Raksha Panchami 2026: રક્ષાબંધનનો તહેવાર ભાઈ-બહેનના સંબંધ અને એકબીજાની રક્ષા કરવાના સંકલ્પ સાથે જોડાયેલો છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે રક્ષાબંધનના ઠીક પાંચ દિવસ બાદ પણ એક વિશેષ પર્વ મનાવવામાં આવે છે, જેને રક્ષા પંચમી કહેવામાં આવે છે? આ વર્ષે રક્ષા પંચમી 1 સપ્ટેમ્બર 2026 એટલે કે આજે મંગળવારે મનાવવામાં આવી રહી છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ દિવસ ભગવાન શિવના રૌદ્ર સ્વરૂપ અને ખાસ કરીને બટુક ભૈરવની પૂજા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
રક્ષાબંધનના 5 દિવસ બાદ જ કેમ?
રક્ષા પંચમી ભાદ્રપદ માસના કૃષ્ણ પક્ષની પંચમી તિથિએ મનાવવામાં આવે છે. આ કારણે તેની તારીખ દર વર્ષે બદલાતી રહે છે. આ વર્ષે કૃષ્ણ પક્ષની પંચમી તિથિ 1 સપ્ટેમ્બરની સવારે લગભગ 7:42 વાગ્યાથી શરૂ થઈને 2 સપ્ટેમ્બરની સવાર સુધી રહેશે. આ જ કારણસર આ વખતે રક્ષા પંચમી 1 સપ્ટેમ્બરે મનાવવામાં આવી રહી છે.
માન્યતા છે કે આ પર્વ સુરક્ષા અને સંકટોથી બચાવની કામના સાથે જોડાયેલું છે. કેટલીક પરંપરાઓમાં તેને રેખા પંચમી અથવા રાખ્ય પંચમી પણ કહેવામાં આવે છે. ખાસ કરીને પૂર્વ ભારતના કેટલાક વિસ્તારોમાં આ દિવસનું વિશેષ મહત્વ છે.
આ દિવસે શું કરવું?
રક્ષા પંચમીના દિવસે સવારે સ્નાન કરીને ભગવાન શિવ, બટુક ભૈરવ અને ગણેશજીની પૂજા કરવાની પરંપરા છે. ઘરમાં સુખ-શાંતિ અને પરિવારની સુરક્ષાની કામના સાથે દીવો પ્રગટાવી શકાય છે. શ્રદ્ધા અનુસાર ભગવાનને ફળ, ફૂલ અને પ્રસાદ અર્પણ કરો.
જો કોઈ કારણસર રક્ષાબંધનના દિવસે ભાઈને રાખડી બાંધી ન શક્યા હોય, તો કેટલીક પરંપરાઓમાં રક્ષા પંચમીના દિવસે પણ રાખડી બાંધવાની તક માનવામાં આવે છે. જોકે, આ પ્રથા તમામ વિસ્તારોમાં એકસરખી નથી.
આ દિવસે શું ન કરવું જોઈએ?
આજે કોઈની સાથે બિનજરૂરી વિવાદ અથવા દલીલભર્યું વર્તન કરવાથી સંપૂર્ણપણે બચો. પૂજા-પાઠમાં મન લગાવો અને નકારાત્મક વિચારોથી દૂર રહો. સાથે જ, સ્થાનિક પરંપરા અને પોતાના પરિવારની માન્યતાઓ અનુસાર જ પૂજા-વિધિ કરો. રક્ષા પંચમી અને પંચક બે અલગ બાબતો છે. આ વર્ષે પંચક 27 ઓગસ્ટ બપોરથી 1 સપ્ટેમ્બરની સવાર સુધી હતું, જ્યારે રક્ષા પંચમી પંચમી તિથિએ 1 સપ્ટેમ્બરે મનાવવામાં આવી રહી છે.
