર સુધીમાં ૨૦ કરોડથી વધુ લોકોના ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યા છે. આ તપાસ દરમિયાન ૩૨.૬૫ લાખ કેસ મળી આવ્યા હતા, જેમાંથી ૧૦.૯ લાખ દર્દીઓ એવા હતા જેમને ટીબી હોવા છતાં કોઈ જ લક્ષણો દેખાતા નહોતા.
આગામી લક્ષ્ય: શહેરી વિસ્તારો અને નબળા સમુદાયો પર વિશેષ ધ્યાન
આગામી ૧૦૦ દિવસના રોડમેપમાં ૩૦૦૦ થી વધુ AI સંચાલિત એક્સ-રે ઉપકરણો તૈનાત કરવામાં આવશે. ભારતનું ઝડપી શહેરીકરણ થઈ રહ્યું છે, ત્યારે ગીચ વસ્તી ધરાવતી વસાહતો, સ્થળાંતરિત શ્રમિકો અને નબળા સમુદાયોમાં ટીબી ફેલાવવાનું જોખમ વધુ હોય છે. ડેટા-આધારિત ટૂલ્સની મદદથી કયા વિસ્તારો વધુ જોખમમાં છે તેની ઓળખ કરી ત્યાં સઘન તપાસ કરવામાં આવશે. સરકારનો સંકલ્પ છે કે આગામી પેઢી માટે ટીબી માત્ર ઇતિહાસના પુસ્તકનું એક પ્રકરણ બની રહે અને લોકોની વાસ્તવિકતા નહીં.
