Supreme court: સુપ્રીમ કોર્ટે ખાનગી હોસ્પિટલો પર રાહત દરે જમીન લેતી વખતે ગરીબોને મફત સારવારની શરતનું પાલન ન કરવાનો અને તેમના માટે 10 ટકા પથારી અનામત રાખવાનો આરોપ લગાવતી અરજી પર વિચાર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. શુક્રવારે, મેગ્સેસે એવોર્ડ વિજેતા સંદીપ પાંડેની અરજી પર કોર્ટે કેન્દ્ર અને તમામ રાજ્યોને નોટિસ ફટકારી હતી અને જવાબ માંગ્યો હતો.
પાંડે તરફથી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ સંજય પરીખની દલીલો સાંભળ્યા બાદ મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈની આગેવાની હેઠળની ત્રણ સભ્યોની બેન્ચ દ્વારા આ નોટિસ જારી કરવામાં આવી હતી. અરજી પર દલીલ કરતા પરીખે કહ્યું હતું કે ખાનગી હોસ્પિટલોને રાહત દરે જમીન એ શરતે આપવામાં આવી હતી કે તેઓ ગરીબોની મફત સારવાર કરશે અને તેમના માટે ચોક્કસ સંખ્યામાં પથારી અનામત રાખશે. પરંતુ એવો કોઈ ડેટા નથી જે સાબિત કરે કે ખાનગી હોસ્પિટલો આ શરતનું પાલન કરે છે.
દિલ્હીની ઇન્દ્રપ્રસ્થ એપોલો હોસ્પિટલનું ઉદાહરણ આપવામાં આવ્યું હતું
કોર્ટે આ બાબતને મહત્વપૂર્ણ ગણાવી અને કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારોને નોટિસ જારી કરી. આ અરજી CAG ના અહેવાલ પર આધારિત છે જેમાં જણાવાયું છે કે ખાનગી હોસ્પિટલો ગરીબોની મફત સારવાર અને રાહત દરે જમીન ફાળવણીની શરતમાં તેમના માટે ચોક્કસ સંખ્યામાં પથારી અનામત રાખવાની શરતોનું પાલન કરી રહી નથી. અરજીમાં જણાવાયું છે કે દિલ્હી, મહારાષ્ટ્ર, હરિયાણા, ઓડિશા, તેલંગાણા, પશ્ચિમ બંગાળ અને અન્ય રાજ્યો સહિત વિવિધ રાજ્યોમાં રાહત દરે જમીન મેળવવાની શરતનું પાલન કરવામાં વ્યવસ્થિત નિષ્ફળતા જોવા મળી છે.
ખાનગી હોસ્પિટલો ગરીબ દર્દીઓના પ્રવેશ માટે 10 ટકા પથારી અનામત રાખતી નથી અને ગરીબ દર્દીઓને 25 ટકા બહારની સલાહ પણ આપવામાં આવતી નથી. અરજીમાં દિલ્હીની ઇન્દ્રપ્રસ્થ એપોલો હોસ્પિટલનું ઉદાહરણ આપવામાં આવ્યું છે જેને રાહત દરે જમીન એ શરતે આપવામાં આવી હતી કે તે 600 પથારીમાંથી 200 પથારી એટલે કે ત્રીજા ભાગના પથારી ગરીબોની મફત સારવાર માટે અનામત રાખશે. આ શરત હોવા છતાં, દિલ્હી હાઇકોર્ટે 22 માર્ચ 2007 ના રોજ સામાજિક ન્યાયશાસ્ત્રી વિરુદ્ધ GNCT ની અરજી પરના પોતાના ચુકાદામાં જણાવ્યું હતું કે આ વર્ષોમાં અધિકારીઓએ વિવિધ હોસ્પિટલોનું નિરીક્ષણ કર્યું નથી જેના કારણે જનતાને લાભ મળ્યો નથી.
વિકાસ નિયંત્રણ નિયમન હેઠળ માંગ
હાઇકોર્ટે પોતાના નિર્ણયમાં સંયુક્ત સમિતિની રચના અને દંડ લાદવાનો આદેશ આપ્યો હતો, જેને 2007 માં સુપ્રીમ કોર્ટે પણ માન્ય રાખ્યો હતો. અરજીમાં જણાવાયું છે કે મહારાષ્ટ્રમાં 5 ઓગસ્ટ, 2008 ના CAG રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે રાજ્ય સહાયિત જાહેર ટ્રસ્ટ હોસ્પિટલોમાંથી ફક્ત 11 ની જ પરીક્ષણ કરવામાં આવી હતી અને તેમાંથી મોટાભાગની ડિફોલ્ટર હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. આમાં બોમ્બે હોસ્પિટલ, લીલાવતી હોસ્પિટલ, સૈફી હોસ્પિટલ, પીડી હિન્દુજા હોસ્પિટલનો સમાવેશ થાય છે, જેને વિકાસ નિયંત્રણ નિયમન હેઠળ વધારાના FSI મળ્યા હતા, જેમાં ગરીબો માટે 20 ટકા મફત પથારી અનામત રાખવાની અને 10 ટકા OBD માં ગરીબોને મફત સારવાર આપવાની શરત હતી.
હરિયાણામાં, વિષય સમિતિનો અહેવાલ 2018 માં આવ્યો હતો, જેમાં 2008 થી 2016 સુધીની પરિસ્થિતિનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું હતું. જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે તેના પાલન પર દેખરેખ રાખવા માટે દેખરેખ સમિતિની કોઈ બેઠક યોજાઈ નથી. એક એવો કિસ્સો પ્રકાશમાં આવ્યો હતો જેમાં 2017 માં 64000 દર્દીઓને દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા જેમાં નબળા વર્ગના ફક્ત 118 દર્દીઓની સારવાર કરવામાં આવી હતી. અન્ય રાજ્યોના ઉદાહરણો પણ આપવામાં આવ્યા છે. અરજીમાં રાહત દરે જમીન મેળવતી ખાનગી હોસ્પિટલોમાં ગરીબોની મફત સારવારની શરતનું પાલન કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે.
