Rainbow Solar Panels: શું થાય જો છત પર લાગેલા સોલર પેનલ કાળા કે સાદા નહીં પરંતુ ઇન્દ્રધનુષના રંગના હોય? તે છતને એક અનોખો લુક આપી શકે છે. આ કોઈ સપનું નહીં પરંતુ હકીકત બની શકે છે. સંશોધકોએ સોલર પેનલને એક અલગ ટેક્નોલોજી આપી છે, જેની મદદથી સોલર પેનલ ગરમ થતાં પોતાનો રંગ બદલે છે અને સૌથી ખાસ વાત એ છે કે આ પ્રક્રિયામાં તેની ક્ષમતા પર વધારે અસર થતી નથી. તે સોલર પેનલ ટેક્નોલોજી આવ્યા ત્યારથી રહેલી એક સમસ્યાને દૂર કરી રહી છે. ઘણીવાર કોઈપણ નવું ગેજેટ અથવા તો દેખાવમાં ખૂબ સ્ટાઇલિશ હોય છે અથવા તો ઉપયોગી હોય છે, બંને વસ્તુઓ એકસાથે મળવી મુશ્કેલ હતી. પરંતુ આ નવી ટેક્નોલોજી હવે સ્ટાઇલિશ પણ છે અને ખૂબ ઉપયોગી પણ છે. કાળા સોલર પેનલની જેમ જ આ પેનલ મેટલ અથવા લાકડા જેવી અન્ય સામગ્રી જેવા પણ દેખાઈ શકે છે, જેના કારણે લોકોને તેને અપનાવવામાં કોઈ મુશ્કેલી નહીં આવે.
શું છે આ ટેક્નોલોજી?
આ ટેક્નોલોજી પાછળ એક ખાસ પ્રકારનું કેમિકલ કોલેસ્ટેરિક લિક્વિડ ક્રિસ્ટલ (Cholesteric Liquid Crystal) કામ કરે છે. આ કેમિકલ સૂર્યપ્રકાશના અથડાવા અને પરાવર્તિત થવાની રીતને બદલી નાખે છે, જેના કારણે પેનલનો રંગ બદલાતો દેખાય છે. આ ટેક્નોલોજી સૂર્યપ્રકાશનો 88% હિસ્સો શોષીને તેમાંથી ખૂબ વધારે વીજળી બનાવી શકે છે. તે માત્ર દેખાવમાં સુંદર જ નહીં લાગે, પરંતુ પ્રકાશ પ્રમાણે પોતાનો રંગ બદલીને વધુમાં વધુ સૂર્યપ્રકાશનો યોગ્ય ઉપયોગ પણ કરશે. તેનો સીધો અર્થ એ છે કે તેનાથી વીજળીનું ઉત્પાદન પણ વધશે.
જૂની ટેક્નોલોજી કેમ કામ નહોતી કરી?
સોલર પેનલ પર પ્રકાશ પડવો ખૂબ જરૂરી છે, જેથી વીજળી બની શકે. આ જ કારણસર તેને સુંદર બનાવવાની જૂની રીતો કામ કરતી નહોતી, કારણ કે તે સૂર્યપ્રકાશને રોકી લેતી હતી. અન્ય રંગવાળી રીતોમાં સિરામિક ઇંક અથવા મેટાલિક ઑક્સાઇડનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો. પરંતુ તે પ્રકાશની અલગ-અલગ વેવલેન્થને શોષી લે છે અને ફેલાવે છે, જેના કારણે વીજળીનું ઉત્પાદન ઘટી જાય છે.
ખાસ કોટિંગથી સૂર્યપ્રકાશ બરબાદ થતો નથી
એન્જિનિયરોએ કાચ અથવા સોલર પેનલની ઉપર લગાવી શકાય તેવી એક ખાસ કાચ જેવી પરત કોટિંગ તૈયાર કરી છે, જે પ્રકાશને બિનજરૂરી રીતે ફેલાતો અથવા બરબાદ થતો અટકાવે છે. તેના કારણે સૂર્યપ્રકાશનો વધુમાં વધુ હિસ્સો એક જ જગ્યાએ યોગ્ય રીતે ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે. તેના કારણે થર્મોક્રોમિક સોલર સેલ રંગ બદલતા તાપમાનની રેન્જમાં પોતાની લગભગ 88%–91.4% ક્ષમતા જાળવી રાખવામાં સફળ રહે છે.
કેવી રીતે કામ કરે છે આ ટેક્નોલોજી?
આ કેમિકલના બારીક કણો માઇક્રોસ્કોપિક સ્તરે આપમેળે સ્પ્રિંગની જેમ ગોળ-ગોળ આકારમાં ઢળી જાય છે. જ્યારે સૂર્યપ્રકાશ તેમની સાથે અથડાય છે, ત્યારે તે પ્રકાશને ખાસ રીતે પરાવર્તિત કરે છે, જેના કારણે પેનલ પર અલગ-અલગ સુંદર રંગો દેખાય છે. સૌથી સારી વાત એ છે કે જેટલા પ્રકાશથી રંગ દેખાય છે તેટલો જ પ્રકાશ ઉપયોગમાં લેવાય છે, જ્યારે બાકીનો સંપૂર્ણ સૂર્યપ્રકાશ કોઈપણ અવરોધ વિના આ લેયરની આરપાર પસાર થઈ જાય છે. આ જ કારણસર જૂની સિરામિક ઇંકવાળી રંગીન પેનલની સરખામણીએ આ નવી ટેક્નોલોજીમાં 50% વધુ વીજળી બનાવવાની ક્ષમતા છે.
ઘેરા રંગના પેનલની જગ્યાએ રંગ બદલતી સપાટીઓનો ઉપયોગ કરીને શહેરો ઊંચી ઇમારતોની ઊભી દિવાલોને વીજળી બનાવતી સિસ્ટમમાં બદલી શકે છે અને તેનાથી ઇમારતોની સુંદરતા પર પણ કોઈ અસર પડતી નથી. લેબ ટેસ્ટથી જાણવા મળે છે કે થર્મોક્રોમિક લિક્વિડ ક્રિસ્ટલ જેકેટ સોલર પેનલની ઊર્જાને વીજળીમાં બદલવાની ક્ષમતાના 88% હિસ્સાને જાળવી રાખે છે. આ એવી ટેક્નોલોજી છે, જે ગરમી પ્રમાણે રંગ બદલે છે. તેનો ફાયદો એ છે કે એક તરફ આપણને તાપમાનની જાણ થતી રહે છે અને બીજી તરફ વીજળીનું ઉત્પાદન પણ પ્રભાવિત થતું નથી.
