BRICS Summit 2026: રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને નવી દિલ્હીમાં BRICS બિઝનેસ ફોરમમાં BRICSને G7 કરતાં વધુ આર્થિક રીતે શક્તિશાળી ગણાવ્યું છે. તેમણે પશ્ચિમી દેશોના નેતૃત્વવાળા G7 પર નિશાન સાધતા કહ્યું કે વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થામાં BRICS દેશોનું યોગદાન G7 દેશોની સરખામણીમાં વધુ થઈ ગયું છે. તેમણે કહ્યું કે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં વિશ્વની GDPમાં BRICS દેશોની ભાગીદારી 40 ટકાથી વધુ રહી છે, જ્યારે G7નું યોગદાન 29 ટકા છે. PM મોદીએ પણ બાદમાં આ જ આંકડાઓનો ઉલ્લેખ કરીને BRICSના વધતા આર્થિક મહત્વ પર ભાર મૂક્યો. તેમણે કહ્યું કે આજે BRICS દેશો વિશ્વની લગભગ 50 ટકા વસ્તી, લગભગ 40 ટકા GDP અને વૈશ્વિક વેપારના 25 ટકાથી વધુ હિસ્સાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
દુનિયાનું સંતુલન બદલાઈ રહ્યું છે: પુતિન
વ્લાદિમીર પુતિને કહ્યું કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં દુનિયાના આર્થિક ચિત્રમાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે. તેમના અનુસાર જે દેશોને ક્યારેક વૈશ્વિક આર્થિક વિકાસના મુખ્ય કેન્દ્રો માનવામાં આવતા હતા, તેમની જગ્યા હવે નવા આર્થિક કેન્દ્રો લઈ રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે દુનિયા આ સમયે ઊંડા અને માળખાકીય ફેરફારોમાંથી પસાર થઈ રહી છે. તેમણે કહ્યું કે ઊભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓ વૈશ્વિક વિકાસની નવી તાકાત બની રહી છે અને BRICS આ પરિવર્તનનો મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો છે.
પુતિને G7ના નામ પર પણ કટાક્ષ કર્યો. તેમણે તેને ‘કહેવાતું G7’ ગણાવતા સવાલ કર્યો કે આખરે તેને ‘ગ્રુપ ઑફ સેવન’ શા માટે કહેવામાં આવે છે. તેમનું આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે BRICSનું વિસ્તરણ થઈ ચૂક્યું છે અને સંગઠનમાં હવે અગાઉની સરખામણીમાં ઘણા વધુ દેશો સામેલ છે.
‘સ્પર્ધાના નામે પ્રતિબંધો લગાવવામાં આવી રહ્યા છે’
પુતિને પોતાના ભાષણમાં માત્ર GDPના આંકડાઓની તુલના જ કરી નહોતી, પરંતુ પશ્ચિમી દેશોની આર્થિક નીતિઓ પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે પશ્ચિમી દેશો પોતાની જૂની સ્પર્ધાત્મક સરસાઈ હાંસલ કરવા માટે અન્ય દેશોની આર્થિક પ્રગતિને રોકવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. પુતિને કહ્યું કે સામાન્ય રીતે આર્થિક સ્પર્ધાને સકારાત્મક માનવામાં આવે છે, પરંતુ કેટલાક કિસ્સાઓમાં આ સ્પર્ધા ખરાબ સ્વરૂપ લઈ રહી છે.
તેમણે પાઇપલાઇન નષ્ટ કરવામાં આવવી, આંતરરાષ્ટ્રીય પરિવહન કોરિડોરને રોકવા અને દરિયાઈ જહાજોને કબજામાં લેવાની ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો. પુતિને આર્થિક પ્રતિબંધો અને અન્ય દેશો પર દબાણ લાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા ઉપાયોની પણ ટીકા કરી.
રશિયા પર લગાવવામાં આવેલા પ્રતિબંધોનો ઉલ્લેખ કરતા પુતિને દાવો કર્યો કે રશિયા પર 30 હજારથી વધુ પ્રતિબંધો લગાવવામાં આવ્યા છે. તેમના અનુસાર, આ સંખ્યા દુનિયાના બાકીના દેશો પર લગાવવામાં આવેલા પ્રતિબંધોની કુલ સંખ્યાની સરખામણીમાં લગભગ બમણી છે.
પુતિને કહ્યું કે આ પરિસ્થિતિઓ છતાં રશિયાએ પોતાની અર્થવ્યવસ્થા, વિજ્ઞાન, શિક્ષણ, એન્જિનિયરિંગ અને માનવ સંસાધનો પર વિશ્વાસ રાખીને પોતાની રાષ્ટ્રીય સંપ્રભુતાને મજબૂત કરી છે અને વિશ્વસનીય ભાગીદારો સાથે સંબંધો વધાર્યા છે.
BRICSમાં હવે 11 સંપૂર્ણ સભ્ય દેશ
BRICSની શરૂઆત બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત અને ચીન સાથે થઈ હતી. બાદમાં દક્ષિણ આફ્રિકા પણ તેમાં સામેલ થયું. આ કારણે તેનું નામ BRICS બન્યું. વિસ્તરણ બાદ હવે તેમાં 11 સંપૂર્ણ સભ્ય છે. તેમાં બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચીન અને દક્ષિણ આફ્રિકા ઉપરાંત ઇજિપ્ત, ઇથિયોપિયા, ઈરાન, સાઉદી અરેબિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત અને ઇન્ડોનેશિયા સામેલ છે.
આ ઉપરાંત અનેક દેશોને પાર્ટનર દેશનો દરજ્જો પણ આપવામાં આવ્યો છે. તેમાં બેલારુસ, બોલિવિયા, ક્યુબા, કઝાકિસ્તાન, મલેશિયા, નાઇજીરિયા, થાઇલેન્ડ, યુગાન્ડા, ઉઝબેકિસ્તાન અને વિયેતનામ સામેલ છે. આ વિસ્તરણ બાદ BRICSનો આર્થિક અને ભૌગોલિક વ્યાપ અગાઉની સરખામણીમાં ઘણો મોટો થઈ ગયો છે.
G7ની સ્થિતિ શું?
G7 દુનિયાની મુખ્ય વિકસિત અર્થવ્યવસ્થાઓનું જૂથ છે. તેમાં અમેરિકા, કેનેડા, બ્રિટન, ફ્રાન્સ, જર્મની, ઇટાલી અને જાપાન સામેલ છે. યુરોપિયન યુનિયન પણ G7ની બેઠકોમાં સામેલ થાય છે.
BRICS મુખ્યત્વે ઊભરતી અને વિકાસશીલ અર્થવ્યવસ્થાઓનું જૂથ છે, જ્યારે G7માં લાંબા સમયથી દુનિયાની મુખ્ય વિકસિત અર્થવ્યવસ્થાઓ સામેલ રહી છે. પુતિનની ટિપ્પણી આ તફાવત દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થામાં ઊભરતા દેશોનું વજન સતત વધી રહ્યું છે.
BRICSની આર્થિક તાકાત ઝડપથી વધી: મોદી
BRICS બિઝનેસ ફોરમના સમાપન ભાષણમાં PM મોદીએ કહ્યું કે આજે BRICS દેશો દુનિયાની અડધી વસ્તીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેમના અનુસાર, વૈશ્વિક GDPમાં જૂથની ભાગીદારી લગભગ 40 ટકા અને વૈશ્વિક વેપારમાં ભાગીદારી 25 ટકાથી વધુ છે.
Addressing the BRICS Business Forum. Strong business partnerships can open new avenues for growth, innovation and shared prosperity.@BricsIndia2026 https://t.co/EUIH6agfI2
— Narendra Modi (@narendramodi) September 11, 2026
મોદીએ કહ્યું કે છેલ્લા વર્ષોમાં દુનિયાની GDP લગભગ અઢી ગણી વધી છે, જ્યારે BRICS દેશોની સંયુક્ત GDP લગભગ સાડા ચાર ગણી વધી છે. તેમણે કહ્યું કે તેનો અર્થ એ છે કે BRICSની આર્થિક તાકાત દુનિયાની બાકીની અર્થવ્યવસ્થાની સરખામણીમાં લગભગ બમણી ઝડપે વધી છે. મોદીએ BRICS દેશોને વૈશ્વિક ઇનોવેશનના મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર તરીકે પણ રજૂ કર્યા. તેમણે કહ્યું કે જમીની સ્તરના પ્રયોગોથી લઈને અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી સુધી, BRICS દેશોમાં નવી સંભાવનાઓ વિકસિત થઈ રહી છે.
ભારતે વેપાર અને MSME પર ભાર મૂક્યો
BRICS બિઝનેસ ફોરમના ઉદ્ઘાટન સત્રમાં કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલે કહ્યું કે ભારતની BRICS અધ્યક્ષતા દરમિયાન સભ્ય દેશો વચ્ચે વધુ સંતુલિત વેપારને પ્રોત્સાહન આપવાનું લક્ષ્ય છે. તેમણે BRICS દેશો વચ્ચે સેવાઓના વેપારને વધારવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો.
ગોયલે કહ્યું કે ભારત ઈચ્છે છે કે BRICS સહયોગનો લાભ ખેડૂતો, મહિલાઓ, યુવા ઉદ્યોગસાહસિકો અને નાના તથા મધ્યમ ઉદ્યોગો એટલે કે MSMEsને મળે.
મોદી-પુતિનની દ્વિપક્ષીય મુલાકાત
BRICS સંમેલનથી અલગ PM મોદી અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પુતિન વચ્ચે દ્વિપક્ષીય બેઠક પણ થઈ. બંને નેતાઓએ રાજકીય, આર્થિક, સંરક્ષણ, ઊર્જા, અવકાશ, કૌશલ્ય વિકાસ અને લોકો વચ્ચેના સંપર્ક સહિત ભારત-રશિયા સંબંધોની પ્રગતિની સમીક્ષા કરી.
બંને નેતાઓએ પશ્ચિમ એશિયા અને કાળા સમુદ્ર વિસ્તારમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષો પર પણ ચર્ચા કરી. આ સંઘર્ષોની અસર દરિયાઈ વેપાર અને ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા પર પડી રહી છે. ભારતે ફરી એકવાર કહ્યું કે સંઘર્ષોનો ઉકેલ સંવાદ અને રાજદ્વારી માધ્યમો દ્વારા થવો જોઈએ. ભારતે શાંતિના પ્રયાસોમાં સહયોગ કરવાની પોતાની ઇચ્છા પણ પુનરાવર્તિત કરી.
બેઠક બાદ પુતિને PM મોદીને રશિયા આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું. તેમણે આગામી ભારત-રશિયા વાર્ષિક શિખર સંમેલન માટે મોદીને આમંત્રિત કર્યા, જેને પ્રધાનમંત્રીએ સ્વીકારી લીધું. સંમેલનની તારીખ બંને દેશો વચ્ચે રાજદ્વારી માધ્યમોથી નક્કી કરવામાં આવશે. બેઠક બાદ બંને નેતાઓ પુતિનની કારમાં એકસાથે રવાના થયા. તાજેતરના વર્ષોમાં બંને નેતાઓની એકસાથે કારમાં મુસાફરી કરવાનો આ ચોથો પ્રસંગ છે.
યુક્રેન યુદ્ધ પર ભારતનો સંદેશ- ‘યુદ્ધનો અંત જરૂરી’
યુક્રેન યુદ્ધને લઈને ભારત સતત સંવાદ અને રાજદ્વારી માધ્યમો પર ભાર આપતું રહ્યું છે. 31 ઓગસ્ટે બિશ્કેકમાં SCO શિખર સંમેલન દરમિયાન PM મોદીએ પુતિનને કહ્યું હતું કે યુદ્ધનો દરેક દિવસ માનવતાને પાછળ ધકેલી દે છે, જ્યારે શાંતિની દિશામાં ઉઠાવવામાં આવેલું દરેક પગલું નવી આશા પેદા કરે છે.
મોદીએ કહ્યું હતું કે દુનિયાએ સતત ચાલતા યુદ્ધોથી આગળ વધીને યુદ્ધને સમાપ્ત કરવાની દિશામાં આગળ વધવું જોઈએ. તેમણે કહ્યું હતું કે ભારત યુક્રેન યુદ્ધના શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ માટેના તમામ પ્રયાસોનું સમર્થન કરે છે અને જરૂર પડ્યે શાંતિના પ્રયાસોમાં સહયોગ કરવા માટે તૈયાર છે. ફેબ્રુઆરી 2022માં રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ શરૂ થયા બાદથી ભારતે રશિયા સાથે પોતાના સંબંધો જાળવી રાખીને સતત સંવાદ અને રાજદ્વારી માધ્યમો દ્વારા ઉકેલનું સમર્થન કર્યું છે.
બહરહાલ, BRICS સંમેલનમાં પુતિનનું G7 સાથે GDPની તુલના કરતું નિવેદન અને PM મોદીનો એ જ આર્થિક તાકાત પર ભાર એ દર્શાવે છે કે ભારત અને રશિયા BRICSને બદલાતી વૈશ્વિક આર્થિક વ્યવસ્થામાં એક મોટા મંચ તરીકે રજૂ કરી રહ્યા છે.
