Parliament Session Prorogation: સંસદનાં બંને ગૃહો લોકસભા અને રાજ્યસભાના ચોમાસુ સત્રનું 88 દિવસ પછી પણ સત્તાવાર સમાપન કરવામાં આવ્યું નથી. આ સાથે સત્ર સમાપનને લઈને 2008નો 87 દિવસનો અગાઉનો રેકોર્ડ તૂટી ગયો છે. લોકસભા અને રાજ્યસભામાં ચોમાસુ સત્રની કાર્યવાહી ગત 13 ઑગસ્ટે અનિશ્ચિત સમય માટે સ્થગિત કરવામાં આવી હતી. સોમવારની સવાર સુધી ન તો લોકસભા કે ન તો રાજ્યસભાનું સત્તાવાર રીતે સત્ર સમાપન કરવામાં આવ્યું હતું. આના કારણે વર્તમાન સત્ર અંતર્ગત સંસદની વિસ્તૃત બેઠક બોલાવવાની શક્યતા યથાવત્ છે.
આખરે સરકારની યોજના શું છે?
ચોમાસુ સત્રનું સત્તાવાર સમાપન નહીં કરવામાં આવતાં અનેક સવાલો ઊભા થઈ રહ્યા છે. સરકારના આ નિર્ણયથી એવી અટકળોને વેગ મળ્યો છે કે મહિલા અનામત વિધેયક લાગુ કરવા સાથે જોડાયેલા સૂચિત બંધારણીય સુધારા પર વિચારણા કરવા માટે સંસદની બેઠક ટૂંકી સૂચનાથી બોલાવવામાં આવી શકે છે. આ સુધારા હેઠળ સીમાંકન દ્વારા લોકસભાની હાલની 543 બેઠકોની સંખ્યા વધારીને વધુમાં વધુ 850 કરવાની દરખાસ્ત છે.
વિશેષ બેઠક બોલાવવાની ચર્ચા તેજ
સંસદના વર્તમાન સત્રની અંદર જ કોઈ વિસ્તૃત અથવા વિશેષ બેઠક બોલાવવા માટે ઓછામાં ઓછા બે દિવસની સૂચના આપવી જરૂરી હોય છે, જ્યારે નવું સત્ર બોલાવવા માટે ઓછામાં ઓછા 14 દિવસ પહેલાં જાણ કરવી પડે છે. સત્ર સમાપન ન થવાની ઘટનાને આ સંદર્ભમાં પણ જોવામાં આવી રહી છે કે ગત 17 એપ્રિલે બજેટ સત્રની એક વિશેષ બેઠક દરમિયાન આવું જ એક બંધારણીય સુધારા વિધેયક લોકસભામાં જરૂરી સંખ્યાબળ મેળવી શક્યું નહોતું.
બંધારણમાં સત્ર સમાપન અંગે શું છે નિયમો?
બંધારણમાં એવી કોઈ સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી નથી કે ગૃહની કાર્યવાહી અનિશ્ચિત સમય માટે સ્થગિત થયા બાદ કેટલા સમયની અંદર સત્ર સમાપન કરવું પડશે. કોઈ ગૃહનું લાંબા સમય સુધી સત્ર સમાપન ન કરવું એ પોતાનામાં કોઈ બંધારણીય કે પ્રક્રિયાગત અનિયમિતતાનો મામલો નથી.
રેકોર્ડ અનુસાર, 2008માં 87 દિવસ સુધી, 1987માં 76 દિવસ સુધી, 1989માં 54 દિવસ સુધી, 2006 અને 2013માં 49-49 દિવસ સુધી તથા 1963માં 41 દિવસ સુધી સંસદનું સત્ર સમાપન કરવામાં આવ્યું નહોતું.
2008માં 87 દિવસ બાદ થયું હતું સત્ર સમાપન
વર્ષ 2008માં તત્કાલીન સંયુક્ત પ્રગતિશીલ ગઠબંધન સરકાર સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા કરવા માટે લોકસભાની બેઠક 21 અને 22 જુલાઈએ મળી હતી. ત્યારબાદ ગૃહનું સત્ર સમાપન કરવામાં આવ્યું નહોતું અને 17 ઑક્ટોબરે ગૃહની કાર્યવાહી ફરી શરૂ થઈ હતી. 24 ઑક્ટોબરે ગૃહની કાર્યવાહી સ્થગિત કરવામાં આવી હતી અને ત્યારબાદની બેઠક 10 ડિસેમ્બરે શરૂ થઈ હતી.
