SC UCC Muslim Women Property Rights: સુપ્રીમ કોર્ટમાં એક જાહેર હિતની અરજી (PIL) દાખલ કરીને મુસ્લિમ મહિલાઓને પુરુષોની સમાન મિલકતમાં હિસ્સો આપવાની માંગ કરવામાં આવી છે. મુસ્લિમ મહિલાઓના સમાન વારસા હક પર સુનાવણી દરમિયાન અદાલતે મોટી ટિપ્પણી કરતા કહ્યું કે, દેશની તમામ મહિલાઓને સમાન અધિકાર સુનિશ્ચિત કરવાનો એક માર્ગ ‘સમાન નાગરિક સંહિતા’ એટલે કે યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) લાગુ કરવાનો પણ હોઈ શકે છે. કોર્ટે કહ્યું કે જો સમગ્ર દેશમાં તમામ મહિલાઓ માટે સમાન ઉત્તરાધિકાર અધિકાર સુનિશ્ચિત કરવા હોય, તો તેના માટે UCC જેવા વ્યાપક કાયદાકીય ઉપાય પર વિચાર કરી શકાય છે.
મુસ્લિમ મહિલાઓને પુરુષો સમાન હિસ્સો આપવાની માંગ
જોકે, અદાલતે સંકેત આપ્યો હતો કે આ નીતિવિષયક અને કાયદાકીય ક્ષેત્રનો મુદ્દો છે, જેના પર અંતિમ નિર્ણય વિધાયિકા અને સરકારે લેવાનો હોય છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ આર. મહાદેવનની બેન્ચે અરજદારના વકીલ પ્રશાંત ભૂષણને પૂછ્યું કે શું અદાલત પર્સનલ લોની બંધારણીય માન્યતાની તપાસ કરી શકે? જસ્ટિસ બાગચીએ એક કેસનો હવાલો આપીને કહ્યું કે, પર્સનલ લોને બંધારણની કસોટી પર પરખી શકાય નહીં તેવું અગાઉ મનાયું હતું.
‘સુધારાની ઉતાવળમાં વર્તમાન અધિકારોથી પણ વંચિત ન થઈ જાય’
બેન્ચે ચિંતા વ્યક્ત કરી કે જો અદાલત શરિયતના ઉત્તરાધિકાર નિયમોને રદ કરે, તો શું તેનાથી કાયદાકીય શૂન્યાવકાશ (Legal Vacuum) સર્જાશે નહીં? કારણ કે મુસ્લિમ ઉત્તરાધિકારને નિયંત્રિત કરતો કોઈ અલગ વૈધાનિક કાયદો નથી. CJI એ કહ્યું કે સુધારાની ઉતાવળમાં એવું ન થાય કે આપણે મુસ્લિમ મહિલાઓને અત્યારે જે અધિકારો મળી રહ્યા છે તેનાથી પણ વંચિત કરી દઈએ. આના પર પ્રશાંત ભૂષણે દલીલ કરી કે જો શરિયતની જોગવાઈઓ હટે છે, તો ભારતીય ઉત્તરાધિકાર અધિનિયમ, 1925 લાગુ થઈ શકે છે.
સમાન અધિકાર આપવાનો એક રસ્તો UCC પણ છે
સુનાવણી દરમિયાન CJI એ કહ્યું કે દેશમાં તમામ મહિલાઓને સમાન અધિકાર સુનિશ્ચિત કરવાનો એક ઉકેલ યુનિફોર્મ સિવિલ કોડ (UCC) પણ હોઈ શકે છે. જસ્ટિસ બાગચીએ પણ કહ્યું કે ડાયરેક્ટિવ પ્રિન્સિપલ્સ (માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો) હેઠળ UCC લાગુ કરવાનું કામ સંસદનું છે. બેન્ચે સૂચવ્યું કે જો શરિયતની જોગવાઈઓ રદ થાય તો વૈકલ્પિક કાયદાકીય વ્યવસ્થા શું હશે, તે અરજીમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવે. આથી પ્રશાંત ભૂષણે અરજીમાં સુધારો કરવાની વાત કરી, ત્યારબાદ કોર્ટે સુનાવણી સ્થગિત કરી હતી.
મુસ્લિમ પર્સનલ લો એક્ટ, 1937 માં ફેરફારની માંગ
સુપ્રીમ કોર્ટ મહિલાઓના એક જૂથની અરજી પર સુનાવણી કરી રહી છે જેમાં મુસ્લિમ પર્સનલ લો (શરિયત) એક્ટ, 1937 માં ફેરફારની માંગ કરવામાં આવી છે. હાલમાં, મુસ્લિમ મહિલાઓને તેમના માતા-પિતાની મિલકતનો ખૂબ જ ઓછો હિસ્સો મળે છે. જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચીએ કહ્યું કે આ ક્ષેત્રમાં હસ્તક્ષેપ કરવાથી ‘હિન્દુ અનડિવાઈડેડ ફેમિલી’ (HUF) માં ઉત્તરાધિકાર પર પણ અસર પડશે, તેથી કાયદો બનાવવાનું કામ સરકાર પર છોડવું વધુ સારું છે.
શરિયત એક્ટમાં દખલ કર્યા વિના કેવી રીતે મળે બરાબરી?
CJI સૂર્યકાંતે અરજદારને અરજીમાં ફેરફાર કરવા અને તેને ફરીથી દાખલ કરવા માટે ચાર અઠવાડિયાનો સમય આપ્યો છે. કોર્ટે સૂચવ્યું કે અરજીમાં એ જોવામાં આવે કે પીડિત મુસ્લિમ મહિલાઓને સમાન અધિકાર આપવા માટે કઈ પદ્ધતિ અપનાવી શકાય અને 1937 ના શરિયત એક્ટમાં દખલ કર્યા વિના આ મહિલાઓને સમાન અધિકાર કેવી રીતે આપી શકાય.
