Private hospitals exploitation in India : હોસ્પિટલ અને ડોક્ટર એટલે ખરા અર્થમાં માનવીય જિંદગીઓ બચાવનાર ભગવાન કહેવાય.પરંતુ આજકાલ શું ખરેખર ડોક્ટરી આલમ કે હોસ્પિટલ્સ સેવા કરનાર ભગવાન રહ્યા છે ખરા ? તો જી, ના બિલકુલ નહીં.ગુજરાતમાં તો ખ્યાતિ કાંડ બાદ કેટલાય આવા અન્ય ડોક્ટરોના કાળા ચહેરા અને કરતૂતો બહાર આવ્યા છે.ત્યારે આ કહેવાતા ભગવાનોની લોબી એકદમ સ્વાર્થી અને લાલચી જણાઈ રહી છે.વળી હાલ મોટાભાગની હોસ્પિટલ્સ ફાઈવ સ્ટાર ક્લચર માં તબદીલ થઇ ચુકી છે, આ હોસ્પિટલમાં મોટાભાગે કોર્પોરેટ કંપનીઓ નાણાં રોકી સામે છેડે કરોડોનું વળતર યેનકેન પ્રકારે કે લોકોના જાનના ભોગે પણ વસૂલવા માંગે છે તેથી જ મેડિકલ જગત હવે મોટાભાગે માફિયા જગત બની ચૂક્યું છે.
વધુમાં આ હોસ્પિટલ્સ સરકાર પાસેથી શહેરોની કિંમતી જમીનો ગરીબોની સેવા કરવાના જુઠ્ઠા વાયદા સાથે સાવ કોડીના ભાવે લે છે અને પછી અમીરોની સારવાર થકી કરોડો કમાઈ લે છે.ગરીબો અહીં પગ મુકવાનું પણ વિચારી શકતા નથી.ત્યારે અહીં હાલ આપને આ અંગે દિલ્હીના એપોલો હોસ્પિટલની નિયત અને વલણની વાત કરી દેશભરની હોસ્પિટલ્સની લાલચુ માનસિકતા સમજીયે તો,
દિલ્હીમાં મિલકતના ભાવ આસમાને પહોંચી રહ્યા છે. અહીં સામાન્ય લોકોને ખૂબ જ સામાન્ય ઘર ખરીદવા માટે લાખો રૂપિયા ચૂકવવા પડે છે. તે જ સમયે, તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે દિલ્હીની પ્રીમિયમ હોસ્પિટલોમાં ગણાતી ઇન્દ્રપ્રસ્થ એપોલો હોસ્પિટલને માત્ર 1 રૂપિયા પ્રતિ માસના દરે 15 એકર જમીન આપવામાં આવી હતી. ૧૯૮૮માં જ્યારે દિલ્હી સરકારે એપોલો હોસ્પિટલને આ જમીન આપી ત્યારે તેણે શરત મૂકી હતી કે હોસ્પિટલ તેની કુલ બેડ ક્ષમતાના ઓછામાં ઓછા એક તૃતીયાંશ, એટલે કે ૨૦૦ બેડ, ગરીબો (EWS) માટે મફતમાં અનામત રાખશે. પરંતુ છેલ્લા 15 વર્ષના રેકોર્ડ દર્શાવે છે કે એપોલો હોસ્પિટલે આ સ્થિતિને સંપૂર્ણપણે અવગણી હતી અથવા ખૂબ જ અનિચ્છાએ તેનું પાલન કર્યું હતું.
આ કેસમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે કડક વલણ અપનાવ્યું છે અને ચેતવણી આપી છે કે જો એપોલો તેની જવાબદારીઓ પૂર્ણ નહીં કરે, તો સરકાર તેનું સંચાલન એઇમ્સને સોંપી શકે છે. આ હોસ્પિટલ બનાવવા માટે દિલ્હી સરકારે પોતાના ખજાનામાંથી 38 કરોડ રૂપિયાનું રોકાણ કર્યું હતું અને તેમાં તેમનો 26% હિસ્સો છે. દિલ્હી હાઈકોર્ટે હોસ્પિટલને ખાસ સૂચના પણ આપી હતી કે તે તેના કુલ 600 બેડમાંથી 200 ગરીબો માટે રાખશે. કોર્ટે 2009 માં આ આદેશ આપ્યો હતો, પરંતુ એવું લાગતું હતું કે હોસ્પિટલે તેના પર કોઈ ધ્યાન આપ્યું નથી.
નિયમો અને શરતોનો ભંગ કરતી એપોલો
કોર્ટે એપોલોમાં ગરીબોની સારવાર માટેની વ્યવસ્થાની તપાસ કરવા માટે બે વાર એક સમિતિની રચના પણ કરી હતી, જેમાં ખુલાસો થયો હતો કે હોસ્પિટલ ચલાવતી કંપની, IMCL એ ખુલ્લેઆમ આ શરતોનું ઉલ્લંઘન કર્યું હતું. તે જ સમયે, ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલ મુજબ, હોસ્પિટલે છેલ્લા 12 વર્ષ દરમિયાન ગરીબ દર્દીઓને સરેરાશ 17.05% પથારી આપી હતી. ૨૦૧૪-૧૫માં, આ આંકડો તેનાથી પણ ઓછો હતો, ફક્ત ૧૨.૦૧%, જ્યારે ૨૦૧૮-૧૯માં, તેમાં વધારો થયો, પરંતુ ફક્ત ૨૦.૮૭% સુધી પહોંચી શક્યો.
ઓપીડી પણ એક ઔપચારિકતા છે.
અખબાર અનુસાર, ‘૨૦૧૨ થી ૨૦૨૪ સુધીમાં કુલ ૨.૯૭ લાખ ગરીબ દર્દીઓએ મફત સારવારનો લાભ લીધો હતો. જોકે, આમાંથી ૮૮% દર્દીઓ ફક્ત ઓપીડી (આઉટપેશન્ટ) તરીકે આવ્યા હતા, જ્યાં ફક્ત સલાહ જ સામેલ હોય છે, જ્યારે આઈપીડી (દાખલ થયેલા દર્દીઓ) ની સંખ્યા ફક્ત ૧૨% હતી.
એપોલોની સફાઈ
જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે આ બાબતે કડક વલણ દાખવ્યું, ત્યારે એપોલો હોસ્પિટલે કહ્યું કે આ મામલો વિચારણા હેઠળ છે અને તમામ દસ્તાવેજો કોર્ટને આપવામાં આવશે. તે જ સમયે, હોસ્પિટલે સરકારને એક નવો પ્રસ્તાવ પણ મોકલ્યો છે કે જો તેનો 200 બેડનો ક્વોટા દૂર કરવામાં આવે અને 10% IPD અને 25% OPD સુધી મર્યાદિત કરવામાં આવે, તો તે મફત સારવાર ચાલુ રાખશે. આનો અર્થ એ થશે કે તેણે ફક્ત 70 પથારી જ પૂરી પાડવા પડશે, જેનો અર્થ છે ઓછી જવાબદારી, વધુ નફો…
દરમિયાન, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર અને દિલ્હી સરકારને એક સંયુક્ત નિરીક્ષણ સમિતિ બનાવવા કહ્યું છે, જે તપાસ કરશે કે શું ગરીબો ખરેખર સારવાર મેળવી રહ્યા છે કે શું આ જમીન કોઈ ખાનગી નફા માટે હડપ કરવામાં આવી છે. આ સાથે, હોસ્પિટલને છેલ્લા પાંચ વર્ષના દર્દીઓનો સંપૂર્ણ રેકોર્ડ અને બેડની સંખ્યાની વિગતો કોર્ટમાં સોગંદનામામાં રજૂ કરવા કહેવામાં આવ્યું છે.
વેલ, સુપ્રીમે આ અગાઉ 2024માં પણ હોસ્પિટલ્સના આવા વર્તાવ અને સાકરી જમીન સાવ મફતમાં મેળવ્યા બાદ ગરીબોની સારવારમાં ઠાગાઠૈયા બદલ
લાલ આંખ કરતા જણાવ્યું હતું કે, આ હોસ્પિટલ્સ સબસીડી પર ગરીબોની સેવાના વાયદા સાથે ઇમારતો ચણી લે છે પરંતુ ગરીબ વર્ગ માટે બેડ રિઝર્વ રાખવાનો અમલ કરતી નથી.
અદાલતે વધુમાં કહ્યું હતું કે, આ તમામ ખાનગી હોસ્પિટલ્સને સરકારી જમીન કે સબસીડી પર જમીન લેવી હોય છે ત્યારે વાયદો કરે છે કે, હોસ્પિટલ્સમાં 25 % જેટલા બેડ ગરીબો માટે રિઝર્વ રાખશે પરંતુ આવું કઈ જ જોવા મળતું નથી.ત્યારે આ હોપિટલ્સની નિયત અને નફાખોરીની આદત હજી દેશભરમાં તેની તે જ છે. ત્યારે સરકારે કડક વલણ દાખવવું પડશે.
