Laser Pointer Aviation Hazard: ટેકનોલોજીના જગતમાં મોટાભાગના ડિવાઇસિસ લોકોની મદદ કરવા અને તેમના કામને સરળ બનાવવા માટે બનાવવામાં આવે છે. પરંતુ કેટલાક ડિવાઇસ એવા પણ હોય છે, જેમને ભલાઈ માટે બનાવવામાં આવે છે, પરંતુ પછીથી તેનો ખતરનાક ઉપયોગ થવા લાગે છે.
૧૯૬૦ના દાયકામાં આવું જ એક ડિવાઇસ બન્યું, જે ક્લાસરૂમમાં શિક્ષકોથી લઈને ઑફિસમાં પ્રેઝન્ટેશન આપનારાઓ માટે ફાયદાકારક હતું. પરંતુ ધીમે ધીમે તે વધુ શક્તિશાળી બનતું ગયું. હવે એ જ નાનું ડિવાઇસ એવી લાઇટ છોડી શકે છે કે જો તે સીધી આંખોમાં પડે, તો પળવારમાં માણસ અંધ થઈ જાય. આ ડિવાઇસનું નામ લેઝર પૉઇન્ટર (Laser Pointer) છે.
૧. લેઝર પૉઇન્ટરનો ઇતિહાસ
લેઝર પૉઇન્ટરની વાર્તા વર્ષ ૧૯૬૦ માં શરૂ થાય છે, જ્યારે અમેરિકન વૈજ્ઞાનિક થિયોડોર મેમન (Theodore Maiman) એ દુનિયાનું પહેલું લેઝર બનાવ્યું.
શરૂઆત: તે રૂબી લેઝર હતું, જે ખૂબ મોટું અને મોંઘું હતું. ૧૯૮૦ ની શરૂઆતમાં લાલ રંગના સસ્તા લેઝર ડાયોડ્સ બન્યા.
બજારમાં પ્રવેશ: અસલી લેઝર પૉઇન્ટર સૌથી પહેલા ૧૯૮૦ ના અંતમાં અને ૧૯૯૦ ની શરૂઆતમાં અમેરિકા અને જાપાનની કંપનીઓએ બનાવ્યા. શરૂઆતમાં તે મોંઘા હતા અને માત્ર પ્રોફેશનલ્સ ઉપયોગ કરતા હતા.
સસ્તા થયા: ૧૯૯૫-૨૦૦૦ ની વચ્ચે ચીનમાં ખૂબ જ સસ્તા લેઝર પૉઇન્ટર બનવા લાગ્યા. પેન જેવું લેઝર પૉઇન્ટર માત્ર ૫-૧૦ ડૉલરમાં મળવા લાગ્યું.
૨. ૫ મિલિવૉટથી ઉપરના લેઝરનો ખતરો
કેટલાક વર્ષો પહેલાં સુધી લેઝર પૉઇન્ટર ખૂબ કામની વસ્તુ હતી. પાવરપૉઇન્ટ સ્લાઇડ્સ આવી ત્યારે શિક્ષકો અને પ્રેઝન્ટર્સ તેનાથી દૂર બેઠેલા લોકોને વાત સમજાવતા હતા.
શક્તિમાં વધારો: ધીમે ધીમે આ ડિવાઇસ ખૂબ શક્તિશાળી બની ગયા અને લોકો તેનો ખોટો ઉપયોગ કરવા લાગ્યા. લેઝરની રોશની ખૂબ તેજ અને એક જગ્યાએ કેન્દ્રિત હોય છે.
જોખમ: વધુ પાવર એટલે કે ૫ મિલિવૉટથી ઉપરના લેઝર માણસને અંધ કરી શકે છે. વળી, જમીન પરથી આકાશમાં લાઇટ મારવાથી વિમાન ઉડાવતા પાયલટની આંખોમાં તે લાગી જાય તો ફ્લાઇટ આઉટ ઑફ કન્ટ્રોલ થઈને ક્રૅશ થઈ શકે છે.
૩. કયા દેશોએ પ્રતિબંધ મૂક્યો?
આ ખતરાને જોઈને કેટલાક દેશોએ તો તેના પર પ્રતિબંધ પણ મૂકી દીધો છે:
અમેરિકા: ૫ મિલિવૉટથી વધુ પાવરવાળા લેઝર પૉઇન્ટર વેચવા ગેરકાયદેસર છે.
બ્રિટન: માત્ર ૧ મિલિવૉટથી વધુ વાળા લેઝર પૉઇન્ટર પણ સંપૂર્ણપણે બેન છે.
કેનેડા, ઑસ્ટ્રેલિયા અને ન્યુઝીલેન્ડ: અહીં પણ કડક કાયદા છે. ત્યાં વગર કારણે પબ્લિક પ્લેસમાં લેઝર પૉઇન્ટર રાખવું પણ ગુનો છે, જેમાં દંડ અને જેલ બંને થઈ શકે છે.
૪. ભારતમાં પ્રતિબંધો
ભારતમાં હજી સુધી સમગ્ર દેશમાં લેઝર પૉઇન્ટર પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ નથી, પરંતુ કેટલીક જગ્યાઓ પર પાબંદી છે:
એરપોર્ટ: ખાસ કરીને એરપોર્ટની ૧૦-૨૦ કિલોમીટરની ત્રિજ્યા સુધી લેઝર ચલાવવું સજાનું કારણ બની શકે છે. પોલીસ અને કોર્ટ આવા મામલાઓમાં સખ્તાઈ દર્શાવી રહ્યા છે.
