India Canada CEPA: ભારત અને કેનેડા વચ્ચે ટ્રેડ ડીલ ફાઈનલ થવાના આસાર શરૂ થઈ ગયા છે. જો આ શક્ય બનશે તો કેનેડા એ છઠ્ઠો મોટો દેશ અથવા વૈશ્વિક સમૂહ હશે, જેની સાથે ભારતે એક વર્ષની અંદર વ્યાપારિક સમજૂતી કરી હોય. બંને દેશો વચ્ચે વ્યાપારિક સમજૂતી માટે વાતચીત દોઢ દાયકા પહેલા જ શરૂ થઈ હતી, પરંતુ રાજદ્વારી અવરોધોને કારણે તે અત્યાર સુધી અધ્ધરતાલ લટકેલી હતી. પરંતુ, ગયા વર્ષે માર્ક કાર્ની કેનેડાના વડાપ્રધાન બન્યા બાદ બંને દેશો ફરીથી રાજકીય રીતે નજીક આવવા લાગ્યા છે અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે તેમની ટ્યુનિંગ પણ બેસી રહી છે.
ભારત અને કેનેડા ટ્રેડ ડીલ પર ચર્ચા
કેનેડા સાથે સુધરતા સંબંધોનું આનાથી મોટું ઉદાહરણ શું હોઈ શકે કે કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્ની માત્ર ગુરુવાર (૨૬ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬) થી ૧૦ દિવસના ભારત પ્રવાસે આવી રહ્યા છે એટલું જ નહીં, પરંતુ તેઓ આ વખતે અહીં હોળી જેવા તહેવારનો પણ આનંદ માણશે. અહેવાલો મુજબ, આ યાત્રા દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે વ્યાપારિક સમજૂતીને લઈને નવા સિરેથી વાતચીત શરૂ થઈ શકે છે.
ભારત-કેનેડામાં ૭૦ અબજ ડોલરનો ટ્રેડ ટાર્ગેટ
ભારત અને કેનેડા આ વખતે ટ્રેડ ડીલ દરમિયાન પરસ્પર વેપારનો લક્ષ્યાંક વર્ષ ૨૦૩૦ સુધીમાં વાર્ષિક ૭૦ અબજ ડોલરનો મહત્વાકાંક્ષી ટાર્ગેટ લઈને ચાલી રહ્યા છે. સંભાવના છે કે હોળીના બે દિવસ પહેલા એટલે કે ૨ માર્ચે જ્યારે માર્ક કાર્નીની પીએમ મોદી સાથે મુલાકાત થશે, ત્યારે આ મુદ્દો સૌથી વધુ પ્રભાવી રહેશે. ભારત અને કેનેડા વચ્ચે ટ્રેડ ડીલ પર ચર્ચા ૨૦૧૦માં જ શરૂ થઈ હતી, પરંતુ રાજદ્વારી અવરોધોને કારણે તે અનેકવાર અટકી પડી છે.
ભારત અને કેનેડા વચ્ચે CEPA શું છે?
કેનેડામાં ભારતના હાઈ કમિશનર દિનેશ પટનાયકનું માનવું છે કે બંને દેશો વચ્ચે વ્યાપારિક સમજૂતી પર એક વર્ષની અંદર મહોર લાગી શકે છે. બંને વડાપ્રધાનો વચ્ચેની ચર્ચાની સાથે જ કોમ્પ્રીહેન્સિવ ઈકોનોમિક પાર્ટનરશીપ એગ્રીમેન્ટ (CEPA) પર ઔપચારિક ચર્ચા શરૂ થઈ શકે છે, જેના દાયરામાં ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસિસ, ઇન્વેસ્ટમેન્ટ, એગ્રીકલ્ચરની સાથે સાથે ડિજિટલ કોમર્સ જેવા વિષયો સામેલ થવાની અપેક્ષા છે.
ટ્રેડ ડીલ કરનારો છઠ્ઠો દેશ હશે કેનેડા
ભારત અને કેનેડા વચ્ચે જો આ ટ્રેડ ડીલ પર મહોર લાગી જશે તો કેનેડા એ છઠ્ઠો દેશ કે દેશોનો સમૂહ હશે જેની સાથે ભારતે છેલ્લા એક વર્ષમાં વ્યાપારિક સમજૂતી કરી છે. આ પહેલા ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ટ્રેડ ડીલની જાહેરાત થઈ છે, ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે ટ્રેડ ડીલ ફાઈનલ થઈ ચૂકી છે. આ સિવાય બ્રિટન (UK), ઓમાન અને ન્યુઝીલેન્ડ પણ છે જેમની સાથે ભારતની વ્યાપારિક સંધિ થઈ ચૂકી છે.
ભારત સાથે ટ્રેડ ડીલને લઈને કેનેડા ઉત્સાહિત
માર્ક કાર્નીની ભારત મુલાકાતને લઈને કેનેડા પણ ખૂબ જ ઉત્સાહિત છે. કેનેડિયન પીએમની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર ભારત સાથેના વેપાર અંગેના કેટલાક મોટા તથ્યો આપવામાં આવ્યા છે. જેમાં ભારતને વિશ્વમાં સૌથી ઝડપથી વિકસતું મોટું અર્થતંત્ર અને કોમર્સ અને ટેકનોલોજીનું ગ્લોબલ પાવરહાઉસ ગણાવવામાં આવ્યું છે:
૨૦૨૪માં ભારત કેનેડાનું સાતમું સૌથી મોટું ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસિસ ટ્રેડિંગ પાર્ટનર રહ્યું, જેમાં બંને વચ્ચે ૩૦.૮ અબજ ડોલરનો વેપાર થયો.
જી૨૦ સમિટમાં બંને દેશો CEPA પર ચર્ચા માટે સંમત થયા હતા, જેનો લક્ષ્યાંક ૨૦૩૦ સુધીમાં વાર્ષિક ૭૦ અબજ ડોલર સુધીનો વેપાર પહોંચાડવાનો છે.
ભારત અને કેનેડા વચ્ચે આયાત-નિકાસ
કેનેડાના ટોરોન્ટો સ્થિત ભારતીય કોન્સ્યુલેટના જણાવ્યા અનુસાર વર્ષ ૨૦૨૪માં બંને દેશો વચ્ચે કુલ ૨૨.૫૪ અબજ ડોલરનો ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટ્રેડ થયો હતો અને ૨૦૨૫માં જુલાઈ સુધી આ આંકડો ૧૧.૦૧ અબજ ડોલર હતો. આમાં ૨૦૨૪માં ભારતથી કેનેડામાં સૌથી વધુ નિકાસ થતી વસ્તુઓમાં દવાઓ સૌથી આગળ હતી. જ્યારે, ભારતે કેનેડા પાસેથી જે વસ્તુઓ મંગાવી હતી તેમાં સૌથી વધુ બિટ્યુમિનસ કોલસો અને સૂકા વટાણા સામેલ હતા.
