Car Transport by Railways: શું નવી ઉત્પાદિત કારોને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ લઈ જવા માટે રોડ ટ્રાન્સપોર્ટનું વર્ચસ્વ ઘટી રહ્યું છે? શું હવે વધુ કાર રેલ દ્વારા જાય છે? જવાબ હા છે. છેલ્લા 11 વર્ષમાં, ભારતીય રેલ્વેએ કાર પરિવહનમાં જબરદસ્ત પ્રગતિ કરી છે. નાણાકીય વર્ષ 2013-14 માં, ઉત્પાદિત કારમાંથી ફક્ત 1.5% રેલ દ્વારા પરિવહન કરવામાં આવી હતી. પરંતુ 2024-25 માં, આ આંકડો વધીને 24% થી વધુ થયો છે. આ કિસ્સામાં, ભારતીય રેલ્વે ઘણા મોટા દેશોને પાછળ છોડી દીધા છે.
રેલ્વે અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે ગયા નાણાકીય વર્ષમાં દેશમાં કુલ 50.6 લાખ કારનું ઉત્પાદન થયું હતું. આમાંથી લગભગ 12.5 લાખ કાર ટ્રેન દ્વારા મોકલવામાં આવી હતી. એક વરિષ્ઠ રેલ્વે અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, ‘છેલ્લા ચાર વર્ષમાં, ટ્રેન દ્વારા લઈ જવામાં આવતી કારની સંખ્યા 14.7% થી વધીને લગભગ 24.5% થઈ ગઈ છે. અમને આશા છે કે આ વલણ ચાલુ રહેશે. કારણ કે કાર ઉત્પાદક કંપનીઓ રેલને વધુ અનુકૂળ, આર્થિક અને પર્યાવરણ માટે વધુ સારી માને છે.’
માત્ર એક જ દેશ આગળ છે
ટ્રેન દ્વારા કાર પરિવહનના સંદર્ભમાં, ભારતે ચીન અને જર્મની સહિત વિશ્વના ઘણા મોટા દેશોને પાછળ છોડી દીધા છે. સમગ્ર વિશ્વમાં ટ્રેન દ્વારા કાર પરિવહનના સંદર્ભમાં ભારત બીજા ક્રમે છે. અમેરિકા પ્રથમ ક્રમે છે, જ્યાં લગભગ 75 લાખ કાર રેલ દ્વારા મુસાફરી કરે છે. જર્મની લગભગ 6 લાખ કાર સાથે ત્રીજા ક્રમે છે.
તેમાં કેટલો ફરક પડ્યો છે?
ઉદ્યોગ સૂત્રો કહે છે કે ટ્રક દ્વારા 600 કિમીથી વધુ પરિવહન કરાયેલી કારની સંખ્યા લગભગ અડધી થઈ ગઈ છે. આવું એટલા માટે થયું કારણ કે રેલ્વે આ કાર્યમાં મોટો હિસ્સો મેળવવા માંગે છે. એક લોજિસ્ટિક્સ કંપનીના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે આનાથી રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ ઉદ્યોગને ઘણું નુકસાન થયું છે, જે વધુ લોકોને રોજગારી આપે છે. રેલ્વે વધુ રેક પૂરા પાડી રહી છે અને વ્યવસાય વધારવા માટે પ્રોત્સાહનો પણ આપી રહી છે.
તેજી કેવી રીતે આવી?
રેલ્વે મંત્રાલયના સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે ટ્રેન દ્વારા કાર પરિવહનમાં આ ઉછાળો સતત પ્રયાસોને કારણે આવ્યો છે. 2013-14માં, આ કાર્ય માટે ફક્ત 10 રેક હતા. વર્ષ ૨૦૨૧ સુધીમાં તેમની સંખ્યા વધીને ૨૯ થઈ ગઈ અને હવે તે ૧૭૦ છે. તેમણે કહ્યું કે ૨૦૨૪-૨૫માં કારને લઈ જવા માટે કુલ ૭,૫૭૮ રાઉન્ડ બનાવવામાં આવ્યા હતા.
એસયુવીમાં પણ સમાવેશ થાય છે
બે વર્ષ પહેલાં, રેલ્વેએ વેગનને એવી રીતે ડિઝાઇન કર્યા હતા કે એસયુવી જેવા મોટા વાહનો પણ બંને ડેક પર આવી શકે. પહેલા એક રેકમાં ૨૭ વેગન હતા, જેમાં ફક્ત ૧૩૫ એસયુવી જ આવી શકતી હતી. પરંતુ હવે તેમની સંખ્યા બમણી થઈને ૨૭૦ થઈ ગઈ છે. આ સાથે, રેલ્વે એક સમયે વધુ વાહનો લઈ જઈ શકે છે.
રેલ્વેની આ પ્રગતિને કારણે રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ કંપનીઓને થોડી મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હશે. પરંતુ આ પર્યાવરણ માટે ફાયદાકારક છે કારણ કે ટ્રેનો ટ્રક કરતા ઓછું પ્રદૂષણ ફેલાવે છે. ઉપરાંત, કાર ઉત્પાદક કંપનીઓએ વાહનોના પરિવહન માટે સસ્તો અને સરળ રસ્તો શોધી કાઢ્યો છે.
