અમેરિકામાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના સત્તા પર પાછા ફર્યા બાદ સમગ્ર વિશ્વમાં હલચલ મચી ગઈ છે. ટ્રમ્પે જે રીતે ખુલ્લેઆમ પોતાની નીતિઓ લોકો સમક્ષ રજૂ કરી છે તેનાથી ઘણા દેશો સ્તબ્ધ છે. ભારતના પાડોશી દેશ બાંગ્લાદેશમાં જે રીતે હિંદુઓ પર અત્યાચાર થઈ રહ્યો છે અને ટ્રમ્પે આ મામલે જે રીતે અગાઉ નિવેદનો આપ્યા છે તે જોઈને લાગે છે કે આવનારા દિવસો બાંગ્લાદેશ માટે ખૂબ જ મુશ્કેલ બની શકે છે. ખાસ કરીને જ્યારે બાંગ્લાદેશની યુનુસ સરકારે અમેરિકાના સૌથી મોટા દુશ્મન ગણાતા માણસને મુક્ત કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. જેમને અમેરિકા દ્વારા ભાગેડુ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે. તેના પર લગભગ 38 કરોડ રૂપિયાનું ઈનામ પણ રાખવામાં આવ્યું છે. ચાલો આખો મામલો સમજીએ.
ટ્રમ્પની સત્તામાં વાપસી, બાંગ્લાદેશ માટે સારું નહીં?
અમેરિકામાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સત્તામાં વાપસી બાદ બાંગ્લાદેશને લગતી નીતિઓમાં ફેરફાર થવાની સંભાવના છે. ઢાકામાં ઘણા વિશ્લેષકો માને છે કે બાંગ્લાદેશમાં અલ્પસંખ્યકો, ખાસ કરીને હિંદુઓ વિરુદ્ધ વધી રહેલા હુમલાઓને જોતાં, અમેરિકા સાથેના સંબંધો હવે બાંગ્લાદેશ માટે અસ્વસ્થ બની શકે છે, કારણ કે મોહમ્મદ યુનુસની આગેવાની હેઠળની વચગાળાની સરકાર સત્તામાં આવી છે.
ટ્રમ્પ ખુલ્લેઆમ હિન્દુઓના સમર્થનમાં આવ્યા, લડાઈને સમર્થન આપ્યું
રાષ્ટ્રપતિ ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન ટ્રમ્પે બાંગ્લાદેશમાં લઘુમતીઓ, ખાસ કરીને હિંદુઓ અને ખ્રિસ્તીઓ વિરુદ્ધ વધી રહેલી હિંસાની નિંદા કરી હતી. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં લખ્યું, “હું બાંગ્લાદેશમાં હિંદુઓ, ખ્રિસ્તીઓ અને અન્ય લઘુમતીઓ સામેની બર્બર હિંસાની સખત નિંદા કરું છું, જ્યાં ટોળાના હુમલા અને લૂંટ થઈ રહી છે. આ સંપૂર્ણ અરાજકતાની સ્થિતિ છે.” તેમણે કહ્યું, “મારા કાર્યકાળ દરમિયાન આવું ક્યારેય બન્યું નથી, અમે હિન્દુ અમેરિકનોને કટ્ટરપંથી ડાબેરીઓના ધર્મ વિરોધી એજન્ડાથી બચાવીશું. અમે તમારી આઝાદી માટે લડીશું.”
નિષ્ણાતો શું માને છે?
યુનુસ સરકારે અમેરિકી પ્રશાસન સાથે સારા સંબંધો બનાવવાની કોશિશ કરી છે અને દાવો કર્યો છે કે ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળમાં બંને દેશોના સંબંધોમાં કોઈ બદલાવ નહીં આવે. પરંતુ ઢાકાના ઘણા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે અમેરિકા સાથેના સંબંધોમાં મુશ્કેલીઓ આવી શકે છે. સેન્ટર ફોર પાર્ટનરશીપ ઇનિશિયેટિવના સ્થાપક રાકિબ અલ હસને એક લેખમાં જણાવ્યું હતું કે બાંગ્લાદેશે અમેરિકી નીતિના વિકાસ પર ધ્યાનપૂર્વક ધ્યાન આપવું જોઈએ અને આ માટે વિદેશ મંત્રાલયમાં એક વિશેષ એકમ બનાવવું જોઈએ. ચીનના બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઈનિશિએટિવ (BRI)માં બાંગ્લાદેશની ભાગીદારી અંગે અમેરિકા પહેલેથી જ પોતાની ચિંતા વ્યક્ત કરી ચૂક્યું છે અને ટ્રમ્પનું અડગ વલણ બાંગ્લાદેશને કડક નિર્ણયો લેવા માટે દબાણ કરી શકે છે.
બાંગ્લાદેશ કેવી રીતે બરબાદ થઈ શકે?
વધુમાં, US બાંગ્લાદેશને વાર્ષિક આશરે $200 મિલિયન વિકાસ સહાય પૂરી પાડે છે અને તે બાંગ્લાદેશનું સૌથી મોટું નિકાસ બજાર પણ છે, ખાસ કરીને તૈયાર વસ્ત્રો (RMG) ક્ષેત્રમાં. જો કે, તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, બાંગ્લાદેશમાં નવા યુએસ રોકાણ અને દ્વિપક્ષીય વેપારમાં વધારો થવાની સંભાવના “મર્યાદિત” દેખાય છે. રિપોર્ટમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે હાલમાં બાંગ્લાદેશમાં ઘણા રોકાણકારો પાછા ખેંચી રહ્યા છે અને કેટલાક સંભવિત રોકાણકારો પરિસ્થિતિને જોઈને નિર્ણય લેવાની વ્યૂહરચના અપનાવી રહ્યા છે. બાંગ્લાદેશના ભૂતપૂર્વ રાજદ્વારીએ જણાવ્યું હતું કે નવા રોકાણકારોએ પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે થોડો સમય રાહ જોવી પડી શકે છે.
બાંગ્લાદેશ સંબંધો સુધારવા માટે સતત બેઠકો કરી રહ્યું છે
દરમિયાન, ઢાકામાં યુએસ એમ્બેસીના પ્રભારી રાજદૂત ટ્રેસી એન જેકબસન તાજેતરમાં બાંગ્લાદેશના વિવિધ નેતાઓને મળ્યા હતા. 11 જાન્યુઆરીએ કાર્યભાર સંભાળ્યા પછી, તેમણે યુનુસ સાથે મુલાકાત કરી અને બાંગ્લાદેશના લોકો માટે સ્થિર અને લોકતાંત્રિક ભાવિ તરફ યુએસ સમર્થન અંગે ચર્ચા કરી. વધુમાં, 16 જાન્યુઆરીના રોજ, જેકબસને બાંગ્લાદેશના કાયદા, ન્યાય અને સંસદીય બાબતોના સલાહકાર સાથે “શ્રમ અધિકારો, ન્યાયિક સુધારણા અને આતંકવાદ વિરોધી” મુદ્દાઓ પર પણ ચર્ચા કરી હતી. વધુમાં, 19 જાન્યુઆરીએ જેકબસન બાંગ્લાદેશના વિદેશ બાબતોના સલાહકાર તૌહીદ હુસૈન અને વિદેશ સચિવ જશીમ ઉદ્દીનને મળ્યા હતા. આ બેઠક ટ્રમ્પના ઉદ્ઘાટન પહેલા અમેરિકન કૂટનીતિની સક્રિયતા દર્શાવે છે.
યુનુસ સરકારે કરી સૌથી મોટી ભૂલ?
જો કે, વોશિંગ્ટન તાજેતરના અહેવાલોથી ચિંતિત છે કે બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકારે બરતરફ બાંગ્લાદેશ આર્મી મેજર સૈયદ ઝિયા-ઉલ હકને નિર્દોષ મુક્ત કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. આ વ્યક્તિ અલકાયદા સાથે સંકળાયેલો છે અને અમેરિકાને વોન્ટેડ છે. અમેરિકાએ પણ આ મામલે નારાજગી વ્યક્ત કરી છે. વિશ્લેષકો માને છે કે યુનુસ બાંગ્લાદેશને ઊંડી અરાજકતા અને અવ્યવસ્થામાં ધકેલી રહ્યા છે, જેના કારણે દેશ પર ગંભીર પ્રતિબંધો લાદવામાં આવી શકે છે, ખાસ કરીને હવે જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રાષ્ટ્રપતિ પદ સંભાળ્યું છે.
હવે સમય કહેશે કે બાંગ્લાદેશની હાલત કેવી હશે?
બાંગ્લાદેશ માટે આ એક પડકારજનક સમય હોઈ શકે છે, કારણ કે તેણે યુએસ નીતિઓમાં ફેરફાર સાથે તેના વૈશ્વિક સંબંધો અને આંતરિક મુદ્દાઓ પર પુનર્વિચાર કરવાની જરૂર પડી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે ટ્રમ્પના કાર્યકાળમાં યુનુસ સરકાર બાંગ્લાદેશ માટે કેવા પ્રકારની નીતિ અપનાવે છે. તે આગામી દિવસોમાં જાણી શકાશે. INS તરફથી પણ ઇનપુ
