Japan Patriot Missile Export: જાપાની મીડિયાએ સંરક્ષણ સૂત્રોને ટાંકીને દાવો કર્યો છે કે જાપાને ઇતિહાસમાં પહેલીવાર પોતાના દેશમાં બનેલી પેટ્રિઅટ સપાટીથી હવા મિસાઇલ ઇન્ટરસેપ્ટર (Patriot Surface-to-Air Missile Interceptor) અમેરિકાને નિકાસ કરી છે. જોકે, તેની સંખ્યાનો ખુલાસો કરવામાં આવ્યો નથી.
આ પગલું માત્ર એક લશ્કરી સોદો નથી, પરંતુ જાપાનની દાયકાઓ જૂની સંરક્ષણ નીતિમાં એક મોટો બદલાવ માનવામાં આવે છે. જાપાને બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી પોતાની સૈન્ય શક્તિને માત્ર રક્ષણાત્મક રાખવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી.
૧. જાપાને ડિસેમ્બર ૨૦૨૩ માં બદલ્યા નિયમો
ક્યોદો ન્યૂઝ એજન્સીના જણાવ્યા મુજબ, આ નિકાસ તે નવા નિયમો હેઠળ શક્ય બની છે, જેને જાપાને ડિસેમ્બર ૨૦૨૩ માં લાગુ કર્યા હતા. આ નિયમોએ હથિયારોની નિકાસ પરના ઘણા પ્રતિબંધોમાં આંશિક ઢીલ આપી છે. હવે જાપાન લાઇસન્સ પ્રાપ્ત દેશોને માત્ર પાર્ટ્સ જ નહીં, પરંતુ સંપૂર્ણ હથિયાર સિસ્ટમ પણ મોકલી શકે છે.
૨. PAC-3 ઇન્ટરસેપ્ટર્સ શું છે?
મિસાઇલની ક્ષમતા: અમેરિકાને મોકલાયેલી આ મિસાઇલો પેટ્રિઅટ PAC-3 ઇન્ટરસેપ્ટર છે, જે બેલેસ્ટિક અને ક્રુઝ મિસાઇલો જેવા દુશ્મનના હથિયારોને હવામાં જ તોડી પાડવા સક્ષમ છે.
ઉત્પાદન: આ મિસાઇલ સિસ્ટમ અમેરિકન લાઇસન્સ હેઠળ જાપાનમાં મિત્સુબિશી હેવી ઇન્ડસ્ટ્રીઝ દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
નિકાસનું કારણ: જાપાનનું કહેવું છે કે આ નિકાસ અમેરિકાના સૈન્ય સ્ટોકને ભરવા માટે છે, કારણ કે યુક્રેન સંઘર્ષને કારણે અમેરિકા તેના સહયોગીઓને સતત મિસાઇલ સહાય આપી રહ્યું છે, જેનાથી તેના ભંડાર પર દબાણ વધી રહ્યું છે.
૩. રાજકીય સંવેદનશીલતા અને શરતો
જાપાન સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ મિસાઇલો ફક્ત અમેરિકાના ઉપયોગ માટે છે અને વોશિંગ્ટન તેને કોઈ ત્રીજા દેશને મોકલશે નહીં.
શાંતિપૂર્ણ રાષ્ટ્રની નીતિ: બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી જાપાને “માત્ર સંરક્ષણ”ની નીતિ અપનાવી હતી, જેના હેઠળ હથિયારોની વિદેશમાં નિકાસ લગભગ સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત હતી. આ સોદો મોટા રાજકીય વિચાર-વિમર્શ પછી જ શક્ય બન્યો છે.
૪. નીતિ બદલવા પાછળનું કારણ
સમર્થકોનું માનવું છે કે બદલાતા સુરક્ષા માહોલ, જેમાં ચીનની વધતી સૈન્ય ગતિવિધિઓ, ઉત્તર કોરિયાના મિસાઇલ પરીક્ષણો અને એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રની અસ્થિરતા સામેલ છે, તેના કારણે જાપાને પોતાની ભૂમિકા મજબૂત કરવી જરૂરી છે.
સુરક્ષા ભાગીદારી: અમેરિકાને મિસાઇલ મોકલવાથી જાપાન-અમેરિકાની સુરક્ષા ભાગીદારી વધુ ભરોસાપાત્ર બને છે અને સંયુક્ત સંરક્ષણ વ્યૂહરચનાને મજબૂત બનાવે છે.
જોકે, વિરોધીઓ દલીલ કરે છે કે આ પગલું જાપાનને આંતરરાષ્ટ્રીય સંઘર્ષોમાં બિનજરૂરી રીતે ખેંચી શકે છે અને તેની “શાંતિપૂર્ણ રાષ્ટ્ર” તરીકેની ઓળખને નબળી પાડી શકે છે.
