EVM Diagnostic Check: બોમ્બે હાઈકોર્ટે તાજેતરમાં એક મોટો નિર્ણય આપતા ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (EVM) ની તપાસ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. બોમ્બે હાઈકોર્ટે કોંગ્રેસ નેતા નસીમ ખાનની અરજી પર સુનાવણી કરતા આ નિર્ણય આપ્યો છે. અહેવાલો મુજબ, આ પ્રથમ વખત છે જ્યારે ચૂંટણી પછી EVM ચેક કરવામાં આવશે. નિર્ણય બાદ મુંબઈ સબઅર્બન ડિસ્ટ્રિક્ટની ડેપ્યુટી રિટર્નિંગ ઓફિસર અર્ચના કદમે જણાવ્યું કે ૧૬ અને ૧૭ એપ્રિલના રોજ મુંબઈમાં EVM મશીનનું ડાયગ્નોસ્ટિક ચેક કરવામાં આવશે. ચાલો જાણીએ કે આ ડાયગ્નોસ્ટિક ચેક કોણ કરશે અને તેમાં કયા પાર્ટ્સની તપાસ કરવામાં આવશે.
કોણ કરશે EVM નું Diagnostic Check?
EVM નું ઇન્સ્પેક્શન ભારત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ લિમિટેડ (BEL) ના એન્જિનિયરો કરશે. બેંગલુરુ સ્થિત BEL જ EVM મશીનો બનાવે છે. ૧૬ અને ૧૭ એપ્રિલના રોજ જ્યારે મશીનનું ડાયગ્નોસ્ટિક ચેક કરવામાં આવશે ત્યારે કોંગ્રેસ નેતા નસીમ ખાન, તેમની તરફથી લાવવામાં આવેલા એક એક્સપર્ટ અને ચૂંટણી અધિકારી હાજર રહેશે. ખાનને મશીનની બર્ન્ટ મેમરી અને માઇક્રોકંટ્રોલરને ચેક અને વેરિફાય કરવાની પરવાનગી હશે. તેમણે જણાવ્યું કે ચૂંટણી દરમિયાન તેમના વિધાનસભા વિસ્તારમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલી ૫ ટકા મશીનોને ઇન્સ્પેક્ટ કરવાની પરવાનગી મળી છે. એટલે કે અંદાજે ૨૦ મશીનોને ઇન્સ્પેક્ટ કરવામાં આવશે.
EVM Diagnostic Check માં કયા પાર્ટ્સની થશે તપાસ?
ડાયગ્નોસ્ટિક ચેકમાં EVM ના કેટલાક પાર્ટ્સની જ તપાસ કરવામાં આવશે. આમાં કંટ્રોલ યુનિટ સૌથી પ્રમુખ છે. આ યુનિટ આખો ડેટા સ્ટોર કરે છે અને આખી પોલિંગ પ્રોસેસ પણ આનાથી જ કંટ્રોલ થાય છે. આ જ યુનિટ કુલ પડેલા વોટ અને રિઝલ્ટ બતાવે છે. કેટલાક બટન દબાવીને આનાથી આખી પોલિંગ પ્રોસેસની જાણકારી મેળવી શકાય છે. આ ઉપરાંત બેલેટ યુનિટને પણ ચેક કરવામાં આવશે. બેલેટ યુનિટ એક સિમ્પલ વોટિંગ ડિવાઈસ હોય છે. આના પર કેન્ડિડેટની લિસ્ટ લાગેલી હોય છે. વોટરે આમાંથી પોતાની પસંદગીના કેન્ડિડેટના નામ વાળું બટન દબાવવાનું હોય છે. ડાયગ્નોસ્ટિક ચેકમાં VVPAT એટલે કે વોટર વેરિફાયેબલ પેપર ઓડિટ ટ્રેલની પણ તપાસ કરવામાં આવશે. VVPAT તે મશીન હોય છે, જે વેરિફિકેશન માટે પેપર સ્લિપ પ્રિન્ટ કરે છે.
કેવી રીતે થશે ચેકિંગ?
અહેવાલો અનુસાર, ચેકિંગ દરમિયાન EVM ઉત્પાદક કંપનીના એન્જિનિયર મશીનના માઇક્રોકંટ્રોલરનું એક ટેકનિકલ ઓડિટ કરશે. આમાં એ જોવામાં આવશે કે મશીનમાં કોઈ અનઓથોરાઇઝ્ડ મોડિફિકેશન (બિનઅધિકૃત ફેરફાર) તો કરવામાં આવ્યું નહોતું. ત્યારબાદ મશીન સેલ્ફ ડાયગ્નોસ્ટ કરે છે અને પછી બાકીનું ઇન્સ્પેક્શન પૂરું થાય છે.
