Pakistan Nuclear Command: પાકિસ્તાનની શહબાઝ શરીફ સરકારે એક મોટા નિર્ણય હેઠળ લેફ્ટિનન્ટ જનરલ આમિર રઝાને ફોર સ્ટાર જનરલના પદ પર બઢતી આપતાં નેશનલ સ્ટ્રેટેજિક કમાન્ડ (એનએસસી)ના પ્રથમ કમાન્ડર તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે. હવે દેશની વ્યૂહાત્મક પરમાણુ સંપત્તિઓની કમાન તેમના હાથમાં રહેશે. આ પદ પાકિસ્તાનના 27મા બંધારણીય સુધારા હેઠળ બનાવવામાં આવ્યું છે. આ બંધારણીય સુધારો આર્મી ચીફ ફીલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીરને અભૂતપૂર્વ સત્તાઓ આપવા માટે લાવવામાં આવ્યો હતો, જેમાં પાકિસ્તાની સેનાની ચેન ઓફ કમાન્ડમાં મોટા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે.
મુનીરના હાથમાં પરમાણુ હથિયારોની કમાન્ડ
નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ પુનર્ગઠન બાદ ફીલ્ડ માર્શલ અસીમ મુનીરના હાથમાં પાકિસ્તાનના પરમાણુ હથિયારોની કમાન્ડ પણ આવી ગઈ છે. મુનીર હાલમાં ચીફ ઓફ ડિફેન્સ ફોર્સિસ (સીડીએફ) અને ચીફ ઓફ આર્મી સ્ટાફ બંનેની ભૂમિકાઓ નિભાવી રહ્યા છે. આ પહેલાં પાકિસ્તાનના પરમાણુ હથિયારો પર પરંપરાગત રીતે નાગરિક સરકારના નેતૃત્વ હેઠળની નેશનલ કમાન્ડની મુખ્ય ભૂમિકા હતી. હવે નવી ચેન ઓફ કમાન્ડ હેઠળ વડાપ્રધાનની ભૂમિકા માત્ર માહિતી મેળવવા સુધી મર્યાદિત રહી ગઈ છે.
મુનીર બન્યા પાકિસ્તાનના સુપરબોસ
નેશનલ સ્ટ્રેટેજિક કમાન્ડનું ઓપરેશન પ્લાન મોટા ભાગે ચીનની પીપલ્સ લિબરેશન આર્મીની સૈન્ય રચના જેવું છે. આ પુનર્ગઠનનો હેતુ એક કેન્દ્રીકૃત જૉઇન્ટ ઓપરેશન કમાન્ડ બનાવવાનો છે, જેમાં આર્મી, નેવી, એર ફોર્સ, રોકેટ ફોર્સ અને સ્ટ્રેટેજિક કમાન્ડનો સમાવેશ થાય છે. સ્ટ્રેટેજિક પ્લાન્સ ડિવિઝન (એસપીડી)ના સહયોગથી એનએસસી પરમાણુ હથિયારોના ભંડાર, ડિલિવરી સિસ્ટમ અને મિસાઇલ વિકાસને એક જ કેન્દ્રીકૃત કમાન્ડ હેઠળ લાવે છે. તેના સુપરબોસ અસીમ મુનીર છે.
પાકિસ્તાની સૈન્ય કમાન્ડના પુનર્ગઠનની શરૂઆત ત્યારે થઈ હતી, જ્યારે ગયા વર્ષે સંસદે બંધારણીય સુધારાઓને મંજૂરી આપ્યા બાદ અસીમ મુનીરને પાકિસ્તાનના પ્રથમ ચીફ ઓફ ડિફેન્સ ફોર્સિસ (સીડીએફ) તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. મુનીર આર્મી ચીફ તરીકે પણ કાર્ય કરી રહ્યા છે. આ રીતે તેઓ પાકિસ્તાનના પ્રથમ સૈન્ય અધિકારી બન્યા છે, જે એક જ સમયે બંને પદો પર છે. તેનાથી મુનીરના નેતૃત્વ હેઠળ દેશના સૈન્ય દળો પર એકીકૃત કમાન્ડ સ્થાપિત થાય છે.
નિયુક્તિના નિર્ણયને કોઈ અદાલતમાં પડકારી શકાશે નહીં
બંધારણીય સુધારામાં સીએનએસસીની નિયુક્તિ, પુનર્નિયુક્તિ અથવા કાર્યકાળ વધારાને ન્યાયિક સમીક્ષાથી પણ અલગ રાખવામાં આવ્યા છે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે નિયુક્તિ કરનાર અધિકારીના નિર્ણય પર કોઈપણ અદાલતમાં કોઈપણ આધાર પર પ્રશ્ન ઉઠાવી શકાશે નહીં. આ સુધારાઓએ પાકિસ્તાનની સૈન્ય કમાન્ડ વ્યવસ્થાને સંપૂર્ણપણે બદલી નાખી છે. તેમાં કામગીરી સંબંધિત અધિકારો ચીફ ઓફ ડિફેન્સ ફોર્સિસ પાસે લાવવામાં આવ્યા છે, જ્યારે વ્યૂહાત્મક પરમાણુ સંપત્તિઓની જવાબદારી નેશનલ સ્ટ્રેટેજિક કમાન્ડના કમાન્ડરના પદને સોંપવામાં આવી છે.
