Kiran Rijiju: પ્રદર્શનકારીઓ સામે પોલીસ કાર્યવાહીના બચાવમાં રિજિજુ, ‘દિલ્હી પોલીસની પ્રશંસા થવી જોઈએ’
Kiran Rijiju: કેન્દ્રીય સંસદીય કાર્ય મંત્રી કિરણ રિજિજુએ મંગળવારે (18 ઓગસ્ટ) ગયા મહિને રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં વિદ્યાર્થી પ્રદર્શનકારીઓ સામે દિલ્હી પોલીસની કાર્યવાહીના બચાવમાં કહ્યું. તેમણે કહ્યું કે ‘એક પણ વ્યક્તિનું મોત થયું નથી’ અને તેના માટે પોલીસની ‘પ્રશંસા થવી જોઈએ.’
રિજિજુની આ ટિપ્પણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે દિલ્હી પોલીસે સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરેલા સોગંદનામામાં કહ્યું છે કે 200 પ્રદર્શનકારીઓ ઘાયલ થયા હતા.
બીજી તરફ, રિજિજુએ બિહારના સીવાનમાં AK-47 રાઇફલના ઉપયોગનો ઇનકાર કર્યો છે. જોકે, બિહાર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અલગ સોગંદનામામાં કહ્યું છે કે સીવાનમાં પ્રદર્શનકારીઓ સામે AK-47નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તેનાથી કોઈ વ્યક્તિ ઘાયલ થયું નહોતું.
આ ઉપરાંત, રિજિજુએ કહ્યું છે કે કોઈ પણ વ્યક્તિને ગંભીર ઈજા થઈ નથી. જોકે, એક RTIના જવાબથી જાણવા મળ્યું છે કે 20 જુલાઈએ સંસદ માર્ચ દરમિયાન પેલેટ ગનથી ઓછામાં ઓછા 10 લોકો ઘાયલ થયા હતા.
દિલ્હીમાં થયેલા પ્રદર્શન બાદ હોસ્પિટલના રેકોર્ડ અને પીડિતોના નિવેદનોથી જાણવા મળ્યું કે અનેક લોકોને ગંભીર ઈજાઓ થઈ હતી. તેમાં 25 વર્ષીય ઇર્શાદ શેખ, દિલ્હી યુનિવર્સિટીના 19 વર્ષીય વિદ્યાર્થી સાહિલ લોચબ અને આઉટલુક મેગેઝિનમાં કામ કરતા 28 વર્ષીય પત્રકારનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, 32 વર્ષીય નૂતન નામની મહિલાને પણ દિલ્હીમાં ગોળી વાગવાથી ઈજા થઈ હતી.
આ છતાં મંત્રીએ કોઈપણ પ્રકારની ગોળીબારીનો ઇનકાર કર્યો. તેના બદલે તેમણે અગાઉની કોંગ્રેસ સરકારો દરમિયાન થયેલી પોલીસ કાર્યવાહીની વાત કરતાં કહ્યું કે તે સમયે ‘ગોળીબારીમાં હજારો લોકો માર્યા ગયા હતા’, જ્યારે ગયા મહિને થયેલા યુવા પ્રદર્શનમાં એક પણ વ્યક્તિનું મોત થયું નથી.
રિજિજુએ આ વાત એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કહી. ઇન્ટરવ્યૂ દરમિયાન જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું, ‘ગોળી તો ચાલી છે’, ત્યારે રિજિજુએ તરત જવાબ આપ્યો, ‘ક્યાં ચાલી?’ જ્યારે ઇન્ટરવ્યૂ લેનાર વ્યક્તિએ કહ્યું કે AK-47નો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, ત્યારે રિજિજુએ પ્રદર્શનકારીઓ સામે પોલીસ કાર્યવાહીના બચાવમાં કહ્યું કે તેમાં એક પણ વ્યક્તિનું મોત થયું નથી.
તેમણે કહ્યું, ‘હું તેને ફરીથી કહેવા માંગુ છું જેથી તમારા અને લોકોના મનમાં આ વાત સ્પષ્ટ થઈ જાય. એક પણ વ્યક્તિનું મોત થયું નથી, એક પણ વ્યક્તિનું હાડકું તૂટ્યું નથી. એક પણ પ્રદર્શનકારી ગંભીર ઈજા સાથે હોસ્પિટલમાં દાખલ નથી.’
તેમણે આગળ કહ્યું, ‘આટલું મોટું આંદોલન થયું, હજારો લોકો એકઠા થયા અને વિદ્યાર્થીઓની આડમાં ઘણા બધા ગુનેગારો પણ આવી ગયા. અડધાથી વધુ લોકો, પછી ભલે તેઓ આમ આદમી પાર્ટીના હોય, ડફલી વગાડનારા લોકો હોય, ભીમ આર્મી હોય કે સમાજવાદી પાર્ટી, લોકોને હિંસા માટે ઉશ્કેરવા આવ્યા હતા. છતાં એક પણ મોત થયું નથી.’
ત્યારબાદ રિજિજુએ દિલ્હી પોલીસની પ્રશંસા કરવાની વાત કહી અને અગાઉની કોંગ્રેસ સરકારોનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે જો તે સમયે આટલા મોટા પાયે પ્રદર્શન થયું હોત તો હજારો લોકો માર્યા ગયા હોત, જેમ કે અગાઉ થયું છે.
તેમણે કહ્યું કે આટલા મોટા પ્રદર્શનને કોઈ પણ મોત અને એક પણ ગંભીર ઈજા વિના સંભાળવા માટે દિલ્હી પોલીસ અને વહીવટીતંત્રની પ્રશંસા થવી જોઈએ. પરંતુ અહીં લોકો ગોળીઓ ચલાવવાની વાત કરી રહ્યા છે.
મંત્રીએ આગળ કહ્યું, ‘કોંગ્રેસના સમયગાળા દરમિયાન ખરેખર ગોળીબારીમાં હજારો લોકો માર્યા ગયા છે. પ્રદર્શન દરમિયાન દિલ્હી વહીવટીતંત્રની પ્રશંસા થવી જોઈએ કે પ્રદર્શન દરમિયાન એક પણ લાઠીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી. અંતે જ્યારે તેમણે બળજબરીથી સંસદ તરફ માર્ચ કર્યો, ત્યારે જ તેમને રોકવામાં આવ્યા. કોઈ મોત થયું નથી. તો શું દિલ્હી પોલીસની પ્રશંસા થવી જોઈએ કે નહીં? દિલ્હી પોલીસે શાંતિ જાળવી રાખી અને પોલીસને માત્ર ગાળો આપવામાં આવી રહી છે. આ યોગ્ય નથી.’
જ્યાં રિજિજુએ બિહારમાં AK-47ના ઉપયોગના સવાલ પર ‘ક્યાં ચાલી?’ કહ્યું, ત્યાં સીવાનમાં પ્રદર્શન દરમિયાન રાઇફલ ચલાવતા જોવા મળેલા એક પોલીસકર્મી સામે વિભાગીય તપાસના આદેશ આપવામાં આવ્યા છે.
બિહાર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ પોતાના જવાબી સોગંદનામામાં કહ્યું છે કે રાજ્યના સીવાન જિલ્લામાં AK-47 રાઇફલનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તેનાથી કોઈ વ્યક્તિ ઘાયલ થયું નથી.
જોકે, સોગંદનામામાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભીડમાં ફસાઈ ગયા બાદ એક કોન્સ્ટેબલે હવામાં ચાર ગોળીઓ ચલાવી હતી. બીજી તરફ, એક ASIએ પોતાની 9MM પિસ્તોલથી બે રાઉન્ડ ફાયર કર્યા, જેના કારણે ત્રણ પ્રદર્શનકારીઓને ‘મામૂલી ગોળીથી થયેલી ઈજાઓ’ થઈ હતી.
જોકે, સોગંદનામામાં એ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે આ ત્રણ પ્રદર્શનકારીઓને AK-47થી ઈજા થઈ નહોતી અને રાજ્યના DGPએ આ હથિયારના ઉપયોગ અંગે નિર્દેશો જાહેર કર્યા હતા.
લાઇવ લૉના અહેવાલ મુજબ, દિલ્હી પોલીસે સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ પોતાના જવાબી સોગંદનામામાં પ્રદર્શનકારીઓ સામે અતિશય બળપ્રયોગનો ઇનકાર કર્યો છે. જોકે, પોલીસે કહ્યું છે કે 200 સામાન્ય લોકો અથવા પ્રદર્શનકારીઓને ઈજાઓ થઈ હતી, જ્યારે 240થી વધુ પોલીસકર્મીઓ ઘાયલ થયા હતા.
વીડિયોમાં દેખાડવામાં આવેલી ખીલાવાળી લાઠીઓના ઉપયોગનો પણ સોગંદનામામાં ઇનકાર કરવામાં આવ્યો છે. પોલીસે કહ્યું કે આ માત્ર એક મામલો હતો, જેમાં લાઠી પ્રદર્શનકારીના હાથમાં હતી, પોલીસ પાસે નહોતી. પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, તે રાષ્ટ્રીય ધ્વજ લગાવેલો એક ડંડો હતો.
દિલ્હી પોલીસે સાદા કપડાંમાં તૈનાત પોલીસકર્મીઓનો પણ બચાવ કર્યો છે. પોલીસે કહ્યું કે પરિસ્થિતિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને સ્પેશિયલ બ્રાન્ચ, સ્પેશિયલ સેલ, ક્રાઇમ બ્રાન્ચ અને સ્થાનિક પોલીસના આ ‘સ્પોટર્સ’ વ્યૂહાત્મક રીતે ભીડમાં સામેલ થઈ ગયા હતા. પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, આવું કરવું ન તો ગેરકાયદેસર છે અને ન તો અસામાન્ય.
રિજિજુ ગયા મહિને પ્રદર્શનકારીઓ પર ગોળી ચલાવવાના ઇનકાર કરનારા ત્રીજા કેન્દ્રીય મંત્રી બની ગયા છે. આ પહેલાં કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયમાં રાજ્ય મંત્રી જિતેન્દ્ર સિંહે સંસદમાં અને આરોગ્ય મંત્રી JP નડ્ડાએ એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં અલગ-અલગ પ્રસંગે દાવો કર્યો હતો કે કોઈ ગોળી ચલાવવામાં આવી નહોતી.
29 જુલાઈએ લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીના આ સવાલના જવાબમાં કે શું કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહે ગોળી ચલાવવાનો આદેશ આપ્યો હતો, જિતેન્દ્ર સિંહે કહ્યું હતું કે આ ‘વારંવાર સ્પષ્ટ કરવામાં આવી ચૂક્યું છે કે કોઈ ગોળીબારી થઈ નથી; માત્ર આંસુ ગેસનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો.’
10 ઓગસ્ટે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં નડ્ડાએ રાહુલ ગાંધી પર નિશાન સાધતાં કહ્યું હતું કે તેમનો ઇરાદો સંસદની કાર્યવાહી અવરોધવાનો હતો અને તેઓ ‘દેશને ગેરમાર્ગે દોરી રહ્યા છે કે જંતર-મંતર પર ગોળી ચલાવવામાં આવી.’
અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે જ્યાં મોદી સરકારના મંત્રીઓ ‘કોઈ ગોળી ચાલી નથી’ કહીને પોતાના જવાબ આપી રહ્યા છે, ત્યાં સરકાર આ પહેલાં સંસદમાં પેલેટ ગનના ઉપયોગ માટે ‘ફાયરિંગ’ અને ‘ગોળીઓ’ જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કરી ચૂકી છે. સરકારે પેલેટ ગનનો ઉલ્લેખ કરતાં ‘પેલેટ’ અથવા ‘રબર બુલેટ’ શબ્દોનો પણ ઉપયોગ કર્યો છે. બીજી તરફ, CRPFએ પોતે અદાલતમાં દાખલ કરેલા એક દસ્તાવેજમાં આ હથિયારના ઉપયોગ માટે ‘ફાયરિંગ’ શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો છે.
