PM Modi Birthday Programs: મોદીના જન્મદિવસે સરકારી કાર્યક્રમો અને કરોડોના ખર્ચ વચ્ચે સવાલ, અગાઉના વડાપ્રધાનોની ઉજવણી કેવી હતી?

PM Modi Birthday Programs: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનો 76મો જન્મદિવસ 17 સપ્ટેમ્બરે દેશભરમાં મોટા પાયે ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. આ વખતે જન્મદિવસને વડાપ્રધાનના 25 વર્ષના જાહેર જીવન સાથે પણ જોડવામાં આવ્યો છે. BJPએ 17 સપ્ટેમ્બરથી 17 ઓક્ટોબર સુધી મહિના ભર ચાલનારા ‘સેવા સંકલ્પ અભિયાન’ની યોજના બનાવી છે. પરંતુ સમગ્ર આયોજનનું એક મહત્વપૂર્ણ પાસું રાજકીય વિવાદનો વિષય બની ગયું છે. શું વડાપ્રધાનના જન્મદિવસને સરકારી કાર્યક્રમો સાથે આ રીતે જોડવું યોગ્ય છે અને આ કાર્યક્રમોનો ખર્ચ કયા બજેટમાંથી થઈ રહ્યો છે?

આ વર્ષે અનેક BJP શાસિત રાજ્યોમાં વડાપ્રધાનના જન્મદિવસના અવસર પર સરકારી સ્તરે કાર્યક્રમોની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. દિલ્હી સરકારે 17 સપ્ટેમ્બરથી 17 ઓક્ટોબર સુધી ‘સેવા સંકલ્પ અભિયાન’ ચલાવવાની જાહેરાત કરી છે. તેમાં રક્તદાન શિબિર, આરોગ્ય શિબિર, શ્રમિક નોંધણી, સ્વચ્છતા અને વૃક્ષારોપણ જેવા કાર્યક્રમો સામેલ છે. દિલ્હી સરકારના જણાવ્યા અનુસાર આ દરમિયાન આશરે 13,820 કરોડ રૂપિયાની વિકાસ યોજનાઓનું ઉદ્ઘાટન અથવા શિલાન્યાસ પણ કરવામાં આવવાનો છે. 17 સપ્ટેમ્બરે દિલ્હીમાં 1.25 લાખ દીવા પ્રગટાવવા, મેગા બ્લડ ડોનેશન કેમ્પ, 108-કુંડ યજ્ઞ અને ‘નમો શ્રમિક સેવા કેન્દ્ર’ શરૂ કરવા જેવા કાર્યક્રમો પણ રાખવામાં આવ્યા છે.

हे राम 🙏 pic.twitter.com/O528WP7dmf

— Srinivas BV (@srinivasiyc) September 17, 2026

ગુજરાતમાં આ વર્ષે પણ 14 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ?

ગુજરાતમાં મોદીના જન્મદિવસે ‘વિકાસ સપ્તાહ’ દર વર્ષે 7થી 15 ઓક્ટોબર વચ્ચે યોજવામાં આવે છે. આ વર્ષે પણ ગુજરાત સરકાર મોટા પાયે આયોજન કરી રહી છે. કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ PM મોદીના ગૃહનગર વડનગરમાં શર્મિષ્ઠા તળાવના કિનારે મહાઆરતી કરવા પહોંચ્યા છે. મોદીના પૈતૃક ગામમાં પણ સેવા સંકલ્પ અભિયાન ચાલી રહ્યું છે, જ્યાં ડમરુના તાલ અને શંખના નાદ વચ્ચે આ સમારોહ પૂર્ણ થયો. ન્યૂઝલૉન્ડ્રીના રિપોર્ટ અનુસાર, ઓક્ટોબર 2025માં વડાપ્રધાન મોદી ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી બન્યાને 24 વર્ષ પૂર્ણ થવાના પ્રસંગે આયોજિત નવ દિવસના ‘વિકાસ સપ્તાહ’ પર રાજ્ય સરકારે 14.05 કરોડ રૂપિયા ખર્ચ્યા હતા.

2024માં જાહેરાતો પર 8.81 કરોડ રૂપિયા ખર્ચાયા હતા

મોદીના જાહેર જીવનના વર્ષોને સરકારી પ્રચાર અભિયાન સાથે જોડવાનો આ પહેલો કિસ્સો નથી. 2024માં મોદીના જાહેર જીવનના 23 વર્ષ પૂર્ણ થવાના પ્રસંગે ગુજરાત સરકારે જાહેરાત અભિયાન ચલાવ્યું હતું. રિપોર્ટ અનુસાર, માહિતીના અધિકાર (RTI) હેઠળ માંગવામાં આવેલી માહિતીમાં ગુજરાત સરકારના માહિતી વિભાગે જણાવ્યું હતું કે આ અભિયાન પર 8.81 કરોડ રૂપિયા ખર્ચવામાં આવ્યા હતા. આ રકમથી પ્રિન્ટ, ઇલેક્ટ્રોનિક, ડિજિટલ અને સોશિયલ મીડિયા પર જાહેરાતો આપવામાં આવી હતી. તેમાં એક જાહેરાતનું શીર્ષક ‘23 Years of Successful and Capable Leadership’ હતું, જેમાં મોદીના જાહેર જીવનના 23 વર્ષ પૂર્ણ થવા પર તેમને શુભેચ્છા આપવામાં આવી હતી.

PM नरेंद्र मोदी के जन्मदिन के लिए सैकड़ों बाइकें वाराणसी में मंगवाई गई हैं। सभी UP 32 (लखनऊ नंबर) हैं और एकदम नई हैं। वाराणसी से लेकर गुजरात के वडनगर तक बाइक रैली निकलेगी। pic.twitter.com/LkUr0MDaNx

— Sachin Gupta (@Sachingupta) September 16, 2026

‘GST બચત ઉત્સવ’ પર પણ 22 કરોડ રૂપિયાનો જાહેરાત ખર્ચ

સરકારી પ્રચારનો આ સિલસિલો માત્ર મોદીના જન્મદિવસ અથવા રાજકીય વર્ષગાંઠ સુધી મર્યાદિત નથી. GST દરોમાં ફેરફાર બાદ કેન્દ્ર સરકારે ‘GST બચત ઉત્સવ’ નામે 4 સપ્ટેમ્બરથી 28 ઓક્ટોબર 2025 સુધી અભિયાન ચલાવ્યું હતું. રાજ્યસભામાં આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, આ અભિયાનની જાહેરાતો પર 22 કરોડ રૂપિયા ખર્ચવામાં આવ્યા હતા. આ જ રીતે અગાઉ ‘9 વર્ષ–સેવા, સુશાસન, ગરીબ કલ્યાણ’ અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યું હતું. વડાપ્રધાનના રેડિયો કાર્યક્રમ ‘મન કી બાત’ના 100મા એપિસોડને લઈને પણ દેશ અને વિદેશમાં કાર્યક્રમો તથા પ્રચાર અભિયાન યોજવામાં આવ્યા હતા. આયુષ્માન ભારત, ઉજ્જવલા યોજના અને જનધન ખાતા જેવી યોજનાઓની વર્ષગાંઠ પર પણ જાહેરાત અભિયાન ચલાવવામાં આવતા રહ્યા છે.

Delhi CM Rekha Gupta attended the 108 Kundiya Yajna held on the occasion of Prime Minister Narendra Modi’s 76th birthday, offering prayers for his long life, good health, and the nation’s continued progress. #NarendraModi #RekhaGupta #DelhiCM #HappyBirthdayModiji pic.twitter.com/JM6la7gbXa

— Gummalla Lakshmana (@GUMMALLALAKSHM3) September 17, 2026

ગુજરાતમાં 2025માં પ્રચાર પર 108.80 કરોડ રૂપિયા

ગુજરાત સરકારના માહિતી અને પ્રસારણ વિભાગે 31 ડિસેમ્બર 2025ના રોજ પૂર્ણ થતા વર્ષમાં પ્રચાર પર 108.80 કરોડ રૂપિયા ખર્ચ્યા હતા. વિધાનસભામાં આપવામાં આવેલા જવાબ અનુસાર, આ રકમ પ્રિન્ટ, ડિજિટલ અને સોશિયલ મીડિયા પ્રચાર પર ખર્ચવામાં આવી હતી. તેનો સરેરાશ આશરે 29.8 લાખ રૂપિયા પ્રતિદિન થાય છે.

આ માહિતી કોંગ્રેસના ધારાસભ્ય ડૉ. કિરીટકુમાર ચિમનલાલ પટેલના સવાલના જવાબમાં આપવામાં આવી હતી. ‘વિકાસ સપ્તાહ’ પર ખર્ચવામાં આવેલા 14.05 કરોડ રૂપિયા આ મોટા પ્રચાર ખર્ચનો હિસ્સો હતા. જોકે વિધાનસભાના જવાબમાં 108.80 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચની માધ્યમવાર અલગ વિગતો આપવામાં આવી નહોતી.

મોદી-યોગીમાં જાહેરાત ખર્ચની સરખામણી: નરેન્દ્ર મોદી સરકારે 2014-15થી 2024-25 વચ્ચે જાહેરાતો પર 5,987 કરોડ રૂપિયા ખર્ચ્યા. આ જ સમયગાળામાં ઉત્તર પ્રદેશની યોગી આદિત્યનાથ સરકાર દ્વારા સરકારી જાહેરાતો પર 6,811.94 કરોડ રૂપિયા ખર્ચવામાં આવ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. ઉત્તરાખંડમાં પાંચ નાણાકીય વર્ષમાં સરકારી જાહેરાત ખર્ચ 1,001 કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચ્યો હોવાની વાત પણ રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવી છે.

હરિયાણાના રોહતક સ્થિત સરકારી PGIMSમાં વડાપ્રધાનના જન્મદિવસે આશરે 10 હજાર દીવા પ્રગટાવવાની તૈયારીના સમાચાર સામે આવ્યા છે. સંસ્થાના જણાવ્યા અનુસાર કાર્યક્રમમાં ડૉક્ટરો, નર્સિંગ સ્ટાફ, વિદ્યાર્થીઓ અને કર્મચારીઓના સામેલ થવાની યોજના છે. એટલે વિવાદ માત્ર BJPના પાર્ટી કાર્યાલયોમાં યોજાતા કાર્યક્રમોનો નથી. સવાલ એવી સ્થિતિને લઈને ઊભો થઈ રહ્યો છે જ્યારે સરકારી સંસ્થાઓ અને સરકારી કર્મચારીઓ પણ વડાપ્રધાનના જન્મદિવસ સાથે જોડાયેલા કાર્યક્રમોમાં સામેલ થતા દેખાય છે.

मोदी के बॉस ने खून दे दिया 🫤pic.twitter.com/9ny99SayAL

— Govind Pratap Singh | GPS (@govindprataps12) September 17, 2026

તેજસ્વી યાદવનો સવાલ- પૂરગ્રસ્તો માટે પૈસા નથી, જન્મદિવસે દીવા?

RJD નેતા તેજસ્વી યાદવે 16 સપ્ટેમ્બરે બિહારના પૂરનો મુદ્દો ઉઠાવતા વડાપ્રધાનના જન્મદિવસે યોજાનારા દીવા પ્રગટાવવાના કાર્યક્રમો પર સવાલ ઉઠાવ્યો. તેજસ્વી યાદવે આરોપ લગાવ્યો કે પૂરથી પ્રભાવિત લોકો માટે સરકાર પાસે પૈસા નથી, પરંતુ વડાપ્રધાનના જન્મદિવસે દીવા પ્રગટાવવા માટે પૈસા ખર્ચવામાં આવી રહ્યા છે. તેમની આ ટિપ્પણી એવા સમયે આવી જ્યારે બિહારના 15 જિલ્લાઓમાં આશરે 50 લાખ લોકો પૂરથી પ્રભાવિત હોવાના અહેવાલ હતા.

BJPનો તર્ક શું છે?

સરકાર અને BJP આ કાર્યક્રમોને વડાપ્રધાનના વ્યક્તિગત જન્મદિવસને બદલે ‘સેવા’ અને જનકલ્યાણના અભિયાન તરીકે રજૂ કરી રહ્યા છે. BJP અનુસાર ‘સેવા પખવાડા’ની શરૂઆત મોદી વડાપ્રધાન બન્યા બાદ થઈ હતી અને તેના હેઠળ સફાઈ અભિયાન, આરોગ્ય તથા કલ્યાણ યોજનાઓ અને જનસંપર્ક કાર્યક્રમો યોજવામાં આવે છે. 2026માં તેને મોદીના 25 વર્ષના જાહેર જીવન સાથે પણ જોડવામાં આવ્યું છે. BJPની યોજનામાં દેશભરમાં સેવા પ્રવૃત્તિઓ, જનસંપર્ક, દીવા પ્રગટાવવા, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને અન્ય આયોજન સામેલ છે. આ દૃષ્ટિએ સરકારનું કહેવું છે કે જન્મદિવસ માત્ર વ્યક્તિગત ઉજવણી નથી, પરંતુ ‘સેવા’ને સમર્પિત અભિયાનનો અવસર છે. પરંતુ અહીંથી વિપક્ષનો સવાલ શરૂ થાય છે. કોઈ વડાપ્રધાનના જન્મદિવસે સરકારી આયોજન કેવી રીતે થઈ શકે.

શું અગાઉના વડાપ્રધાનોના જન્મદિવસ ઉજવાતા હતા?

દેશના પ્રથમ વડાપ્રધાન નેહરુથી લઈને લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી, ઇન્દિરા ગાંધી, રાજીવ ગાંધી અને ડૉ. મનમોહન સિંહ સુધી તેમના જન્મદિવસ ક્યારેય સરકારી રીતે ઉજવવામાં આવ્યા નહોતા. ઉપલબ્ધ સરકારી રેકોર્ડ દર્શાવે છે કે પૂર્વ વડાપ્રધાનોની જન્મજયંતિ અથવા જન્મદિવસે સરકારી સંસ્થાઓમાં શ્રદ્ધાંજલિ અને પુષ્પાંજલિ કાર્યક્રમો જરૂર યોજાતા રહ્યા છે. પરંતુ મોદી એવા પ્રથમ વડાપ્રધાન છે, જેમનો જન્મદિવસ આ રીતે ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. દિલ્હી, ગુજરાત, હરિયાણા, ઉત્તરાખંડ, ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર વગેરે BJP શાસિત રાજ્યોમાં ત્યાંના મુખ્યમંત્રીઓ જાહેર રીતે આવા કાર્યક્રમોને સરકારી સ્વરૂપ આપી રહ્યા છે. અનેક રાજ્યોમાં શાળાના શિક્ષકોને કહેવામાં આવ્યું છે કે તેઓ શાળાના બાળકોના વીડિયો બનાવીને પોસ્ટ કરે, જેમાં મોદીની પ્રશંસા હોવી જોઈએ.