Comfort Women: બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન જાપાની સૈનિકોએ એટલું ઘૃણાસ્પદ કૃત્ય કર્યું હતું કે જ્યારે તેની હકીકત સામે આવવા લાગી ત્યારે લોકો દંગ રહી ગયા કે જાપાન આયોજિત રીતે નિર્દોષ મહિલાઓ વિરુદ્ધ આવું કેવી રીતે કરી શકે. યુદ્ધ દરમિયાન જાપાનની સેનાએ હજારો વિદેશી મહિલાઓની ભરતી માત્ર એટલા માટે કરી હતી કે તેના સૈનિકો આ મહિલાઓ સાથે આનંદ માણી શકે. સામાન્ય રીતે જાપાની સૈનિકો આ સ્ત્રીઓનું જોરદાર દેહશોષણ કરતા હતા અને તેમણે આ બધું ચુપચાપ સહન કરવું પડતું હતું. જાપાની સેના તેમને ‘કમ્ફર્ટ વૂમન’ કહેતી હતી.
બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન સમગ્ર વિશ્વમાં જ્યાં પણ જાપાની સેનાએ પોતાની છાવણીઓ બનાવી હતી, ત્યાં તેણે લાખોની સંખ્યામાં કમ્ફર્ટ વૂમનની ભરતી પણ કરી હતી. બીજા વિશ્વયુદ્ધના ઘણા વર્ષો પછી જ્યારે આ વાતની ખબર પડવા લાગી ત્યારે હોબાળો મચી ગયો હતો. જ્યારે કોઈ જાપાની સૈનિકને તેમની સાથે પ્રેમ થઈ જતો ત્યારે તે વધુ ખરાબ બાબત ગણાતી હતી, કારણ કે ત્યારે બંનેને ખૂબ મોટી સજા મળતી હતી.
એવું કહી શકાય કે કમ્ફર્ટ વૂમન બીજા વિશ્વયુદ્ધનો એક કાળો અધ્યાય હતો. ‘કમ્ફર્ટ વૂમન’નો ઉપયોગ જાપાની સેના દ્વારા જાતીય દાસી (Sexual slavery) તરીકે કરવામાં આવતો હતો. જાપાનની સેના અનેક દેશોમાંથી મહિલાઓને જબરદસ્તી લાવીને તેમની ભરતી કરતી હતી. તેમનું કામ માત્ર જાપાનના સૈનિકોનું મનોરંજન કરવાનું અને તેમની જાતીય ઈચ્છાઓનું પાલન કરવાનું હતું.
સેક્સ સ્લેવ તરીકે ઉપયોગ
કમ્ફર્ટ વૂમન વાસ્તવમાં જાપાની સેનાની જાતીય દાસી તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતી હતી. આ કાળા અધ્યાયની શરૂઆત 1932 માં ચીન-જાપાન યુદ્ધ દરમિયાન થઈ હતી, જ્યારે જાપાની સેનાએ સૈનિકોની “જરૂરિયાતો” પૂરી કરવા માટે કમ્ફર્ટ સ્ટેશનો બનાવ્યા હતા. ધીમે ધીમે યુદ્ધ વધવા સાથે આ પ્રણાલી અન્ય દેશોમાં પણ ફેલાઈ ગઈ.
અનેક દેશોની મહિલાઓની ભરતી
જાપાને યુદ્ધ દરમિયાન કોરિયા, ચીન, ફિલિપાઈન્સ, ઈન્ડોનેશિયા, મલેશિયા, થાઈલેન્ડ, વિયેતનામ અને અન્ય પ્રશાંત ટાપુઓ પરથી હજારો મહિલાઓને બળજબરીથી ભરતી કરી હતી. મોટાભાગની મહિલાઓ ગરીબ અથવા સમાન સમુદાયોમાંથી હતી, જેમને રોજગારના ખોટા વચનો આપીને છેતરવામાં આવી હતી અથવા તો સીધું જ અપહરણ કરવામાં આવ્યું હતું.
જાપાની સેના અનેક એશિયાઈ દેશોમાંથી જબરદસ્તી છોકરીઓ અને મહિલાઓને લઈ જતી હતી, જેમાં ચીની અને મલય છોકરીઓને ‘કમ્ફર્ટ ગર્લ્સ’ તરીકે કામ કરવા માટે વધુ પ્રમાણમાં લઈ જવામાં આવતી હતી.
એક દિવસમાં અનેક સાથે સંબંધ બાંધવા પડતા હતા
કમ્ફર્ટ સ્ટેશનોમાં મહિલાઓ સાથે અત્યંત ક્રૂરતાભર્યું વર્તન કરવામાં આવતું હતું. આ મહિલાઓને દરરોજ અનેક સૈનિકો સાથે સંબંધ બાંધવા માટે મજબૂર કરવામાં આવતી હતી અને તેઓ કોઈપણ પ્રકારની સ્વતંત્રતાથી વંચિત હતી.
તેમાંથી અનેક મહિલાઓને ત્રાસ આપવામાં આવતો હતો, પીટવામાં આવતી હતી અને ઘણીવાર મારી નાખવામાં આવતી હતી.
અસુરક્ષિત સંબંધોને કારણે અનેક મહિલાઓ જાતીય સંક્રમિત રોગોનો શિકાર બની અને ગર્ભવતી થઈ હતી. ઘણીવાર તેમને જબરદસ્તી ગર્ભપાત માટે મજબૂર કરવામાં આવતી હતી.
જે મહિલાઓ ભાગવાનો પ્રયાસ કરતી હતી તેમને ગંભીર સજા આપવામાં આવતી હતી અને ક્યારેક મારી પણ નાખવામાં આવતી હતી.
કમ્ફર્ટ સ્ટેશન ક્યાં ક્યાં હતા?
જાપાની સેનાએ પોતાના કબજા હેઠળના અનેક વિસ્તારોમાં કમ્ફર્ટ સ્ટેશનો સ્થાપ્યા હતા, જેમાં સામેલ હતા:
ચીન: નાનજિંગ, બેઈજિંગ, શાંઘાઈ સહિત અનેક મોટા શહેરોમાં.
કોરિયા: જાપાની શાસન દરમિયાન કોરિયાઈ મહિલાઓની મોટી સંખ્યામાં ભરતી કરવામાં આવી હતી.
ફિલિપાઈન્સ: અહીં જાપાની કબજા દરમિયાન અનેક મહિલાઓને જાતીય દાસત્વમાં ધકેલી દેવામાં આવી હતી.
બર્મા (મ્યાનમાર), થાઈલેન્ડ, વિયેતનામ, ઈન્ડોનેશિયા, મલય (મલેશિયા) માં પણ કમ્ફર્ટ સ્ટેશનો હાજર હતા.
પ્રશાંત ટાપુઓ જેમ કે તાઈવાન, ગુઆમ, સાઈપનમાં પણ જાપાની સેના માટે આ સ્ટેશનો બનાવવામાં આવ્યા હતા.
ત્યારબાદ આ મહિલાઓનું શું થયું?
બીજા વિશ્વયુદ્ધના અંત પછી, જાપાને કમ્ફર્ટ વૂમન પ્રણાલીનો અંત લાવ્યો હતો. દાયકાઓ સુધી આ બાબતે મૌન જાળવી રાખવામાં આવ્યું હતું. યુદ્ધ સમાપ્ત થયા પછી અનેક મહિલાઓને તેમના પરિવારોએ અપનાવવાનો ઇનકાર કરી દીધો હતો. સમાજમાં તેમને બદનામી અને બહિષ્કારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. તેઓ માનસિક અને શારીરિક રીતે ઊંડા ઘા સાથે જીવન જીવવા મજબૂર રહી હતી.
આશરે 50 વર્ષ પછી સત્ય સામે આવ્યું
1990 ના દાયકામાં જ્યારે કેટલીક જીવિત કમ્ફર્ટ વૂમને જાહેરમાં પોતાની વાર્તાઓ શેર કરી, ત્યારે આ મુદ્દાએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. 1993 માં જાપાન સરકારે “કોનો સ્ટેટમેન્ટ” બહાર પાડ્યું હતું, જેમાં પ્રથમ વખત સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું કે જાપાની સેના કમ્ફર્ટ વૂમન પ્રણાલીમાં સામેલ હતી. 2015 માં, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા વચ્ચે એક કરાર થયો હતો, જે અંતર્ગત જાપાને પીડિત મહિલાઓ માટે વળતરની જાહેરાત કરી હતી. જાપાને આ બાબતે આંશિક રીતે માફી માંગી છે, પરંતુ અનેક જાપાની રાષ્ટ્રવાદીઓ આ હકીકતને નકારે છે. જ્યારે દક્ષિણ કોરિયા અને અન્ય પ્રભાવિત દેશોમાં આજે પણ આ એક મોટો મુદ્દો છે.
કમ્ફર્ટ વૂમન સ્મારક
કમ્ફર્ટ વૂમન આજે પણ ઇતિહાસનો એક સંવેદનશીલ અને વિવાદાસ્પદ વિષય છે. આ વિષય પર અનેક સ્મારકો અને સંગ્રહાલયો બનાવવામાં આવ્યા છે, ખાસ કરીને દક્ષિણ કોરિયામાં. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે, માનવ અધિકાર સંગઠનોએ જાપાન પાસે આ મુદ્દે વધુ જવાબદારી લેવાની માંગ કરી છે.
જો પ્રેમ થઈ જતો તો?
જાપાની સૈનિકોને કમ્ફર્ટ વૂમન સાથે પ્રેમ કરવાની સખત મનાઈ હતી. જો ક્યારેય કોઈ સૈનિક અને કમ્ફર્ટ વૂમન વચ્ચે પ્રેમ થઈ જતો, તો તેને ખતમ કરવા માટે દબાણ કરવામાં આવતું હતું. આ બદલ જાપાની સૈનિક અને મહિલા બંનેને સખત સજા આપવામાં આવતી હતી. જાપાની સૈનિકને જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવતો હતો અને મહિલાને શારીરિક ત્રાસ (Physical torture) આપવામાં આવતો હતો.
બાળકો પણ થયા
હા, કેટલીક કમ્ફર્ટ વૂમન ગર્ભવતી થઈ અને તેમને બાળકો પણ થયા. પરંતુ જાપાની સેના ક્યારેય એવું ઈચ્છતી ન હતી કે તેઓ ગર્ભવતી થાય કે બાળકને જન્મ આપે. જાપાની સેનાએ અનેક જગ્યાએ ડોક્ટરોની નિમણૂક કરી રાખી હતી, જેઓ આ મહિલાઓનો જબરદસ્તી ગર્ભપાત કરાવતા હતા જેથી તેઓ સૈનિકોની “સેવા” ચાલુ રાખી શકે. જોકે કેટલીક મહિલાઓ ગર્ભપાતથી બચી ગઈ અને તેમણે બાળકોને જન્મ આપ્યો હતો.
બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી, જાપાની સૈનિકો પોતાના દેશ પરત ફર્યા હતા. તેઓ પોતાની પાછળ અનેક એવા બાળકો છોડી ગયા જેની ઓળખ સ્પષ્ટ ન હતી. કેટલીક માતાઓએ તે બાળકોને દત્તક આપવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ તેમને અપનાવનાર કોઈ ન હતું.
અન્ય અનેક દેશોમાં પણ આવું થયું હતું
નાઝી જર્મની (બીજું વિશ્વયુદ્ધ, 1939-1945): નાઝી શાસન દરમિયાન જર્મન સૈનિકો માટે “વેહરમાક્ટ-બ્રોડેલ” (Wehrmacht Brothels) નામના વેશ્યાલયો બનાવવામાં આવ્યા હતા, જ્યાં મહિલાઓને જબરદસ્તી રાખવામાં આવતી હતી. મોટાભાગની મહિલાઓ કબજા હેઠળના દેશો (ફ્રાન્સ, પોલેન્ડ, યુક્રેન અને રશિયા) માંથી લાવવામાં આવતી હતી. અનેક યહૂદી અને સ્લેવ મહિલાઓને પણ યાતના શિબિરોમાં જાતીય દાસત્વ માટે મજબૂર કરવામાં આવી હતી.
સોવિયત સંઘની લાલ સેના (1944-1945, બીજા વિશ્વયુદ્ધના અંતમાં): જ્યારે સોવિયત સેનાએ જર્મની, પોલેન્ડ અને અન્ય યુરોપિયન દેશોમાં પ્રવેશ કર્યો ત્યારે મોટા પાયે મહિલાઓ સાથે રેપના કિસ્સાઓ સામે આવ્યા હતા. કેટલાક અંદાજ મુજબ, 1945 માં બર્લિન પર કબજા દરમિયાન 10 લાખથી વધુ જર્મન મહિલાઓ પર રેપ કરવામાં આવ્યો હતો.
અમેરિકી અને મિત્ર દેશોની સેનાઓ: ફ્રાન્સમાં 1944-1945 દરમિયાન અમેરિકી, બ્રિટિશ અને ફ્રેન્ચ સૈનિકો પર પણ રેપ અને જાતીય હિંસાના આરોપો લાગ્યા હતા. અમેરિકી સેનાએ કોરિયા અને વિયેતનામ યુદ્ધ દરમિયાન સ્થાનિક મહિલાઓ સાથે સંબંધો બાંધ્યા હતા અને કેટલીક જગ્યાએ સૈનિકો માટે વેશ્યાલયોનું સંચાલન પણ કર્યું હતું. કોરિયાઈ યુદ્ધ (1950-1953) દરમિયાન દક્ષિણ કોરિયામાં અમેરિકી સૈનિકો માટે વેશ્યાલયો બનાવવામાં આવ્યા હતા જ્યાં સ્થાનિક મહિલાઓને રાખવામાં આવતી હતી.
વિયેતનામ યુદ્ધ (1955-1975): વિયેતનામ યુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકી સૈનિકો માટે “બાર ગર્લ” અને “આર એન્ડ આર (રેસ્ટ એન્ડ રિકવરી) કેન્દ્રો” બનાવવામાં આવ્યા હતા જ્યાં મહિલાઓનું શોષણ કરવામાં આવ્યું હતું. અમેરિકી અને દક્ષિણ કોરિયાઈ સૈનિકોએ અનેક વિયેતનામી મહિલાઓ પર રેપ કર્યો હતો, જેનાથી હજારો “લાઈ દાઈ હાન” (કોરિયન-વિયેતનામી મિશ્રિત બાળકો) પેદા થયા હતા.
બોસ્નિયા યુદ્ધ (1992-1995): બાલ્કન સંઘર્ષ દરમિયાન સર્બિયન દળોએ મુસ્લિમ બોસ્નિયાઈ મહિલાઓને “રેપ કેમ્પ” માં કેદ કરી હતી અને સંગઠિત રીતે તેમનું શોષણ કર્યું હતું. અંદાજ છે કે આ યુદ્ધ દરમિયાન 20,000 થી વધુ મહિલાઓને રેપનો શિકાર બનાવવામાં આવી હતી.
