by : Reena brahmbhatt
આપણે ક્યાં સુધી અનામતની મીઠી ગોળી ચગળાવતા રહીશું ? શું સ્કીલ બેઝ નોકરીઓનો કોઈ મહીમા જ નથી? જેની પાસે સ્કીલ છે તેને તો કોઈ ક્વોટા કે ભીખની જરૂર જ નથી.અને મુખ્ય બાબત તે પણ છે કે, આ અનામત એટલે અન્યાયપૂર્ણ ગણાય કે, દરેકે આખે આખા પરિવારોને અનામતોને સહારે સારી જોબ મળી જાય અને તેઓ ક્રીમી ક્લાસમાં આવી જાય તેમછતાં અનામતનો લાભ તેમને પેઢી દર પેઢી મળે જ જાય છે.અને સાચા જરૂરિયાતમંદ હોય તેવા ક્યાંક આ લાભથી દૂર પણ રહી જાય.અને તેથી જ આમ તો અનામત ખરેખર તો સમાજના વિકાસ માં ક્યાંકને ક્યાંક આજેપણ બાધા રૂપ છે.આમ અન્યાયની ઘણી તકો રહેલી છે.પરંતુ જેમને લાભ મળે છે તેમને છોડવા નથી.અને સામે છેડે નથી મળતા તેઓ આ ક્વોટાથી સ્વાભાવિક જ પીડાય છે.જે બટ નેચરલ છે.તેવામાં હાલમાં જ તો કેન્દ્ર સરકારમાં ‘લેટરલ એન્ટ્રી’ દ્વારા 45 વરિષ્ઠ અધિકારીઓની નિમણૂક કરવાનો પ્રસ્તાવ વિવાદોમાં ઘેરાયેલો છે. યુનિયન પબ્લિક સર્વિસ કમિશન (UPSC)ના નોટિફિકેશન પર માત્ર વિરોધ પક્ષો જ નહીં પરંતુ સત્તાધારી NDAની અંદર પણ વિરોધનો અવાજ ઉઠાવવામાં આવ્યો છે. નીતિશ કુમારના જનતા દળ (યુનાઈટેડ) અને ચિરાગ પાસવાનની લોક જનશક્તિ પાર્ટી (રામ વિલાસ પાસવાન)એ આ પગલાનો વિરોધ કર્યો છે. તેમના મતે કોઈપણ સરકારી ભરતીમાં અનામત સંબંધિત જોગવાઈઓ હોવી જોઈએ. જો કે, ચંદ્રબાબુ નાયડુની તેલુગુ દેશમ પાર્ટી (TDP) નોકરશાહીમાં ‘લેટરલ એન્ટ્રી’ના સમર્થનમાં છે. કોંગ્રેસ, સમાજવાદી પાર્ટી, બહુજન સમાજ પાર્ટી સહિત ઘણા વિરોધ પક્ષોએ પણ લેટરલ એન્ટ્રી દ્વારા ભરતી પર વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે.
યુપીએસસીએ શનિવારે લેટરલ એન્ટ્રી દ્વારા 45 જગ્યાઓ પર ભરતી માટે જાહેરાત બહાર પાડી હતી. લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ રવિવારે તેની સામે મોરચો ખોલ્યો હતો. ત્યારે સપાના વડા અખિલેશ યાદવ અને બસપા સુપ્રીમો માયાવતીએ પણ વિરોધમાં અવાજ ઉઠાવ્યો હતો. સોમવાર સુધીમાં, લેટરલ એન્ટ્રીને લઈને એનડીએના ઘટકો વચ્ચેનો અણબનાવ પણ સામે આવ્યો.
એલજેપી (રામ વિલાસ) પ્રમુખ અને કેન્દ્રીય મંત્રી ચિરાગ પાસવાને કહ્યું કે તેઓ આ મુદ્દો કેન્દ્ર સમક્ષ ઉઠાવશે. પાસવાને પીટીઆઈને કહ્યું, ‘કોઈપણ સરકારી નિમણૂકમાં અનામતની જોગવાઈ હોવી જોઈએ. આમાં કોઈ ifs અને buts નથી. પ્રાઈવેટ સેક્ટરમાં કોઈ આરક્ષણ નથી અને સરકારી પોસ્ટમાં પણ તેનો અમલ ન થયો હોય… આ માહિતી રવિવારે મારા ધ્યાન પર આવી અને તે મારા માટે ચિંતાનો વિષય છે. પાસવાનની પાર્ટી કેન્દ્રમાં ભાજપની આગેવાની હેઠળની એનડીએનો ભાગ છે. કેન્દ્રીય મંત્રીએ કહ્યું કે જ્યાં સુધી તેમની પાર્ટીનો સવાલ છે, તે આવા પગલાના સમર્થનમાં બિલકુલ નથી.
‘સરકાર બેસીને વિપક્ષને મુદ્દાઓ આપી રહી છે’
જેડીયુના રાષ્ટ્રીય પ્રવક્તા કેસી ત્યાગીએ ધ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસને કહ્યું, ‘અમે એક એવી પાર્ટી છીએ જે શરૂઆતથી જ સરકારો પાસે આરક્ષણ ભરવાની માંગ કરી રહી છે. અમે રામ મનોહર લોહિયાના અનુયાયીઓ છીએ. જ્યારે લોકો સદીઓથી સામાજિક રીતે વંચિત છે, ત્યારે તમે શા માટે યોગ્યતા માટે પૂછો છો? સરકારનો આ આદેશ અમારા માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે. ત્યાગીએ કહ્યું કે આમ કરીને સરકાર આ મુદ્દો વિપક્ષને સોંપી રહી છે. તેમણે કહ્યું, ‘NDAનો વિરોધ કરનારા લોકો આ જાહેરાતનો દુરુપયોગ કરશે. રાહુલ ગાંધી સામાજિક રીતે વંચિતોના વકીલ બનશે. આપણે વિપક્ષના હાથમાં શસ્ત્રો ન આપવા જોઈએ.
‘પાર્શ્વીય પ્રવેશ એ અનામત છીનવીને બંધારણ બદલવાનો ભાજપનો માર્ગ છે’
કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ ‘લેટરલ એન્ટ્રી’ દ્વારા ભરતી પર કહ્યું કે આ અનામત છીનવી લેવાનું અને બંધારણ બદલવાનું ‘ભાજપનું કાવતરું’ છે. ખડગેએ X પર પોસ્ટ કર્યું, ‘મોદી સરકારની લેટરલ એન્ટ્રીની જોગવાઈ બંધારણ પર કેમ હુમલો છે? સરકારી વિભાગોમાં ખાલી જગ્યાઓ ભરવાને બદલે, ભાજપે ભારત સરકારના ભાગોને વેચીને છેલ્લા 10 વર્ષમાં એકલા જાહેર ક્ષેત્રના ઉપક્રમોમાં 5.1 લાખ પોસ્ટ દૂર કરી છે.
તેમણે દાવો કર્યો કે, ‘કોન્ટ્રેક્ટ ભરતીમાં 91 ટકાનો વધારો થયો છે. 2022-23 સુધીમાં SC, ST, OBCની 1.3 લાખ પોસ્ટમાં ઘટાડો થશે. અમે તેમની ઉપયોગીતા મુજબ અમુક હોદ્દા પર નિમણૂક કરવા માટે કેટલાક લેટરલ એન્ટ્રી એક્સપર્ટ્સ લાવ્યા છીએ. પરંતુ મોદી સરકારે લેટરલ એન્ટ્રીની જોગવાઈ સરકારમાં નિષ્ણાતોની નિમણૂક કરવા માટે નહીં પરંતુ દલિતો, આદિવાસીઓ અને પછાત વર્ગોના અધિકારો છીનવી લેવા માટે કરી છે.
UPSC એ વિવિધ કેન્દ્રીય મંત્રાલયોમાં જોઈન્ટ સેક્રેટરી, ડિરેક્ટર અને ડેપ્યુટી સેક્રેટરી જેવી મુખ્ય જગ્યાઓ પર ‘લેટરલ એન્ટ્રી’ દ્વારા 45 નિષ્ણાતોની નિમણૂક માટે સૂચના બહાર પાડી છે. સામાન્ય રીતે આવી પોસ્ટ્સ અખિલ ભારતીય સેવાઓ – ભારતીય વહીવટી સેવા (IAS), ભારતીય પોલીસ સેવા (IPS) અને ભારતીય વન સેવા (IFOS) – અને અન્ય ‘ગ્રુપ A’ સેવાઓના અધિકારીઓ દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવે છે.
‘મનમોહન સિંહ, મોન્ટેક આહલુવાલી પણ ‘લેટરલ એન્ટ્રી’ દ્વારા આવ્યા હતા
કેન્દ્રીય કાયદા મંત્રી અર્જુન રામ મેઘવાલે સોમવારે રાહુલ ગાંધીના આરોપોનો જવાબ આપ્યો. મેઘવાલે યાદ અપાવ્યું કે પૂર્વ વડાપ્રધાન મનમોહન સિંહને 1976માં માત્ર ‘લેટરલ એન્ટ્રી’ દ્વારા નાણાં સચિવ બનાવવામાં આવ્યા હતા. મેઘવાલે કહ્યું કે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ UPSCને નિયમો બનાવવાની સત્તા આપીને ‘લેટરલ એન્ટ્રી’ સિસ્ટમને સુવ્યવસ્થિત કરી છે. તેમણે કહ્યું કે અગાઉના શાસનમાં આવી પ્રવેશ માટેની કોઈ ઔપચારિક વ્યવસ્થા નહોતી. તેમણે બીકાનેરમાં પીટીઆઈને કહ્યું, ‘જે પણ નિમણૂક અથવા ભરતી અથવા પસંદગી કરવાની છે, તે યુપીએસસી કરશે. આમાં ભાજપ અને આરએસએસનો મુદ્દો ક્યાં છે? પાયાવિહોણા આક્ષેપો કરવામાં આવી રહ્યા છે.
મેઘવાલે કહ્યું, ‘ડો. મનમોહન સિંહ પણ ‘લેટરલ એન્ટ્રી’નો ભાગ હતા. તમે તેમને 1976માં સીધા નાણાં સચિવ કેવી રીતે બનાવ્યા? તેમણે કહ્યું કે તત્કાલીન આયોજન પંચના ઉપાધ્યક્ષ મોન્ટેક સિંહ આહલુવાલિયા ‘લેટરલ એન્ટ્રી’ દ્વારા સેવામાં જોડાયા હતા. મેઘવાલે કહ્યું કે કોંગ્રેસ સંસદીય દળના અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીને રાષ્ટ્રીય સલાહકાર પરિષદ (NAC)ના વડા બનાવવામાં આવ્યા છે. તેમણે કટાક્ષ કરતા કહ્યું, ‘વડાપ્રધાન પદ બંધારણીય છે. શું NAC બંધારણીય સંસ્થા છે? તેમણે કહ્યું કે સોનિયા ગાંધીને વડાપ્રધાનથી ઉપર રાખવામાં આવ્યા છે. મંત્રીએ આરોપ લગાવ્યો કે તત્કાલિન વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નેહરુએ 1961માં અનામતનો વિરોધ કર્યો હતો અને વિરોધ પક્ષના નેતા તરીકે રાજીવ ગાંધીએ લોકસભામાં OBC અનામતનો વિરોધ કર્યો હતો.
મેઘવાલે કહ્યું કે આ કોન્ટ્રાક્ટ પોસ્ટ્સ છે. તેમણે કહ્યું, ‘ધારો કે પર્યાવરણ નિષ્ણાત ડેપ્યુટી સેક્રેટરી બની જાય, તો એમાં વાંધો શું છે… વ્યક્તિ ચોક્કસ ક્ષેત્રમાં નિષ્ણાત હોવો જોઈએ.’ તેમણે કહ્યું કે ‘લેટરલ એન્ટ્રી’ બધા માટે ખુલ્લી છે. મેઘવાલે કહ્યું, ‘SC, ST અને OBC કેટેગરીના લોકો પણ અરજી કરે છે. IASની ખાલી જગ્યાઓ અલગ છે. તેઓ દાવો કરે છે કે અમે આરક્ષણ ખતમ કરી રહ્યા છીએ. જ્યારે તમે ભરતી કરતા હતા ત્યારે તમે શું કરતા હતા? ઓબીસી પ્રત્યેનો તેમનો પ્રેમ અચાનક સામે આવ્યો છે. તેઓ SC, ST, OBC વિદ્યાર્થીઓને ગેરમાર્ગે દોરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
‘લેટરલ એન્ટ્રી’ પર કોંગ્રેસ ગેરમાર્ગે દોરાઈ રહી છે
કેન્દ્રીય મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું કે આ પગલું અખિલ ભારતીય સેવાઓમાં SC/STની ભરતીને અસર કરશે નહીં. વૈષ્ણવે જણાવ્યું હતું કે નોકરશાહીમાં ‘પાર્શ્વીય પ્રવેશ’ 1970 ના દાયકાથી કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળની સરકારો દરમિયાન થઈ રહ્યો છે અને ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાનો મનમોહન સિંહ અને મોન્ટેક સિંહ આહલુવાલિયા ભૂતકાળમાં લેવામાં આવેલી આવી પહેલોના મુખ્ય ઉદાહરણો છે. મંત્રીએ દલીલ કરી હતી કે વહીવટી સેવાઓમાં ‘લેટરલ એન્ટ્રી’ માટે પ્રસ્તાવિત 45 પોસ્ટ્સ ભારતીય વહીવટી સેવા (IAS) ની કેડર સંખ્યાના 0.5 ટકા છે, જેમાં 4,500 થી વધુ અધિકારીઓનો સમાવેશ થાય છે, અને તે કોઈપણની સૂચિમાં ઘટાડો તરફ દોરી જશે નહીં. સેવા ‘લેટરલ એન્ટ્રી’ અમલદારોનો કાર્યકાળ ત્રણ વર્ષનો હોય છે જેમાં બે વર્ષનો વધારો થઈ શકે છે.
વૈષ્ણવે જણાવ્યું હતું કે મનમોહન સિંહે 1971માં આર્થિક સલાહકાર તરીકે ‘લેટરલ એન્ટ્રી’ દ્વારા તત્કાલિન વિદેશ વેપાર મંત્રાલયમાં પ્રવેશ કર્યો હતો અને નાણામંત્રી બન્યા હતા અને બાદમાં વડા પ્રધાન પદ સુધી પહોંચ્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે આ માર્ગ દ્વારા સરકારમાં સામેલ થયેલા અન્ય લોકોમાં સામ પિત્રોડા અને વી કૃષ્ણમૂર્તિ, અર્થશાસ્ત્રી બિમલ જાલાન, કૌશિક બસુ, અરવિંદ વિરમાણી, રઘુરામ રાજન અને આહલુવાલિયાનો સમાવેશ થાય છે. જાલાન સરકારના મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર અને બાદમાં ભારતીય રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર હતા. 2007 અને 2009 માં અનુક્રમે વિરમાણી અને બાસુને મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
રાજને 2013 થી 2016 દરમિયાન મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર અને બાદમાં ભારતીય રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર તરીકે પણ સેવા આપી હતી. અહલુવાલિયાને શૈક્ષણિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ તરફથી સરકારી ભૂમિકામાં લાવવામાં આવ્યા હતા. તેમણે 2004 થી 2014 સુધી આયોજન પંચના ઉપાધ્યક્ષ તરીકે સેવા આપી હતી. વૈષ્ણવે જણાવ્યું હતું કે ઈન્ફોસિસના સહ-સ્થાપક નંદન નીલેકણીને 2009માં યુનિક આઈડેન્ટિફિકેશન ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયાના વડા તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
ત્યારે આમાં કઈ ખોટું પણ નથી .સમાજને સમરસ અને સમાન બનાવવો હોય અને સ્કિલબેઝ યુવાનોની ટીમ તૈયાર કરવી હોય તો અનામત ક્વોટા હવે ખરેખર તો નાબૂદ થવો જ જોઈએ.ક્યાં સુધી અન્ય પાર્ટીઓએ પણ સમાજને યુવાનોને ગુમરાહ કરવાને બદલે મોદીજીના સનિષ્ઠ પ્રયાસોમાં સાથ આપવો જોઈએ.ક્યાં સુધી વોટ બેન્ક..વોટ બેન્ક રમવાનું ?
