Black Friday Scam: ભારતમાં આ દિવસોમાં અલગ-અલગ ઓનલાઈન શોપિંગ પ્લેટફોર્મ્સ પર બ્લેક ફ્રાઇડે સેલ (Black Friday Sale) ચાલી રહી છે. જો તમે પણ આ સેલનો હિસ્સો બની રહ્યા છો અને ઓનલાઈન શોપિંગ કરતા તમારો મનપસંદ સામાન શોધી રહ્યા છો, તો થોડું સંભાળીને. ઑફર્સ અને ડીલ્સની ભરમાર વચ્ચે શાતિર સાયબર અપરાધીઓ પણ જાળ બિછાવી ચૂક્યા છે.
સાયબર સિક્યોરિટી ફર્મ CloudSEK એ આ વિશે ચેતવણી આપી છે. તેણે જણાવ્યું છે કે અત્યાર સુધીમાં ૨૦૦૦ થી વધુ નકલી ઓનલાઈન સ્ટોર્સ નો પર્દાફાશ થઈ ચૂક્યો છે. આ ઓનલાઈન સ્ટોર્સ એમેઝોન, સેમસંગ, એપલ જેવી પ્રતિષ્ઠિત કંપનીઓના નામે ચાલી રહ્યા છે.
બ્લેક ફ્રાઇડે સ્કેમ શું છે?
બ્લેક ફ્રાઇડે સ્કેમ દર વર્ષે થાય છે. આ દરમિયાન કંપનીઓ પોતાના પ્રોડક્ટ્સ પર ઑફર્સ અને ડિસ્કાઉન્ટની રજૂઆત કરે છે. સાયબર અપરાધીઓ આનો જ ફાયદો ઉઠાવવા આવી ગયા છે.
મોડસ ઓપરેન્ડી: CloudSEK ના રિપોર્ટ અનુસાર, સાયબર ક્રિમિનલ્સ ફિશિંગ નેટવર્ક ચલાવી રહ્યા છે.
તેમણે અસલી જેવી દેખાતી નકલી વેબસાઇટ્સ બનાવી દીધી છે.
ત્યાં બ્લેક ફ્રાઇડે સેલના બેનર દેખાશે, કાઉન્ટડાઉન ટાઇમર મળશે અને પોપ-અપ આવશે, જે યુઝરને જલ્દીથી જલ્દી સામાન ખરીદવા માટે મજબૂર કરે છે.
સ્કેમ કેવી રીતે થાય છે?
બ્લેક ફ્રાઇડે સેલના નામે ઓપરેટ થઈ રહેલી નકલી ફિશિંગ વેબસાઇટ્સ ગ્રાહકોને શોપિંગ માટે આકર્ષિત કરે છે.
જેમ જ ગ્રાહક ચેકઆઉટ માટે જાય છે, તેમની વ્યક્તિગત માહિતી ચોરી લેવામાં આવે છે.
તેમને એવા પેમેન્ટ ગેટવે પર મોકલવામાં આવે છે, જેના પર સાયબર અપરાધીનો કંટ્રોલ હોય.
આ રીતે પૈસાની છેતરપિંડી થાય છે અને ગ્રાહકને ક્યારેય કોઈ સામાન ડિલિવર કરવામાં આવતો નથી.
સોશિયલ મીડિયા બન્યું નવું માધ્યમ
CloudSEK ના રિપોર્ટમાં આ વાતનો પણ ઉલ્લેખ છે કે સાયબર અપરાધીઓ સોશિયલ મીડિયા નો ઉપયોગ કરીને વોટ્સએપ અને ટેલિગ્રામમાં એવી લિંક્સ મોકલી રહ્યા છે, જે અસલીને બદલે નકલી વેબસાઇટ પર લઈ જાય છે. આ વધુ ખતરનાક છે કારણ કે લોકો સીધા જ નકલી વેબસાઇટ પર પહોંચી જાય છે.
તપાસમાં શું મળ્યું?
ફિશિંગ વેબસાઇટ્સની તપાસ કરનાર CloudSEK ને ૨ મોટા ક્લસ્ટર (સમૂહ) મળ્યા છે:
ક્લસ્ટર ૧: ૭૫૦ થી વધુ લિંક ડોમેન શામેલ છે. સૌથી વધારે નકલી ડોમેન એમેઝોન ના નામથી મળતા-જૂલતા છે.
ક્લસ્ટર ૨: ૧,૦૦૦ થી વધુ ડોમેન છે. આ વેબસાઇટ્સ .shop એક્સટેન્શન સાથે ચાલી રહી છે. ઉદાહરણ તરીકે: Apple.shop.
બ્લેક ફ્રાઇડે સેલ સ્કેમથી કેવી રીતે બચવું?
૧. ડોમેન નેમ તપાસો: જે વેબસાઇટ પર શોપિંગ કરવા જઈ રહ્યા છો, તેનું ડોમેન નેમ (Domain Name) પહેલા ચેક કરો. ફિશિંગ વેબસાઇટ્સનું ડોમેન નેમ થોડું અલગ હોય છે.
૨. અવાસ્તવિક ડિસ્કાઉન્ટ: જો કોઈ ઑફર પર એવું ડિસ્કાઉન્ટ દેખાય, જે શક્ય ન હોઈ શકે, તો એલર્ટ થઈ જાઓ.
૩. પોપઅપ પર ધ્યાન આપો: વેબસાઇટ પર ‘જલ્દી કરો’ જેવા પોપઅપ દેખાય, તો સાવચેત રહો.
૪. વેબસાઇટ વેરિફાય કરો: પેમેન્ટ કરવા પહેલાં વેબસાઇટને પૂરી રીતે વેરિફાય કરી લો, ત્યારબાદ જ પ્રોસેસ આગળ વધારો.
