Mahmood Ghaznavi Attacks: મહમૂદ ગઝનવીએ કેટલી વાર ભારત પર હુમલો કર્યો, તેણે કેટલા ખજાના લૂંટ્યા, કેટલા મંદિરોનો નાશ કર્યો… NCERT એ એક નવો અધ્યાય શરુ કર્યો છે, જેનો અભ્યાસ 7મા ધોરણના વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા કરવામાં આવશે. તાજેતરમાં પ્રકાશિત NCERT 7મા ધોરણના સામાજિક વિજ્ઞાન પાઠ્યપુસ્તકમાં, “ગઝનવી ના આક્રમણો” પરનો વિભાગ નોંધપાત્ર રીતે વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યો છે, જે વિદ્યાર્થીઓને મહમૂદ ગઝનવી વિશે વિગતવાર માહિતી પ્રદાન કરે છે.
નવી 7મા ધોરણની પાઠ્યપુસ્તક, “સ્ટડી ઓફ સોસાયટી: ઇન્ડિયા એન્ડ બિયોન્ડ, ભાગ 2” માં, NCERT અપડેટેડ આવૃત્તિ મહમૂદ ગઝનવીના વિનાશ અને લૂંટની વિગતો આપે છે. તે ઇસ્લામના વર્જન અને બિન-મુસ્લિમ વિસ્તારોમાં ફેલાવવાના તેમના પ્રયાસો પર પણ પ્રકાશ પાડે છે, જે અગાઉના પુસ્તક કરતાં ઘણું ડિટેલમાં વિગત આપે છે. જેમાં અગાઉ ફક્ત એક નાનો ફકરો હતો.
મહમૂદ ગઝનવીએ ભારત પર કેટલા હુમલા કર્યા?
આ નવા પુસ્તકમાં જણાવાયું છે કે મહમૂદ ગઝનવીએ ભારત પર ૧૭ વાર હુમલો કર્યો. દરેક વખતે, તેણે ભારતીય શહેરો લૂંટ્યા અને ખજાનો લઈને પાછો ફર્યો. પુસ્તકમાં ગઝનવીની લૂંટ અને મથુરા, કન્નૌજ અને સોમનાથના વિનાશની વિગતો છે.
ગઝનવીએ મંદિરોને નિશાન બનાવ્યા
નવા ૭મા ધોરણના પાઠ્યપુસ્તકમાં જણાવાયું છે કે મહમૂદે પોતાની શક્તિ વધારવા અને સંપત્તિ એકઠી કરવા માટે મંદિરોને નિશાન બનાવ્યા હતા. “ગઝનવી આક્રમણ” નામના છ પાનાના નવા વિભાગમાં ચિત્રો અને માહિતી બોક્સ છે. તેમાં મથુરા, કન્નૌજ અને ગુજરાતમાં સોમનાથ મંદિર સામે મહમૂદના અભિયાનોની વિગતો છે.
પુસ્તકમાં એ પણ ઉલ્લેખ છે કે હાલના સોમનાથ મંદિરનું પુનઃનિર્માણ ૧૯૫૦માં થયું હતું અને રાષ્ટ્રપતિ રાજેન્દ્ર પ્રસાદ દ્વારા તેનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું, જેનાથી વિદ્યાર્થીઓને વિચારવાની તક મળી કે શા માટે જાહેર દાનનો ઉપયોગ તેને ફરીથી બનાવવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.
હિંસા અને ધાર્મિક કારણો
પુસ્તકમાં મહમૂદના હુમલાઓના ક્રૂર પરિણામોનું વર્ણન કરવામાં કોઈ હિચકિચાટ રાખવામાં આવ્યો નથી. તેમાં “હજારો નાગરિકોના નરસંહાર” અને મધ્ય એશિયામાં ગુલામ બજારમાં વેચાયેલા બાળકો સહિત કેદીઓને પકડવાનો ઉલ્લેખ છે. બાયોગ્રાફર મહમૂદને એક શક્તિશાળી પરંતુ ક્રૂર સેનાપતિ તરીકે દર્શાવે છે જેણે માત્ર હિન્દુઓ, બૌદ્ધો અને જૈનો જેવા બિન-મુસ્લિમોને જ નહીં, પરંતુ અન્ય ઇસ્લામિક સંપ્રદાયોને પણ નિશાન બનાવ્યા હતા.
તેમના દરબારના ઇતિહાસકાર અલ-ઉત્બી સહિત આધુનિક સ્ત્રોતો જણાવે છે કે મહમૂદે મંદિરો અને પવિત્ર ઇમારતોનો નાશ કર્યો, બાળકો અને પ્રાણીઓને લૂંટ માં છોડ્યા ન હતાઅને “ઇસ્લામનો પ્રચાર” કરવા માટે જીતી લીધેલા પ્રદેશોમાં મસ્જિદો બનાવી. આમાં અલ-બિરુનીનો સોમનાથ શિવલિંગના વિનાશ અને મૂર્તિના ભાગો ગઝનીમાં લઈ જવાનો અહેવાલ પણ શામેલ છે.
વિદ્યાર્થીઓ માટે ચેતવણી નોંધ
ગઝનવી આક્રમણોની ચર્ચા કરતા પહેલા, પાઠ્યપુસ્તકમાં “સાવધાનનો શબ્દ” નામનું એક ટાઇટલ બોક્સ છે, જે ધોરણ 8 ના દિલ્હી સલ્તનત પરના પાઠ્યપુસ્તકમાં “ઇતિહાસમાં અંધકારમય સમયગાળા પર નોંધ” વિભાગ જેવો જ છે. નોંધ સમજાવે છે કે ઇતિહાસ ઘણીવાર શાંતિ, સુશાસન અથવા સાંસ્કૃતિક સિદ્ધિઓ કરતાં વધુ યુદ્ધો, વિજયો અને વિનાશ નોંધે છે. આનો અર્થ એ છે કે આપણે ભૂતકાળની ઘટનાઓને ભૂંસી શકતા નથી, પરંતુ તેમનું વિશ્લેષણ કરવાથી આપણને તેમના કારણો સમજવામાં અને ભવિષ્યની ઘટનાઓને રોકવામાં મદદ મળે છે. મહત્વપૂર્ણ રીતે, તે સ્પષ્ટ કરે છે કે સદીઓ પહેલા લેવામાં આવેલા પગલાં માટે આજે કોઈને જવાબદાર ઠેરવવા જોઈએ નહીં.
નવા ધોરણ 7 પાઠ્યપુસ્તકો NCERT ના અપડેટેડ શિક્ષણ સામગ્રીના રોલઆઉટનો ભાગ છે, જે રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) 2020 અને રાષ્ટ્રીય અભ્યાસક્રમ ફ્રેમવર્ક 2023 સાથે સુસંગત છે. અગાઉ, ધોરણ 7 ના વિદ્યાર્થીઓ ઇતિહાસ, નાગરિકશાસ્ત્ર અને ભૂગોળ માટે ત્રણ અલગ પાઠ્યપુસ્તકોનો ઉપયોગ કરતા હતા, પરંતુ નવા અભ્યાસક્રમમાં વર્તમાન શૈક્ષણિક સત્ર માટે આ વિષયોને બે વ્યાપક પાઠ્યપુસ્તકોમાં જોડવામાં આવ્યા છે. NCERT ના ડિરેક્ટર દિનેશ સકલાનીએ જણાવ્યું હતું કે આ સામગ્રી સ્વયં-સ્પષ્ટીકરણાત્મક છે, જે વિદ્યાર્થીઓને ભારતના ઐતિહાસિક વિકાસની સંતુલિત અને વિગતવાર સમજ પૂરી પાડવાના હેતુને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
