‘ભારત ડિજિટલ ક્રાંતિનું આશ્રયસ્થાન છે’, દર મહિને 600 કરોડના ડિજિટલ વ્યવહારો થાય છે
ભારતની ડિજિટલ ક્રાંતિ આજે સમગ્ર વિશ્વ માટે એક ઉદાહરણ બની ગઈ છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં અધિકારીઓ અને અર્થશાસ્ત્રીઓએ પણ ભારતની સિદ્ધિની પ્રશંસા કરી છે અને કહ્યું છે કે ભારત ડિજિટલ ક્રાંતિનું આશ્રયસ્થાન છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતના સ્થાયી મિશન દ્વારા ભારતમાં નાણાકીય સમાવેશ પર એક રાઉન્ડ ટેબલનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ બેઠકમાં, સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતના સ્થાયી પ્રતિનિધિ રૂચિરા કંબોજે કહ્યું કે ‘અમે માનીએ છીએ કે નાણાકીય સમાવેશની ભારતની યાત્રા અન્ય વિકાસશીલ દેશો માટે ઉદાહરણ બની શકે છે.’
‘ભારત વિકાસશીલ દેશોને ઘણું આપી શકે છે’
નીતિ આયોગના પૂર્વ ઉપાધ્યક્ષ અરવિંદ પનાગરિયાએ જણાવ્યું હતું કે, નાણાકીય સમાવેશની બાબતમાં ભારત વિશ્વમાં અગ્રણી ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે નાણાકીય સમાવેશ, આર્થિક સમાવેશ અને વિકાસ એકસાથે ચાલે છે. તેઓ આરોગ્ય અને ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યોને પણ અસર કરે છે. આજે ભારત તેના અનુભવથી વિકાસશીલ દેશોને ઘણું બધું આપી શકે છે. આર્થિક સમાવેશ અને વિકાસ એકસાથે ચાલે છે. તેઓ આરોગ્ય અને ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યોને પણ અસર કરે છે. આજે ભારત તેના અનુભવથી વિકાસશીલ દેશોને ઘણું બધું આપી શકે છે. આર્થિક સમાવેશ અને વિકાસ એકસાથે ચાલે છે. તેઓ આરોગ્ય અને ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યોને પણ અસર કરે છે. આજે ભારત તેના અનુભવથી વિકાસશીલ દેશોને ઘણું બધું આપી શકે છે.
‘ટકાઉ વિકાસના લક્ષ્યોને હાંસલ કરવા માટે નાણાકીય સમાવેશ જરૂરી છે’
લક્ષ્યાંકોથી ખૂબ પાછળ રહી ગયા. કમનસીબે, સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ ગોલ્સ રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે માત્ર 12 ટકા લક્ષ્યો જ સાચી દિશામાં આગળ વધી રહ્યા છે. બીજી તરફ, 50 ટકામાં પ્રગતિ નબળી અને અપૂરતી છે. કંબોજે જણાવ્યું હતું કે નાણાકીય સમાવેશની સમાવેશી વૃદ્ધિ અને આર્થિક વૃદ્ધિ પર પણ ઊંડી અસર પડે છે. જો આપણે આપણા 2030 ટકાઉ વિકાસ લક્ષ્યાંકો હાંસલ કરવા હોય, તો આપણે નાણાકીય સમાવેશ તરફ આગળ વધવું જોઈએ.
ભારતમાં દર મહિને 600 કરોડ ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન થાય છે.
પુખ્ત વયના લોકો પાસે બેંક ખાતા હતા. તે જ સમયે, માત્ર 15 ટકા લોકો ડિજિટલ પેમેન્ટ કરતા હતા અને 37 ટકા લોકો પાસે મોબાઈલ ફોન હતો. આજે આ આંકડાઓમાં જબરદસ્ત ફેરફાર થયો છે. આજે એક અબજથી વધુ લોકો પાસે ડિજિટલ ID દસ્તાવેજો છે. 80 ટકાથી વધુ લોકોના બેંક ખાતા છે અને દર મહિને 600 કરોડ રૂપિયાના ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન થઈ રહ્યા છે.
જન-ધન એકાઉન્ટ, આધાર ડિજિટલ આઈડી, મોબાઈલ બેન્કિંગ અને ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર જેવી યોજનાઓ દ્વારા સમાજના નીચલા વર્ગને નાણાકીય વ્યવસ્થામાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. નવેમ્બર 2022માં કેન્દ્રીય યોજનાઓ દ્વારા લોકોના ખાતામાં $95 બિલિયનની રકમ મોકલવામાં આવી છે. યુનાઈટેડ નેશન્સ ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામના ડેપ્યુટી એડમિનિસ્ટ્રેટર ઉષા રાવ મોનારીએ કહ્યું કે તેઓ ભારતની સફળતાની વાર્તાથી ખૂબ પ્રોત્સાહિત છે. આજે, વિશ્વના વાસ્તવિક સમયના ડિજિટલ વ્યવહારોમાંથી 40 ટકા એકલા ભારતમાં થાય છે.
