Acharya Devvrat Natural Farming: ગુજરાતના રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતે પ્રાકૃતિક કૃષિ સંવાદમાં ખેડૂતોને યુરિયા, ડીએપી અને જંતુનાશકનો ઉપયોગ બંધ કરી ઝેરવાળી ખેતી છોડવા આહ્વાન કર્યું. ગુજરાતના નવ લાખ ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતી સાથે જોડવાની યાત્રા અંતર્ગત આયોજિત એક પરિસંવાદમાં રાજ્યપાલે જણાવ્યું કે 105 માતાઓના દૂધનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું ત્યારે તે દૂધમાં પણ યુરિયા, જંતુનાશક અને ડિટર્જન્ટ મળી આવ્યા.
ગુજરાતના રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતે હિમાચલ પ્રદેશમાં રાજ્યપાલ તરીકે ફરજ બજાવતા સમયે પ્રાકૃતિક ખેતીના અભિયાનની શરૂઆત કરી હતી. લગભગ અઢી લાખ ખેડૂતોને તેની સાથે જોડ્યા બાદ તેમણે ગુજરાતમાં તેની શરૂઆત કરી.
રાજ્યપાલ સાથેના પરિસંવાદમાં કૃષિ મંત્રી જીતુભાઈ વાઘાણી, માહિતી અને પ્રસારણ વિભાગ તથા મુખ્યમંત્રી કાર્યાલયના સચિવ ડૉ. વિક્રાંત પાંડે અને કૃષિ વિભાગના અગ્ર સચિવ આર સી મીણા પણ ઉપસ્થિત રહ્યા.
રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતે જણાવ્યું કે તેઓ ચાલો ગામની તરફ અભિયાન અંતર્ગત દર અઠવાડિયે એક તાલુકાના કોઈ ગામમાં જઈને ત્યાં રાત્રિ રોકાણ કરે છે અને ખેડૂતો, ગ્રામજનો, મહિલાઓ તથા બાળકો સાથે સંવાદ કરીને ખેતી, જીવનશૈલી, ખાનપાન અને તેમના દૈનિક જીવનના સુખ-દુઃખ અંગે ચર્ચા કરે છે.
હરિયાણાના કુરુક્ષેત્રમાં પોતાના ગુરુકુળમાં 180 એકર જમીનમાં સફળ પ્રાકૃતિક ખેતીના પ્રયોગ બાદ હવે તેમના આ અનુભવનો લાભ હિમાચલ અને ગુજરાત રાજ્યના ખેડૂતોને મળી રહ્યો છે.
હરિત ક્રાંતિ બાદ જમીનમાં યુરિયાનો ઉપયોગ વધ્યો
રાજ્યપાલે હરિત ક્રાંતિની ચર્ચા કરતાં જણાવ્યું કે જ્યારે વૈજ્ઞાનિક સ્વામીનાથને તેની શરૂઆત કરી ત્યારે દેશની જમીનમાં કાર્બનની માત્રા 2થી અઢી ટકા હતી, જે જંગલની જમીન જેટલી ફળદ્રુપ હતી. તે સમયે જમીનમાં પ્રતિ એકર 13 કિલો યુરિયા નાખવામાં આવતું હતું, પરંતુ આજે પ્રતિ એકર યુરિયાની 13 બોરી નાખવામાં આવી રહી છે.
કૃષિ જમીનની ફળદ્રુપતા ઘટી હોવાનો દાવો
ગુજરાતની ત્રણ કૃષિ વિશ્વવિદ્યાલયોની અહેવાલ જણાવે છે કે આજે દેશની કૃષિ જમીનની ફળદ્રુપતા 0.2થી 0.3 સુધી પહોંચી ગઈ છે, જે બંજર જમીન જેટલી છે. તેમણે 105 માતાઓના દૂધના પરીક્ષણનું ઉદાહરણ આપીને જણાવ્યું કે આ ઝેરથી હવે માતાનું દૂધ પણ અછૂત રહ્યું નથી.
રાસાયણિક ખાતર અને જંતુનાશક જમીનની ફળદ્રુપતા નષ્ટ કરીને માટીની નીચે સિમેન્ટ જેવી કઠોર પરત બનાવી રહ્યા છે, જેના કારણે બેક્ટેરિયા, અળસિયા તથા ધરતીને ફળદ્રુપ બનાવનારા જીવ અને કીટકો નષ્ટ થઈ રહ્યા છે.
આચાર્ય દેવવ્રત જણાવે છે કે જૈવિક ખેતીના નામે વર્મી કમ્પોસ્ટ અને છાણનું ખાતર નાખવામાં આવી રહ્યું છે, પરંતુ આ અસરકારક અને યોગ્ય નથી.
જીવામૃત અને ઘનજીવામૃત બનાવવાની રીત
રાજ્યપાલે જણાવ્યું કે દેશી ગાયના એક ગ્રામ છાણમાં 300 કરોડ બેક્ટેરિયા હોય છે. ગાયનું છાણ, ગૌમૂત્ર, ગોળ, કોઈપણ દાળનો લોટ અથવા બેસન અને માટીને ભેળવીને આ પ્રવાહી જીવામૃત તૈયાર કરવામાં આવે છે, જે માટીને પુનર્જીવિત કરી દે છે. તેને નાખ્યા બાદ ધરતીમાં અળસિયા પેદા થાય છે અને કરોડો બેક્ટેરિયા છોડને ખોરાક તથા નાઇટ્રોજન બનાવીને આપવા લાગે છે.
ગુજરાતના કૃષિ મંત્રી જીતુભાઈ વાઘાણીએ જણાવ્યું કે મુખ્યમંત્રી તરીકે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ગુજરાતના ખેડૂતોના વિકાસ માટે અનેક યોજનાઓ શરૂ કરી હતી. તેમાંની એક પ્રાકૃતિક ખેતીનું અભિયાન છે, જે હવે સફળતા તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. આ ખેતી સાથે જોડાયેલા ખેડૂતોને સરકાર દેશી ગાયના પાલન માટે વાર્ષિક 12 હજાર રૂપિયા ઉપલબ્ધ કરાવે છે. સાથે જ પરંપરાગત બીજના સંરક્ષણ અને તેમના ઉત્પાદનથી પૂરતો નફો મળી શકે તેવી પણ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે.
ગુજરાત કૃષિ વિભાગના અગ્ર સચિવ આર સી મીણાએ જણાવ્યું કે રાજ્યપાલે પોતાના આ અભિયાનમાં અત્યાર સુધીમાં લગભગ નવ લાખ ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતી સાથે જોડ્યા છે. આ માટે 48,900 ક્લસ્ટર બનાવવામાં આવ્યા અને 7,500 મોડેલ ફાર્મ બનાવીને ખેડૂતોને તાલીમ આપવામાં આવી. પર્યાવરણની સુરક્ષા સાથે અભિયાનથી જમીનની તંદુરસ્તી સુધરી છે અને ખેડૂતો પણ સમૃદ્ધ થયા છે.
માહિતી અને પ્રસારણ વિભાગ તથા મુખ્યમંત્રી કાર્યાલયના સચિવ ડૉ. વિક્રાંત પાંડેએ જણાવ્યું કે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે પ્રાકૃતિક ખેતીથી તૈયાર ઉત્પાદનો અને અનાજના વેચાણ માટે ઓનલાઈન અને ઓફલાઈન વ્યવસ્થા બનાવવાના નિર્દેશ આપ્યા હતા. ત્યારબાદ રાજ્યમાં આ ખેડૂતો માટે 300 વેચાણ કેન્દ્રો ખોલવામાં આવ્યા છે.
