Brake Fade: ગાડીની બ્રેક સિસ્ટમ સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ સૌથી ભરોસાપાત્ર માનવામાં આવે છે. આપણે જ્યારે પણ બ્રેક પેડલ દબાવીએ છીએ, ત્યારે આશા રાખીએ છીએ કે ગાડી તરત જ અટકી જશે. પરંતુ ઘણીવાર એવી સ્થિતિ આવે છે જ્યારે બ્રેક ખરાબ હોતી નથી, છતાં તે અચાનક ખૂબ નબળી લાગે છે અને ગાડીને અટકાવવામાં વધુ સમય લે છે. આ સમસ્યાને બ્રેક ફેડ (Brake Fade) કહેવામાં આવે છે. આવું ત્યારે થાય છે જ્યારે સતત અને ભારે ઉપયોગને કારણે બ્રેક સિસ્ટમ ખૂબ ગરમ કે ઓવરહીટ થઈ જાય છે. પહાડો પરથી નીચે ઉતરતી વખતે, વળાંકવાળા રસ્તાઓ પર કે ભારે ટ્રાફિકમાં આ સમસ્યા સૌથી વધુ જોવા મળે છે. આવો તમને તેના વિશે વિગતવાર જણાવીએ.
ઘણા ડ્રાઈવર અજાણતા જ આનો સામનો કરે છે
ઘણીવાર કોઈ પહાડ કે હિલ સ્ટેશનથી નીચે ઉતરતી વખતે કે વારંવાર વળાંકો પર બ્રેક લગાવ્યા પછી અચાનક અનુભવાય છે કે ગાડી તેટલી ઝડપથી અટકતી નથી જેટલી પહેલા અટકતી હતી.
બ્રેક પેડલ દબાવવા પર થોડું અલગ અનુભવાય છે અને ગાડી અટકવાની દૂરી વધી જાય છે.
મોટાભાગના લોકો વિચારે છે કે કારની બ્રેક ખરાબ થઈ ગઈ છે, પરંતુ વાસ્તવમાં આ બ્રેક સિસ્ટમની અંદર જરૂર કરતા વધારે ગરમી જમા થવાને કારણે હોય છે.
બ્રેક ફેડ આખરે કેમ અને કેવી રીતે થાય છે?
જ્યારે પણ તમે બ્રેક દબાવો છો, ત્યારે બ્રેક પેડ (Brake Pads) અને પૈડાની સાથે ફરતા રોટર વચ્ચે ઘર્ષણ થાય છે, જે ગાડીની સ્પીડને ગરમીમાં બદલી નાખે છે. સામાન્ય દિવસોમાં આ ગરમી હવામાં તરત જ ઉડી જાય છે.
પરંતુ જ્યારે પહાડો પર કે ટ્રાફિકમાં વારંવાર ઝડપથી બ્રેકનો ઉપયોગ થાય છે, તો ગરમી એટલી ઝડપથી વધે છે કે બ્રેક સિસ્ટમને ઠંડી થવાનો સમય મળતો નથી. આ અત્યંત ગરમીને કારણે બ્રેક પેડની પકડ ઢીલી થઈ જાય છે અને બ્રેક ઓઈલ (Brake Fluid) ગરમ થવા લાગે છે.
આનું પરિણામ એ આવે છે કે બ્રેક લગાવવા માટે ડ્રાઈવરે વધારે તાકાત લગાવવી પડે છે અને બ્રેક નબળા લાગે છે. જોકે સારી વાત એ છે કે બ્રેક ફેડની સમસ્યા કામચલાઉ હોય છે. જેવી બ્રેક સિસ્ટમ થોડી ઠંડી થાય છે, બ્રેક પહેલાની જેમ ફરીથી સારી રીતે કામ કરવા લાગે છે.
ભારતમાં બ્રેક ફેડની સમસ્યા વધુ કેમ હોય છે?
ભારતીય રસ્તાઓ અને માહોલમાં એવી ઘણી સ્થિતિઓ બને છે જ્યાં બ્રેક ફેડ થવાનો ખતરો વધી જાય છે.
પહાડી રસ્તાઓ – પહાડી વિસ્તારોમાં ઘણા લાંબા ઢાળ હોય છે, જ્યાં ડ્રાઈવર સતત બ્રેક દબાવી રાખે છે, આ કારણે બ્રેક ફેડની સમસ્યા વધારે જોવા મળી શકે છે.
ભારે ટ્રાફિક – શહેરોના હેવી ટ્રાફિકમાં ગાડીને વારંવાર અટકાવવી અને ચલાવવી પડે છે, જેનાથી બ્રેકને ઠંડા થવાની તક જ મળતી નથી.
ઓવરલોડિંગ – ઓવરલોડિંગને કારણે ગાડીઓમાં બ્રેક ફેડની સમસ્યા જોવા મળે છે. જ્યારે કારમાં ક્ષમતા કરતા વધારે લોકો અને સામાન લાદી દેવામાં આવે છે, ત્યારે ગાડીને અટકાવવા માટે બ્રેક પર બમણું દબાણ આવે છે.
બ્રેક ફેડના લક્ષણો
બ્રેક ફેડ થવા પર તમારી ગાડી અલગ-અલગ પ્રકારના સંકેત આપે છે, જેને ઓળખવા ખૂબ જરૂરી છે.
બ્રેક પેડ ફેડ – આ સૌથી સામાન્ય છે. ખૂબ વધારે ગરમ થવા પર બ્રેક પેડ પૈડાના રોટરને જોરથી પકડી શકતા નથી. તેમાં બ્રેક પેડલ તો કડક અનુભવાય છે, પરંતુ ગાડીની અટકવાની તાકાત ઓછી થઈ જાય છે.
બ્રેક ફ્લુઈડ ફેડ – જ્યારે અત્યંત ગરમીથી બ્રેક ઓઈલ ગરમ થવા લાગે છે, તો પાઈપની અંદર ગેસના પરપોટા બની જાય છે. આનાથી બ્રેક પેડલ બિલકુલ નરમ કે સ્પંજી અનુભવાય છે અને એવું લાગે છે કે જાણે પેડલ આખું નીચે સુધી દબાઈ ગયું છે.
રોટરનું વધારે ગરમ થવું – લોખંડની ગોળ ડિસ્ક એટલે કે રોટર વધારે ગરમ થવાથી પૈડાની પાસેથી બળવાની ગંધ કે ધુમાડો આવી શકે છે અને બ્રેક લગાવવા પર ગાડીમાં ધ્રુજારી અનુભવાય છે.
