Social Media Ban for Kids: ગાઝિયાબાદમાં ત્રણ સગી સગીર બહેનોએ એક બિલ્ડિંગના 9મા માળેથી કૂદીને જીવ આપી દીધો. આ ઘટના પાછળનું કારણ – ટાસ્ક બેઝ્ડ ગેમિંગના એડિક્શનને જણાવવામાં આવી રહ્યું છે. આજે આપણે પોતે જ આપણા બાળકોના હાથમાં રમકડાંની જેમ સ્માર્ટફોન નહીં પરંતુ તેમને નુકસાન પહોંચાડનારા ‘હથિયાર’ પકડાવી દીધા છે. આપણને એ વાતનો અંદાજ જ નથી કે સોશિયલ મીડિયા અને ઓનલાઈન ગેમ્સ માત્ર મનોરંજન નથી પરંતુ માસૂમ મગજને હાઈજેક કરનારા સાયલન્ટ કિલર બની ગયા છે. આ પ્લેટફોર્મ અને ગેમિંગ એપ્સ તેમને પોતાની અસલિયતથી નફરત કરતા શીખવી રહ્યા છે. એવા સમયમાં જ્યારે દુનિયાભરના દેશો 16 વર્ષ સુધીના બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રતિબંધ લગાવી રહ્યા છે, ત્યારે શું ભારતે પણ આ કામમાં વિલંબ ન કરવો જોઈએ?
નવો નથી ડિજિટલ દુનિયાનો લોહીયાળ ખેલ
આજે જે ગાઝિયાબાદમાં થયું, તે કોઈ પ્રથમ ઘટના નહોતી. આ પહેલા પણ ઘણી વખત આ ઓનલાઈન ગેમ્સ અને ઇન્ટરનેટની દુનિયા માસૂમોને પોતાની ઝપેટમાં લઈ ચુકી છે. વર્ષ 2017ના બ્લુ વ્હેલ ચેલેન્જ નામના ગેમની દહેશત મને આજે પણ યાદ છે. તે ગેમમાં પણ બાળકોને અલગ-અલગ ટાસ્ક આપવામાં આવતા હતા અને 50મા ટાસ્ક તરીકે તેમને આત્મહત્યા કરવા માટે ઉશ્કેરવામાં આવતા હતા. આ પછી મોમો ચેલેન્જ અને પિંક વ્હેલ જેવા ટાસ્ક આધારિત ચેલેન્જ અને ગેમ્સના કિસ્સાઓ પણ હેડલાઇન્સમાં આવ્યા હતા. આજકાલના PUBG, ફ્રી ફાયર અને ટાસ્ક આધારિત ગેમ્સ બાળકોને ચીડિયા અને ગુસ્સાવાળા બનાવી રહ્યા છે. આ ગેમ્સ માત્ર મનોરંજન નથી, પરંતુ બ્રેઈન વોશ કરનારા એવા માનસિક હથિયાર છે, જેમણે માસૂમોને ડિપ્રેશન તરફ ધકેલવાનું કામ કર્યું છે.
વધતો સ્ક્રીન ટાઈમ ભારત માટે ખતરાની ઘંટડી
ભારતે બાળકોના વધતા સ્ક્રીન ટાઈમને ખતરાની ઘંટડીની જેમ જોવો જોઈએ. Economic Survey 2025-26 અનુસાર, ભારતીય બાળકો સુરક્ષિત માનવામાં આવતી મર્યાદા કરતા બમણો સમય સ્ક્રીન પર વિતાવી રહ્યા છે. દુનિયામાં સૌથી સસ્તા ઇન્ટરનેટ ડેટાનું આ એક એવું નુકસાન છે, જેના તરફ હાલ ધ્યાન આપવાની જરૂર છે. રીલ્સ અને શોર્ટ્સ એ બાળકોના એટેન્શન સ્પેનને પહેલાથી જ ખતમ કરવામાં કોઈ કસર છોડી નથી. વળી, હવે ગાઝિયાબાદની ઘટના જણાવે છે કે બાળકો વર્ચ્યુઅલ કેરેક્ટર્સના પ્રેમમાં પડવા લાગ્યા છે. જો આપણે ઈચ્છીએ કે બાળકો બ્લુ વ્હેલથી લઈને કોરિયન લવ ગેમ જેવી રમતોથી દૂર રહે, તો આજે જ કડક નિયમો લાગુ કરવા જરૂરી છે.
દુનિયાભરમાં ઉઠી રહી છે પ્રતિબંધની માંગ
ડિજિટલ લાઈફની બાળકો પર પડતી અસર માત્ર ભારતની સમસ્યા નથી. દુનિયાભરના અનેક વિકસિત દેશોએ આ હકીકતનો સ્વીકાર કરવાનું શરૂ કર્યું છે કે સોશિયલ મીડિયા બાળકો માટે ધીમા ઝેર જેવું છે. તાજેતરમાં ઓસ્ટ્રેલિયા દુનિયાનો પહેલો એવો દેશ બન્યો છે જ્યાં બાળકો માટે સોશિયલ મીડિયાને સંપૂર્ણપણે બેન કરી દેવામાં આવ્યું છે. આ સિવાય નોર્વે અને ડેનમાર્કે સોશિયલ મીડિયાનો એક્સેસ આપવા માટે બાળકોની ઉંમર વધારીને 13 થી 15 કરી દીધી છે. આ દેશોનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે સોશિયલ મીડિયા અને ટેક કંપનીઓ બાળકોના મગજ સાથે ખરાબ રીતે રમી રહી છે. યુરોપ અને યુકે પણ આ દિશામાં આગળ વધવાનું વિચારી રહ્યા છે. એવામાં આ સૌથી યોગ્ય સમય હશે કે ભારત પણ આ દિશામાં કદમ આગળ વધારે અને ટેક કંપનીઓ પાસે આવા નિયમોનું કડકાઈથી પાલન કરાવવામાં આવે.
