Europe Heatwaves: યુરોપને ગરમીથી શેકવાનું કારણ ઓમેગા બ્લોક છે. મે 2026 થી અહીં શરૂ થયેલો હીટવેવનો સિલસિલો હવે ચરમસીમા પર પહોંચી ગયો છે. મહાદ્વીપના મોટાભાગના દેશો તેની ઝપેટમાં છે. સૌથી વધુ ખરાબ હાલત તો ફ્રાન્સની છે, જ્યાં ગરમીને કારણે એક હજારથી વધુ લોકોના મોત થયા હોવાની વાત કહેવામાં આવી છે. હજુ આ આંકડો વધુ વધી શકે છે. ફ્રાન્સના હવામાન વિભાગ મેટિયો ફ્રાન્સ મુજબ ઓમેગા બ્લોકને કારણે જ હીટવેવ ચરમસીમા પર પહોંચે છે.
ઓમેગા ગ્રીક ભાષાનો એક અક્ષર છે જે લગભગ O ની જેમ હોય છે. વાસ્તવમાં યુરોપ પર જ્યારે હાઈ પ્રેશર સિસ્ટમ બને છે તો હવા ઓમેગાની જેમ જ આકાર બનાવી લે છે. આને જ ઓમેગા બ્લોક કહે છે. ઓમેગા બ્લોકને કારણે જ એટલાન્ટિક મહાસાગર તરફથી આવતી ઠંડી હવા એન્ટ્રી કરી શકતી નથી. ઓમેગા બ્લોકની અંદર ઘણા દિવસ સુધી ગરમ હવા જમા રહે છે, જેને હવામાન વિજ્ઞાની હીટ ડોમ કહે છે.
માત્ર ફ્રાન્સ જ નહીં સ્પેન, જર્મની, પોર્ટુગલ, ડેનમાર્ક અને સ્વિટ્ઝરલેન્ડમાં પણ હાલત ખરાબ છે. ફ્રાન્સના હવામાન વિભાગ મેટિયો ફ્રાન્સ મુજબ 23 જૂને દેશ 1947 પછી સૌથી વધુ ગરમ રહ્યો. કેટલાક વિસ્તારોમાં તાપમાન 44.4 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું હતું. બ્રિટનમાં તો પહેલીવાર ગરમીની સિઝનને લઈને રેડ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.
ફ્રાન્સની રાષ્ટ્રીય સ્વાસ્થ્ય એજન્સી મુજબ હીટવેવ દરમિયાન ફ્રાન્સમાં પાછલા મહિનાઓની સરેરાશ કરતા લગભગ 1,000 વધારાના મોત નોંધાયા, અને આ આંકડો વધુ વધવાની આશંકા છે. સમગ્ર યુરોપમાં અત્યાર સુધી 1,300 થી વધુ મોત થયા હોવાના સમાચાર છે. ફ્રાન્સના ગૃહ મંત્રી મુજબ હીટવેવની ચરમસીમા દરમિયાન એમ્બ્યુલન્સ સેવાઓને 1 લાખ 22 હજારથી વધુ કોલ મળ્યા છે.
WHO મુજબ ભીષણ ગરમી એક સાઈલન્ટ કિલરની જેમ છે. સંગઠનના એક રિપોર્ટ અનુસાર સન 2000 થી 2019 ની વચ્ચે જ દર વર્ષે લગભગ 4 લાખ 89 હજાર લોકોના ગરમીને કારણે મોત થયા છે. WHO ના પ્રમુખ ટેડ્રોસ એડનોમ ઘેબ્રેયેસસે હીટવેવને ખૂબ ચિંતાજનક ગણાવી છે. તેમણે કહ્યું છે કે આ સમયે યુરોપના 15 કરોડ લોકો ભીષણ ગરમીમાં જીવી રહ્યા છે.
હીટવેવ આ વખતે વધુ જોખમી એટલા માટે પણ માનવામાં આવી રહી છે, કારણ કે આ વખતે ગરમી સરેરાશ તાપમાન કરતા ઘણી વધારે છે. યુરોપના મોટાભાગના દેશોમાં જૂનમાં સરેરાશ તાપમાન 20 થી 28 ડિગ્રી સેલ્સિયસની વચ્ચે રહે છે. આ વખતે ઘણા વિસ્તારો એવા રહ્યા જ્યાં તાપમાન સામાન્ય કરતા 10 થી 15 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધારે નોંધાયું છે.
યુરોપ માટે હીટવેવ કોઈ નવી વાત નથી, પરંતુ આ વખતે હાલત વધુ ખરાબ થઈ રહી છે. આ પહેલા યુરોપ માટે સૌથી વિનાશકારી હીટવેવ 2003 ની માનવામાં આવી હતી, જેમાં એકલા ફ્રાન્સમાં હજારો લોકોના મોત થયા હતા. આ ઉપરાંત 2019 માં પણ હીટવેવને કારણે ફ્રાન્સ સહિત અન્ય દેશોમાં તાપમાનના નવા રેકોર્ડ બન્યા હતા.
આ વખતે હીટવેવ એટલા માટે અલગ છે કારણ કે તે મે મહિનાના છેલ્લા સપ્તાહથી જ શરૂ થઈ ગઈ હતી, એટલે કે સામાન્ય કરતા વધુ વહેલી. જૂનમાં તેની બીજી લહેર આવી, જેણે ફ્રાન્સમાં 75 વર્ષનો રેકોર્ડ તોડી નાખ્યો. વિશ્વ હવામાન સંગઠન મુજબ 1976 ની ઐતિહાસિક હીટવેવ પછી યુરોપનું સરેરાશ તાપમાન લગભગ 2 ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધી ગયું છે.
